Mikrobiologija (od grčkog mikron - mali biologos - nauka o životu) je jedna od nauka koja je imala i ima veoma bitnu ulogu u društvu. Mikrobiologija je, prema tome, nauka koja proučava mikroorganizme, koji su jednoćelijski ili ćelijski-cluster mikroskopski organizmi. Oni pripadaju eukariotima (sa nukleusom) kao što su gljivice i prokariotima (bez nukleusa).
Mikrobiologija je često definirana kao nauka koja proučava organizme koji su premali da bi se vidjeli golim okom, tj. nauka koja proučava mikroorganizme. Organizmi i objekti manji od jednog milimetra u promjeru se ne mogu vidjeti golim okom, te su mikroskopi naišli na ogromnu primjenu u mikrobiologiji. Mikroorganizmi su od velikog značaja. Mikroorganizmi su neophodni za pravljenje hljeba, sira, piva, vina, antibiotika, enzima, vakcina, vitamina, i mnogih drugih bitnih produkata. Mikroorganizmi su neophodni za ekološki sistem. Zahvaljujući njima postoje azotni i ugljenikovi ciklusi koji se odvijaju duboko u zemljištu i u dubokim vodama.
Mikroorganizmi su također pravili puno problema u historiji čovječanstva. Bolesti izazvane mikroorganizmima su bile od velikog historijskog značaja. Na primjer pad Rimskog Carstva i osvajanje Novog Svijeta. 1347. godine Crna smrt je harala Evropom, i do 1351, samo četiri godine kasnije, 1/3 populacije je umrla. Danas jedna od najvećih bitaka koje moderna mikrobiologija vodi, je sa virusom HIV-a, koji vodi do bolesti AIDS-a.
Prema grupama mikroorganizama koje proučava, mikrobiologija se dijeli na: Bakteriologiju (grč. bakterion - štapić, palica; lógos - znanost) - proučava morfološka i uzgojna svojstva bakterija, njihov rast, metabolizam (mijenu tvari) i genetiku. Mikologiju (grč. mýkes - gljiva; lógos - znanost) - proučava gljive, jednoćelijske i višećelijske, heterotrofne i aklorotrofne organizme. Proučavaju se njihova morfološka i uzgojna svojstva te rast, metabolizam i genetika. Virologiju (virusologiju) (lat. virus - otrov, sluz; grč. lógos - nauka) - proučava viruse te viroide i prione, infektivne čestice manje od virusa, koji su uzročnici bolesti biljaka, životinja i ljudi. Protistologiju (grč. prótistos - prvi, najraniji; lógos - nauka) - proučava protiste. Parazitologiju - proučava obilježja plosnatih i valjakstih čovjekovih nametnika i člankonožaca.
Važni datumi u razvoju mikrobiologije
1546 - Girolamo Fracastoro je pretpostavio da bolesti mogu biti rezulat nevidljivih organizama 1590 - Sacharias Jansen pravi prvi mikroskop 1668 - Francesco Redi objavljuje rad o spontanoj generaciji crva 1676 - Anton van Leeuwenhoek otkriva prve organizme 1765 - Lazzaro Spallanzani napada teoriju spontane generacije 1786 (?) - Müller pravi prvu sistematsku klasifikaciju bakterija 1798 - Edward Jenner prvi put upotrebljava vakcinu protiv boginja 1838 - Theodor Schwann i Matthias Jakob Schleiden objavljuju rad Teorija ćelija 1844 - Agostino Bassi potvrđuje da su mikroorganizmi uzročnici brojnih bolesti 1847 - Ignaz Semmelweis potvrđuje da se bolesti mogu prenijeti sa osobe na osobu, i prvi primjenjuje dezinfekciju 1849 - John Snow istražuje epidemiologiju kolere u Londonu 1849. godine 1857 - Louis Pasteur potvrđuje da je fermentacija rezultat rada mikroorganizma 1858 - Rudolf Virchow potvrđuje da ćelije nastaju dijeljenjem ćelija 1861 - Paster za sva vremena opovrgava teoriju spontane generacije 1867 - Joseph Lister objavljuje svoj rad o primjeni dezinfekcije tokom operacija 1869 - Friedrich Miescher otkriva nukleinske kiseline 1880 - Charles Louis Alphonse Laveran pokaziva da je uzrok malarije mikroorganizam Plasmodium 1882 - Robert Koch otkriva da je uzrok tuberkuloze bacil Mycobacterium tuberculosis 1884 - Gramovi metodi dijele bakterije na gram pozitivne i gram negativne 1884 - Élie Metchnikoff objašnjava proces fagocitoze 1885 - Paster pravi vakcinu protiv bjesnila 1886 - Theodor Escherich otkriva uzrok dijareje - mikroorganizam Escherichia Coli 1896 - Émile van Ermengem otkriva uzrok botulizma – Clostridium botulinum 1897 - Ronald Ross pokaziva da malariju prenosi komarac 1900 - Walter Reed pokaziva da žutu groznicu također prenosi komarac 1902 - Karl Landsteiner otkriva krvne grupe 1903 - Rajt otkriva prisustvo antitijela 1905 - Šaudin i Hofman otkrivaju da se sifilis prenosi 1910 - Ehrlih proizvodi prvi lijek za sifilis 1911 - Rous otkriva virus koji dovodi do raka kod kokošaka 1915 - D'Herel i Tvort otkrivaju prve viruse koji napadaju bakterije 1921 - Fleming otkriva lizozome 1928 - Grifit otkriva bakterijsku transformaciju 1929 - Fleming otkriva penicilin 1937 - Čaton dijeli organizme na prokariote i eukariote 1941 - Bidl i Tatum postavljaju hipotezu Jedan gen - jedan enzim 1944 - Averi pokaziva da je DNK nosilac genetske informacije 1945 - Vaksman otkriva streptomicin 1946 - Tatum opisuje bakterijsku konjugaciju 1951 - Herši i Čejs opisuju način na koji virus napada bakterije 1952 - Medaver otkriva da organizam ima osobinu tolerantnosti 1953 - Votson i Krik otkrivaju strukturu molekula DNK 1962 - Porter opisiva osnovnu strukturu imunoglobulina G 1966 - Nirenberg, Korana i drugi otkrivaju Genetski kod - Genetska šifra 1970 - Arber i Smit otkrivaju restriktivne enzime 1971 - Baltimor otkriva obrnutu trankripciju kod virusa 1977 - Gilber i Senger otkrivaju tehnike za sekvenciranje DNK molekula 1979 - Sinteza insulina putem tehnologije rekombinacije DNK 1980 - Objavljena svjetska eliminacije variole vere 1982 - Sinteza vakcine za Hepatitis B 1984 - Lik Montanjer identificira HIV virus 1985 - Mulis razvija polimerizovanu lančanu reakciju – PCR 1986 - Prvi put upotrebljena genska terapija 1995 - Objavljena DNK sekvenca Haemophilus influenzae 1997 - Otkrivena najveća bakterija na svijetu 1999 - Potpuno poznat ljudski genom u Projektu ljudskog genoma
Također pogledajte Archaea Biohemija Mikrobna kultura Biotehnologija Genetika Imunologija Medicina Mikologija
Literatura Microbiology, fifth Edition, Harley, John - Eastern Kentucky University, 2003. (godine navedene u gornjem tekstu preuzete iz ove knjige)
Vanjski linkovi
GIDEON Microbiology tutorial Online Microbiology textbook Nature Review: Microbiology Bacteriology textbook Microbiology News Microbiology
Kategorija:Mikrobiologija Kategorija:Grane biologije Kategorija:Mikroskopija