Čapljina je grad i naseljeno mjesto u jugozapadnoj Hercegovini, Bosna i Hercegovina, sa oko 5.700 stanovnika u naseljenom mjestu, odnosno oko 26.000 stanovnika u gradu.
Geografija Nalazi se u dolini rijeke Neretve, na važnoj raskrsnici puteva sa sjevera na jug. Na području Čapljine Neretva prima svoje pritoke: Trebižat, Bregavu i Krupu.
Etimologija Kada je u pitanju etimologija naziva grada, Čapljina, zanimljiva je podudarnost sa latinskom riječi "Ardea", što doslovno znači "Čaplja", a što opet konicidira za nazivom najuticajnijeg ilirskog naroda na tom području, Ardijejaca (izvorno zapisano kao Ardiaei), koji je nastanjivao upravo šire područje Čapljine i doline rijeke Neretve.To otvara mogućnost da su Slaveni dolaskom na to područje preuzeli naziv od Ilira ili Rimljana,a zatim ga preveli na svoj jezik.
Historija Iako se sama Čapljina kao naseljeno mjesto u pisanim izvorima pouzdano javlja u 17. stoljeću, historija njenog šireg prostora znatno je starija i naročito je vidljiva kroz arheološke lokalitete Mogorjelo, Počitelj, Gabela i Višići.
Prahistorija Šire područje današnje Čapljine bilo je naseljeno još u prahistoriji. Noviji pregled arheoloških ostataka na području župe Čeljevo navodi da materijalni nalazi iz prapovijesti, gradine, gomile i sitni arheološki materijal svjedoče o naseljenosti od bronzanog doba nadalje, te da su u željeznom dobu na prostoru današnje općine Čapljina živjela ilirska plemena Daorsi i Ardijejci.
Antika U antičko doba područje Čapljine pripadalo je širem prostoru donje Neretve, koji je imao važnu saobraćajnu, privrednu i stratešku ulogu između unutrašnjosti Ilirika i jadranske obale. Najpoznatiji antički lokalitet u okolini današnjeg grada jeste Mogorjelo, kasnoantički utvrđeni kompleks kod Čapljine, koji je proglašen nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.
Rad The castellum in Mogorjelo: A Contribution to a Long Lasting Debate ističe da je Mogorjelo jedan od ključnih kasnoantičkih arhitektonskih kompleksa na prostoru nekadašnje rimske Dalmacije te da rasprave o njegovoj funkciji – od vile i forta do administrativno-privrednog centra – traju više od jednog stoljeća. Drugi rad o fibulama iz Mogorjela navodi da hronološki kontekst nalaza potvrđuje kontinuitet naseljenosti lokaliteta od I do VI stoljeća.
Još jedan važan antički i višeslojni lokalitet na prostoru današnje Čapljine jesu Višići. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine navodi da se na lokalitetu Kućišta u Višićima nalazi rimska vila (villa rustica) s ostacima iz rimskog antičkog perioda, ranog i kasnog srednjeg vijeka, što pokazuje dug kontinuitet naseljenosti na ovom prostoru.
Nakon rušenja Ilirskog kraljevstva, Rimljani grade nekoliko svojih naselja (Dretelj, kod Počitelja i u Žitomislićima), a sama Čapljina postaje centar trgovine i saobraćaja. Tu je i nekoliko latifundija sa vilama (Mogorjelo, Višići), koje snabdjevaju Naronu i dijelove provincije Dalmacije poljoprivrednim proizvodima.
I Slaveni se kasnije ovdje naseljavaju (Višići). U ranom srednjem vijeku područje drže Mlečani, zatim je u sastavu bosanske države, do pada pod osmanlijsku vlast.
Srednji vijek Historija prostora današnje Čapljine u srednjem vijeku najvidljivija je kroz fortifikacije, sakralne ostatke i nekropole. Među najvažnijim lokalitetima jeste Počitelj, koji se razvio kao utvrđeni grad na lijevoj obali Neretve. Komisija za očuvanje nacionalnih spomenika Bosne i Hercegovine proglasila je Počitelj historijskim gradskim područjem, a u obrazloženjima i pratećoj literaturi naglašava se njegova slojevita izgradnja od srednjovjekovne jezgre do osmanskog urbanog sklopa.
Tvrđava planski sagrađena s vojnom funkcijom i da je štitila ulaz u dolinu donje Neretve, posebno važnu komunikaciju Drijeva–Blagaj. Na širem čapljinskom prostoru postoje i drugi višeslojni srednjovjekovni lokaliteti. Rad o arheološkim ostatcima na području Čeljeva navodi kasnoantičku baziliku i kasnije ranosrednjovjekovne slojeve na lokalitetu Crkvina–Nerezi u Tasovčićima, te stećke u više sela čapljinskog područja, među njima u Klepcima i Tasovčićima. Ovi nalazi pokazuju da je prostor današnje Čapljine bio uključen u duži kontinuitet naseljenosti između kasne antike i srednjeg vijeka.
Osmansko razdoblje Sama Čapljina kao naselje u pisanim se izvorima pouzdano spominje 1632. godine, kada se navodi kao selo u sastavu Mostarskog kadiluka. Prema lokalnim općinskim prikazima, u osmanskim dokumentima pojavljuje se i raniji spomen iz 1475. godine pod oblikom Mezra Čapljina, ali se ta tvrdnja u enciklopedijskim pregledima ne pojavljuje jednako dosljedno, pa se 1632. smatra sigurnijom referentnom tačkom za historiju naselja.
Između 1782. i 1880. godine Čapljina je pripadala Počitelju, a zajedno s njim Stocu, što pokazuje da je u kasnom osmanskom periodu njen razvoj bio usko povezan s administrativnim i vojnim značajem Počitelja i Gabele u donjoneretvanskom prostoru. U tom razdoblju značajna je i Gabela, koja je danas također nacionalni spomenik Bosne i Hercegovine kao arheološko područje i jedna od ključnih tačaka osmanskog i predosmanskog saobraćaja i trgovine u dolini Neretve.
Na prostoru današnje Čapljine očuvani su i drugi spomenici iz osmanskog i postosmanskog pograničnog konteksta. Među njima je Rt kula (Kulina na rijeci Krupi) u Dračevu, koju je KONS proglasio nacionalnim spomenikom Bosne i Hercegovine.
Austrougarska uprava i nastanak savremenog grada Savremeni razvoj Čapljine ubrzan je u vrijeme austrougarske uprave, kada je grad dobio jače saobraćajne i upravne funkcije. Čapljina kao urbano središte snažnije razvila sredinom 19. stoljeća, a kasnije naročito zahvaljujući saobraćajnom položaju na pravcu Mostar–Metković i na željezničkoj pruzi Sarajevo–Ploče.
U austrougarskom i kasnijem razdoblju Čapljina se oblikovala kao prometno čvorište između doline Neretve, Ljubuškog, Stoca, Mostara i jadranskog zaleđa. Taj razvoj postepeno je izmijenio raniji odnos u kojem su obližnji Počitelj i Gabela imali izraženiju vojno-upravnu ulogu, dok je sama Čapljina dobivala na važnosti kao moderno gradsko središte.
U 20. stoljeću Tokom 20. stoljeća Čapljina se razvijala kao industrijsko, trgovačko i saobraćajno središte južne Hercegovine. Razvijala se prehrambena industrija, prerada duhana, proizvodnja trikotaže i gumenih tehničkih proizvoda.
U istom razdoblju nastavljeni su arheološki i konzervatorski radovi na Mogorjelu, Počitelju i drugim lokalitetima u okolini grada.
Rat 1992–1995. i poratni period Tokom rata u Bosni i Hercegovini područje Čapljine bilo je zahvaćeno ratnim razaranjima, prisilnim zatvaranjima i progonima stanovništva. U pregledima sudski utvrđenih činjenica za Čapljinu navodi se da su u aprilu 1993. pripadnici HVO-a odvodili bošnjačke muškarce iz općine Čapljina u kasarnu u Grabovini i logor Dretelj, što je postalo predmet kasnijih sudskih postupaka i historijskih rekonstrukcija ratnih zbivanja na ovom području.
Istovremeno je i kulturna baština na prostoru Čapljine pretrpjela velika oštećenja. Počitelj je tokom rata bio teško oštećen, a njegova poslijeratna obnova i revitalizacija postale su predmet stručnih i međunarodnih konzervatorskih projekata.
Stanovništvo
Nacionalni sastav stanovništva – grad Čapljina
Nacionalni sastav stanovništva – naseljeno mjesto Čapljina
Kultura Nacionalni spomenici
Sport U Čapljini postoji dugogodišnja sportska tradicija, pogotovo u nogometu, košarci, rukometu, boćanju i odbojci. NK Čapljina je u bivšoj Jugoslaviji egzistirao pod nazivom Borac, a danas je profesionalni nogometni klub u sklopu kojeg postoji i škola nogometa. Poznata imena iz Čapljine koja su ugradila sebe u razvoj nogometa su: Kana Čolić, Zlatan Vego, Ilija Ivanković, Dadi Mulalić, Zara Zurovac, Milivoje Draško, Seno Elezović, Velija Kudra, Halid itd. Seniorski tim se takmiči u Drugoj ligi Federacije BiH-Jug, a u Prvoj ligi se takmiče timovi kadeta i juniora. Navijači Čapljine se zovu Patrioti, a stadion se zove Bjelave.
Poznate ličnosti Slobodan Praljak Jurinko Rajič Jasmin Repeša
Reference
Vanjski linkovi
Zvanični veb-sajt grada Čapljine
Kategorija:Općine Bosne i Hercegovine Kategorija:Općine Federacije Bosne i Hercegovine Kategorija:Općine u Hercegovačko-neretvanskom kantonu *