Šipovo je naseljeno mjesto i sjedište istoimene općine u zapadnom dijelu Bosne i Hercegovine.

Geografija To je prvenstveno brdsko planinsko područje ispresijecano rijekama Janjom i Plivom, kao i riječicama Sokočnicom, Lubovicom i Volaricom. Najniza tačka nadmorske visine (ušće rijeke Janj u Plivu) iznosi 440m, a najvisa tačka je vrh planine Vitorog (1905m). Ukupna površina općine iznosi 510 kvadratnih kilometara. Od toga na šume, najvrijedniji resurs, otpada 22 000 ha ili 48%, na livade i pašnjake oko 15 550 ha ili 33%, na oranice i voćnjake oko 6 500 ha ili 15% i na neproduktivno zemljište 2 000 ha ili oko 4%.

Na teritoriji općine, na padinama planine Vitorog nalazi se poznata Vaganska pećina.

Najbliži gradovi su Jajce i Mrkonjić Grad koji su udaljeni oko 20 km, Banja Luka udaljena oko 80 km, a glavni grad Sarajevo je udaljeno oko 200 km.

Teritorija obuhvata 11 mjesnih zajednica: Šipovo, Volari, Natpolje, Grbavica, Babići, Pribeljci, Pljeva, Dragnić Podovi, Sokolac, Mujdžići i Strojice. Prašuma Janj Odbor za svjetsku baštinu UNESCO-a u julu je donio odluku kojom je Prašuma Јanj kod Šipova proglašena prirodnim dobrom od svjetskog značaja u okviru proširenja lokaliteta svjetske baštine UNESCO-a.Prašuma Janj na listi UNESCO-a obogatila turističku ponudu BiH - akter.ba Historija Područje Šipova naseljavali su ilirsko pleme Mezeji. Po rimskom osvajanju današnje Šipovo postaje municipalni grad Baloie, kojim je upravljao or do decurionum, što je potvrđeno mnogobrojnim arheološkim nalazima među kojima je i epigrafski natpis. U to se vrijeme nalazio na itinerersko cesti Salona - Servitium (Bosanska Gradiška), a bio je povezan i sa drugom cestom koja je išla dolinom Sane. Za potrebe odvijanja saobraćaja izgrađena je putna stanica Baloie, odnosno civitas Baloia.

Ova napredna oaza propala je 597. godine u najezdi Avara.

Rat u Bosni i Hercegovini U ratu je Šipovo najprije bilo pod kontrolom vlasti Republike Srpske i Vojske Republike Srpske (VRS), a na području općine zabilježeni su progoni, ubistva i zlostavljanja bošnjačkih civila te razaranje islamskih vjerskih objekata. U septembru 1995. Šipovo su u okviru operacije Maestral zauzele združene snage Hrvatske vojske (HV), HVO-a i Armije Republike Bosne i Hercegovine, da bi nakon Daytonskog sporazuma općina u februaru 1996. bila predata entitetu Republika Srpska.

Tokom 1992. godine na području općine bili su postavljeni punktovi, a kretanje civila, naročito bošnjačke nacionalnosti, bilo je ograničeno. Sudski utvrđene činjenice navode da su u julu i septembru 1992. bošnjački civili premlaćivani, psihički zlostavljani, izvođeni iz kuća i izlagani prijetnjama vatrenim oružjem.

U službenoj zabilješci Šipovskog ratnog odjeljenja od 9. oktobra 1992. navedeno je da su u općini potpuno uništene tri džamije, u selima Bešnjevo, Pljeva i Šipovo, te da je do tada oko 1.500 osoba muslimanske nacionalnosti napustilo općinu. Isti dokument govori i o velikom broju izbjeglica koje su tokom rata pristigle na područje Šipova.

Nasilje nad preostalim bošnjačkim stanovništvom nastavljeno je i narednih godina. Prema sudski utvrđenim činjenicama, krajem septembra 1993. dvojica bošnjačkih civila odvedena su iz kuće prema putu za Mrkonjić Grad, pri čemu je jedan ubijen, a drugi se spasio bacanjem u provaliju. Početkom marta 1994. pripadnici Stanice javne bezbjednosti Šipovo ubili su dva bošnjačka civila ispred jedne kuće.

Razaranje vjerskih objekata Razaranje islamskih vjerskih objekata u Šipovu dokumentirano je i u građi korištenoj pred Međunarodnim krivičnim sudom za bivšu Jugoslaviju. Prema sažetku presude u predmetu Tihomir Blaškić, džamije u Starom Šipovu, Bešnjevu i Pljevi bombardirane su u noći 7. augusta 1992, nakon čega su objekti i njihovi minareti potpuno uništeni, a oštećeni su i nišani u njihovoj blizini.

Završne operacije 1995. i poraće U septembru 1995. Šipovo je zahvaćeno završnim operacijama u zapadnoj Bosni. U operaciji Maestral, izvedenoj od 8. do 15. septembra 1995, združene snage HV-a, HVO-a i Armije RBiH zauzele su Šipovo, Jajce i Drvar.

Nakon zaključenja Dejtonskog mirovnog sporazuma, općina Šipovo vraćena je pod kontrolu Republike Srpske i formalno predata u februaru 1996. Prema analizi objavljenoj u časopisu Forced Migration Review, prije povlačenja su odlazeće snage bosanskih Hrvata opljačkale dio imovine, oštetile infrastrukturu i uništile znatan broj objekata, nakon čega je uslijedio povratak većinskog srpskog stanovništva.

Stanovništvo

Prije Rata u Bosni i Hercegovinu općina Šipovo imala je 15.579 stanovnika, raspoređenih u 40 naselja. Najveća etnička grupa 1991. godine na području općine su Srbi sa 80% stanovništva i Bošnjaci 16%.

Nacionalni sastav stanovništva - općina Šipovo

Nacionalni sastav stanovništva - naseljeno mjesto Šipovo

Ratni zločini Za vrijeme rata u Bosni i Hercegovini srpske jedinice su počinile više zločina na području općine Šipovo. 6. decembra 2005. godine okružni sud u Banjoj Luci je osudio Nikolu Deretu na 13 godina zatvora zbog počinjenog ratnog zločina nad civilnim bošnjačkim stanovništvom u mjestu Štrbine u blizini Šipova.

Reference

Vanjski Linkovi

Zvanični sajt općine Šipovo

* Kategorija:Općine Bosne i Hercegovine Kategorija:Općine Republike Srpske