Габсбургская Іспанія або Каралеўства Іспанія пад кіраваннем Габсбургскай дынастыі — перыяд у гісторыі Іспаніі ў XVI—XVII стагоддзях (1516—1700 гады), калі каралеўства знаходзілася пад кіраваннем дынастыі Габсбургаў, якая адыгрывала важную ролю ў гісторыі Цэнтральнай Еўропы. Эпоха наступіла адразу пасля эпохі кіравання каталіцкіх каралёў (якія аб'ядналі пад сваёй уладай каралеўствы Арагона і Кастыліі і Леона) і пачалася з кіравання караля Карла I, які стаў іспанскім манархам у 1516 годзе і скончылася ў 1700 годзе са смерцю караля Карла II, які не пакінуў спадчыннікаў, што пацягнула за сабой вайну за Іспанскую спадчыну і ўзыходжанне на іспанскі прастол Бурбонаў.
У першую палову эпохі, вядомую таксама як эпоха Экспансіі, Іспанія дасягнула піка сваёй магутнасці. У гэту эпоху, адначасова з Вялікімі геаграфічнымі адкрыццямі, зараджалася і будавалася Іспанская імперыя. Пад яе кантролем апроч іспанскай часткі Пірэнейскага паўвострава знаходзіліся шырокія землі ў Амерыцы, Ост-Індыі, у Еўропе пад іх уладай знаходзіліся Іспанскія Нідэрланды, вялікая тэрыторыя сучаснай Італіі і іншыя тэрыторыі на Міжземным моры, такія як Мальта, невялікія анклавы ў Паўночнай Афрыцы: Сеўта, Аран. У перыяд 1580—1640 гадоў паводле Іберыйскай уніі, Іспанія валодала Партугаліяй і ўсёй яе вялізарнай каланіяльнай імперыяй.
Пасля дасягнення статусу самай магутнай краіны Еўропы пры кіраванні Габсбургаў Іспанія зведала адноснае скарачэнне свайго палітычнага і эканамічнага ўплыву пры кіраванні позніх каралёў дынастыі, галоўным чынам у другой палове XVII стагоддзя.
Габсбургскі перыяд быў таксама залатым векам іспанскай культуры. Сярод найбольш значных дзеячаў мастацтва гэтага перыяду былі Дыега Веласкес, Эль Грэка, Тэрэза Авільская, Мігель дэ Сервантэс, Педра Кальдэрон і Франсіска Суарэс.
Гісторыя
Пачатак стварэння імперыі (1504—1521) 150px|thumb|left|Герб Карла I, на якім прадстаўлены іспанскія тэрыторыі (уверсе) і іншыя еўрапейскія ўладанні (унізе) Іспанія стала адзінай дзяржавай de jure толькі пасля смерці Карла II, разам з гэтым дынастыя іспанскіх Габсбургаў загасла, пасля яе на трон узышоў Філіп V, які стаў першым каралём дынастыі іспанскіх Бурбонаў і правёў рэформу пераходу прастола ў спадчыну. Тым не менш, іспанскія Габсбургі стварылі першую de facto адзіную дзяржаву на Іберыйскім паўвостраве, у якую кароткі час уваходзіла і Партугалія.
Тэрыторыя, у палітычнай геаграфіі званая ІспаніяйНазва «Іспанія» мае раманскія карані, «Hispania», так здаўна зваўся ўвесь паўвостраў., фактычна была канфедэрацыяй, якая ўключала некалькі старажытных асобных каралеўстваў — Арагон, Кастылію, Леон і Навару. У шэрагу выпадкаў гэтыя асобныя каралеўствы самі былі канфедэрацыямі, найбольш вядомая Арагонская карона (Княства Каталонскае, Каралеўства Арагон, Валенсійскае каралеўства і Каралеўства Маёрка). Шлюб Ізабелы I Кастыльскай і Фердынанда II Арагонскага ў 1469 годзе аб'яднаў два з гэтыя найбуйнейшыя каралеўствы, Кастылію і Арагон, якія правялі іх вельмі паспяховую кампанію супраць маўраў, якая завяршылася заваяваннем Гранады ў 1492 годзе.
У 1504 годзе каралева Ізабела памірае, і, нягледзячы на тое, што Фердынанд паспрабаваў утрымаць у сваіх руках уладу над Кастыліяй пасля яе смерці, кастыльскія Генеральныя картэсы (іспанскі парламент) аддалі перавагу каранаваць дачку Ізабелы Хуану. Яе муж Філіп быў Габсбургам, сынам імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі Максіміліяна I і Марыі Бургундскай і адначасова стаў прынцам-кансортам Філіпам I Прыгожым. Неўзабаве пасля гэтага ў Хуаны стала прагрэсаваць душэўная хвароба (зрэшты, пытанне, у якой меры Хуана пакутавала на сапраўднае вар'яцтва, а ў якой меры гэтыя чуткі былі звязаны з высілкамі трох мужчын, якія кіравалі ад яе імя (мужа, бацькі і сына), да цяперашняга часу канчаткова не вырашаны). У 1506 годзе Філіп стаў кіраваць ад імя жонкі, аднак у той жа год памёр пры таямнічых акалічнасцях, магчыма быў атручаны цесцемХуана Вар'ятка Кастыльская . З прычыны таго, што старэйшаму сыну Карлу споўнілася толькі 6 гадоў, картэсы неахвотна дазволілі бацьку Хуаны Фердынанду кіраваць краінай у якасці рэгента Хуаны і Карла. thumb|right|Хуана, каралева Кастыліі Іспанія такім чынам аб'ядналася пад уладай аднаго кіраўніка, Фердынанда II Арагонскага. Стаўшы адзіным манархам, Фердынанд стаў праводзіць больш агрэсіўную палітыку, чым мог сабе дазволіць як толькі муж Ізабелы, уключыў у сферу іспанскага ўплыву Італію, узмацніў яе перад французскай пагрозай. У якасці кіраўніка Арагона Фердынанд быў уцягнуты ў барацьбу супраць Францыі і Венецыі за кантроль над Італіяй; гэтыя канфлікты сталі вызначальнымі ў знешняй палітыцы караля Фердынанда. Першым унёскам Фердынанда стала ўцягванне іспанскіх войскаў у вайну Камбрэйскай лігі супраць Венецыі, у якой іспанскія салдаты вызначыліся, ваюючы разам з французскімі саюзнікамі, у бітве пры Аньядэла (1509). Праз год Фердынанд уступіў у Свяшчэнную лігу супраць Францыі, убачыўшы магчымасць атрымаць і Неапаль, на які ў яго захоўваліся дынастычныя правы, і Навару, правы на якую ён набыў шляхам жаніцьбы на Жэрмен дэ Фуа. Гэта вайна была не такой паспяховай, як супраць Венецыі, і ў 1516 годзе Францыя пагадзілася на перамір'е, пры гэтым Мілан перайшоў пад кантроль Францыі, а Францыя ў сваю чаргу прызнала ўлада Іспаніі ў Паўночнай Навары. Пазней у тым жа годзе Фердынанд памёр.
Смерць Фердынанда дазволіла маладому Карлу атрымаць у спадчыну трон пад імем Карла I Кастыльскага і Арагонскага, і апошні стаў заснавальнікам іспанскай манархіі. Яго іспанская спадчына ўключала ўсе іспанскія набыцці ў Новым Свеце і ў Міжземнамор’е. Пасля смерці свайго бацькі ў 1506 годзе па лініі Габсбургаў Карл таксама атрымаў у спадчыну Нідэрланды і Франш-Кантэ, а таксама Фландрыю, дзе ён вырас. У 1519 годзе пасля смерці свайго дзеда Максіміліяна I Карл атрымаў у спадчыну землі Габсбургаў у Германіі і быў у тым жа годзе абраны імператарам Карлам V. Яго маці Хуана заставалася фармальна каралевай Кастыліі да сваёй смерці ў 1555 годзе, але з-за яе душэўнага здароўя і рызыкі, што яна можа прапанаваць кандыдатуру іншага манарха (што здарылася падчас паўстання камунерас), Карл трымаў яе ў няволі.
Такім чынам, імператар і кароль Карл стаў самым магутным чалавекам у . Канцэнтрацыя ў адных руках такой вялікай улады вельмі хвалявала караля Францыі Францыска I, які апынуўся з усіх бакоў акружаны тэрыторыямі Габсбургаў. У 1521 годзе Францыск уварваўся ў іспанскія ўладанні ў Італіі і , пачаўшы другі этап франка-іспанскага канфлікту. Вайна завяршылася паражэннем Францыі, армія якой была разбіта пры Бікоцы (1522), Павіі (1525, дзе Францыск патрапіў у палон) і (1529), пасля чаго Францыск вярнуў Мілан Іспаніі.
Імператар і кароль (1521—1556) thumb|right|450px|Карта ўладанняў Габсбургаў пасля бітвы пры Мюльбергу (1547), з Кембрыджскага атласа сучаснай гісторыі (1912); Землі Габсбургаў пазначаны зялёным колерам.
Перамога Карла пры Павіі (1525) стала нечаканасцю для многіх у Італіі і Германіі і выклікала заклапочанасць тым, што Карл можа атрымаць яшчэ большую ўладу, чым ён меў. Папа Клімент VII змяніў бок і адправіў свае сілы на дапамогу Францыі і найбольш моцным італьянскім дзяржавам супраць Імператара Габсбурга ў вайне Каньякскай лігі. У 1527 годзе з-за няздольнасці Карла своечасова расплаціцца з салдатамі яго армія ў Паўночнай Італіі збунтавалася і разрабавала Рым выключна з мэтай нажывы, вымусіўшы Клімента і будучых Папаў быць значна больш разважлівымі ў справах са свецкімі ўладамі: адмова Клемента ў 1533 годзе ў ануляванні шлюбу англійскага караля Генрыха VIII з Кацярынай Арагонскай (цёткай Карла) была прамым следствам яго нежадання псаваць адносіны з імператарам і, магчыма, падвяргаць сваю сталіцу рызыцы рабавання другі раз. Барселонскі мір, падпісаны Карлам і Папам у 1529 годзе, усталяваў больш цёплыя адносіны паміж двума лідарамі, што прывяло да таго, што Папа прызнаў Іспанію як абаронца каталіцкай веры і прызнаў Карла каралём Ламбардыі ў абмен на іспанскае ўварванне ў мяцежную Фларэнційскую рэспубліку.
У 1543 годзе французскі кароль Францыск I абвясціў пра ўступленне ў беспрэцэндэнтны альянс з асманскім султанам Сулейманам Цудоўным для акупацыі кантралюемай Іспаніяй Ніцы сумесна з турэцкімі сіламі. Англійскі кароль Генрых VIII, які быў больш варожа настроены супраць Францыі, чым злы на імператара за перашкоду ў атрыманні разводу, далучыўся да Карла і ўварваўся ў Францыю. Нягледзячы на тое, што іспанская армія пацярпела разгромнае паражэнне ў бітве пры Чэрэзоле і здала Ніцу, з уступленнем у вайну Генрыха справы пайшлі значна лепш, і Францыя была вымушана падпісаць мір. Аўстрыйцы пад камандаваннем малодшага брата Карла Фердынанда працягнулі вайну з Асманскай імперыяй на ўсходзе. Пасля паражэння Францыі Карл узяўся за вырашэнне старога пытання: барацьбу са Шмалькальдэнскім саюзам.
У 1517 годзе пачалася Рэфармацыя ў Германіі. Карл, у сувязі са сваім становішчам імператара Свяшчэннай Рымскай імперыі, наяўнасцю значных уладанняў уздоўж мяжы з Германіяй, а таксама блізкімі адносінамі з аўстрыйскімі Габсбургамі, быў зацікаўлены ў захаванні стабільнасці Свяшчэннай Рымскай імперыі. У Германіі ў 1524 годзе разгарэлася Сялянская вайна, якая да часу яе завяршэння ў 1526 годзе канчаткова разарыла краіну; Карл, нават знаходзячыся ўдалечыні ад Германіі, прыкладаў высілкі да захавання парадку і стабільнасці. Пасля Сялянскай вайны пратэстанты стварылі лігу для абароны ад імператара Карла. Пад абаронай Шмалькальдэнскай лігі пратэстанцкія дзяржавы здзейснілі шэраг дзеянняў у шкоду інтарэсам каталіцкай царквы, у тым ліку канфіскавалі некаторыя царкоўныя землі, і адмовіліся падпарадкоўвацца ўладзе імператара. thumb|200px|, якая асацыюецца з дамінаваннем Габсбургаў падчас кіравання Карла V.
Магчыма, найбольш істотным стратэгічным фактарам для караля Іспаніі быў саюз Лігі з Францыяй, што перашкаджала яго імкненню падарваць пазіцыі Лігі ў Германіі. Паражэнне Францыска ў 1544 годзе дазволіла яму ануляваць саюз з пратэстантамі, і Карл скарыстаўся гэтай магчымасцю. Ён распачаў спробу правесці перамовы на Трыдэнцкім саборы ў 1545 годзе, але лідары пратэстантаў, пачуваючыся здраджанымі з-за пазіцыі, заняты каталікамі на Саборы, пачалі ваенныя дзеянні пад правадырствам Саксонскага курфюрста Морыца. У адказ Карл уварваўся ў Германію на чале змяшанай галандска-іспанскай арміі, разлічваючы вярнуць імператарскі аўтарытэт. Імператар асабіста нанёс разгромнае паражэнне пратэстантам у гістарычнай бітве пры Мюльбергу ў 1547 годзе. У 1555 годзе Карл падпісаў Аўгсбургскі рэлігійны мір з пратэстанцкімі дзяржавамі і аднавіў стабільнасць у Германіі на сваім прынцыпе cuius regio, eius religio («чыя ўлада, таго і рэлігія»), вельмі непапулярнага сярод іспанскага і італьянскага духавенства. З гэтага моманту ўдзел Карла ў рашэнні германскіх пытанняў умацавала ролю Іспаніі як гаранта бяспекі каталікоў Габсбургаў у Свяшчэннай Рымскай імперыі; прэцэдэнт узнік сям'ю дзесяцігоддзямі пазней, уцягванне ў вайну канчаткова пазбавіла Іспанію статусу наймацнейшай еўрапейскай дзяржавы.
У 1526 годзе Карл ажаніўся з інфантай Ізабелай, сястрой партугальскага караля Жуана III. У 1556 годзе ён адрокся ад усіх сваіх пасад, перадаўшы Іспанскую імперыю адзінаму выжыламу сыну Філіпу, а Свяшчэнную Рымскую імперыю брату Фердынанду. Карл з'ехаў у (Эстрэмадура, Іспанія), з прычыны таго, што па ўласным меркаванні ён пакутаваў на нервовае расстройства, дзе і памёр у 1558 годзе.
Ад Сен-Кантэна да Лепанта (1556—1571)