mini|300px|Poliesterpoliol: Atom kisika u estru – mostovi i atoma ugljenika u karbonil estru su obilježeni plavoTerminalno su hidroksi grupe, koje su neophodni za proizvodnju poliuretana. thumb|Snimak pod skenirajućim elektronskim mikroskopom površine trake poliesterskog vlakna sa sedmorežanjskim poprečnim presjekom thumb|Zatvarač poliesterske košulje Poliester je polimer koji u glavnom lancu sadrži estre. Mada postoji mnoštvo oblika poliestera, ovaj pojam se obično veže za sintetske tkanine i specifične materijale od polietilentereftalata (PET). Hemijski sastav poliestara je raznolik. Svi prirodni, a samo nekoliko sintetskih poliestera su biorazgradivi (većina sintetskih nije).Bajrović K, Jevrić-Čaušević A., Hadžiselimović R., Ed. (2005): Uvod u genetičko inženjerstvo i biotehnologiju. Institut za genetičko inženjerstvo i biotehnologiju (INGEB), Sarajevo, .Berberović Lj., Hadžiselimović R., Dizdarević I. (1987): Medicinska antropologija. Svjetlost, Sarajevo, .
Kao tkanina, poliester se upotrebljava za proizvodnju raznih odjevnih predmeta, kao što su: košulje, hlače, jakne, kape, kao i za izradu plahti, deka, tapeciranog namještaja, podloga za kompjuterske miševe i sl. Koristi se i za izradu sigurnosnih pojaseva i opreme u automobilima , užadi, tranportnih traka, za pojačanje izdržljivosti gume i plastike, kao i za amortizaciju i izolacijske materijale.Rosato D. V., Rosato D. V., Rosato M. V. (2004): Plastic product material and process selection handbook. Elsevier, .Mendelson C. (2005): Home komforts: The art and science of keeping house. Simon and Schuster, .Cappitelli F., Principi P., Sorlini C. (2006): Biodeterioration of modern materials in contemporary collections: can biotechnology help? Trends in biotechnology 24 (8): 350–354. doi:10.1016/j.tibtech.2006.06.001. PMID 16782219. Iako se sintetska odjeća obično smatra manje prirodnom u poređenju sa tkaninama od prirodnih vlakana kao što su pamuk i vuna, poliesterske tkanine mogu pružiti određene prednosti, kao što su poboljšana otpornost, trajnost. zadržavanje boje i toplote. Zato se poliesterska vlakna ponekad koriste u kombinaciji s prirodnim, za proizvodnju tkaninea s poboljšanim svojstvima i većom otpornošću na vodu, vjetar i sl.Atkins P., de Paula J. (2006): Physical chemistry, 8th Ed. W. H. Freeman, San Francisco, Binder H. H. (1999): Lexikon der chemischen Elemente. S. Hirzel Verlag, Stuttgart, .
Poliestri također služe za proizvodnju: PET boca, traka za filmove, cerada, raznih čamaca, zaslona s tekućim kristalima, holograma, filtera, izolacijskih traka i dr. Poliestri se naširoko upotrebljavaju u proizvodnji u kombinaciji sa visoko kvalitetnim proizvodima od drveta, kao što su muzički instrumenti (gitare, klaviri) i interijer i raznih vozila i plovila. Tipovi Poliester kao termoplastika, nakon primjene topline, može promijeniti oblik. Dok je zapaljiv na visokim temperaturama, poliestri imaju tendenciju da se smanjuje od plamena i gase nakon paljenja. Poliesterska vlakna imaju visoku otpornost, kao i nisku mogućnost apsorpcije vode i minimalno skupljanje, u poređenju sa drugim industrijskim vlaknima .
Prema sastavu glavnog lanca, poliestri mogu biti
Sastav glavnog lanca Homomer/kopolimerPrimjeri poliestera Primjeri metoda proizvodnje Alifatski Homopolimer Poliglikolid ili Poliglikolna kiselina (PGA) Polikondenzacija glikolne kiseline Polilaktična kiselina (PLA) Polimerizacija otvorenog prstena laktida Polikaprolakton (PCL) Polimerizacija otvorenog prstena kaprolaktona Polihidroksialkanoat (PHA) Polihidroksibutirat (PHB) Kopolimer Polietilen adipat (PEA) Polibutilen sukcinat (PBS) Polikondenzacija sukcinske kiseline 1,4-butanediolom Poli(3-hidroksibutirat-ko-3-hidroksivalerat) (PHBV) Kopolimerizacija hidroksbutanoične kiseline i hidroksbutanoične kiseline, butirolakton i valerolakton (oligomerimni aluminoksan kao katalizator) Poluaromatski Kopolimer Polietilen tereftalat (PET) Polikondenzacija tereftalne kiseline etilene glikolom Polibutilen tereftalat (PBT) tereftalne kiseline 1,4-butanediolom Politrimetilen tereftalat (PTT) Polikondenzacija tereftalne kiseline 1,3-propanediolom Polietilen naftalat (PEN) Polikondenzacija najmanje jednog least nafdtalena dikarbokslna kiselina sa etilen glikolom Aromatski Kopolimer Vektran Polikondenzacija 4- hidroksibenzoične kiseline i 6-hidroksinaftalen-2-karboksilne kiseline
Industrija
Osnovni podaci Poliester je sintetički polimer napravljen od pročišćene tereftalne kiseline (PTA) ili njegove dimetil ester dimetil tereftalata (DMT) i monoetilenglikola (MEG). Sa tržišnim udjelom od 18% svih proizvedenih plastičnih materijala, treći je, nakon polietilena (33.5%) i polipropilena (19,5%).
Proizvodnja poliesterskih boca, smola i filmskih poliestera uglavnom za pakovnje i ostalih poliestera za inženjersku plastiku već je dugo u porastu. Prema nekim podacimai, ukupna proizvodnja poliester na svijetu, do 2010. je premašila 50 miliona tona godišnje .
Svjetska proizvodnja poliesra
Proizvod 2002. [Milioni tona/god.]2008. [Milioni tonea/god.] Tekstil-PET 20 39 Smola, boce/A-PET 9 16 Film-PET 1,2 1,5 Specialni poliester 1 2,5 Ukupno 31,2 59
Sinteza Sinteza poliestera općenito se obavlja polikondenzacijskom reakcijom, prema obrascu: (n+1)R(OH2 + nR´(COOH)2 → HO[ROOCR´COO]nROH + 2n H2O
Azeotropna esterifikacija U ovom klasičnom metodu, reagiraju alkohol i karboksilna kiselina da a se formira karboksilni ester . Za sastavljanje polimera, voda koja je dobijena reakcijom mora biti stalno uklonjena azeotropnom destilacijom.
Alkoholna transesterifikacija
center|thumb|800px|Transesterifikacija: Alkoholom i esterom terminirani oligomer se kondenzira i formira estersku vezu, sa gubitkom molekule alkoholaR and R' su dva oligomerna lanca; R' je otpuštena jedinica, kao što je metil grupa (metanol), nusprodukt u reakciji esterifikacije.
Također pogledajte Ester Polimer Vlakno
Reference
Vanjski linkovi
Polyester manufacturing process Lipase catalyzed polyesterification: Enzyme-Catalyzed Polymerization of End-Functionalized Polymers in a Microreactor PTA DMT MEG
Kategorija:Karboksilatni estri Kategorija:Plastike Kategorija:Poliestri Kategorija:Sintetske smole Kategorija:Skintska vlakna Kategorija:Termoplastike Kategorija:Termopodešavajuće plastike Kategorija:Vlakna Kategorija:Materijali