Sindrom Cornelije de Lange (CdLS) je genetički poremećaj. Osobe s ovim sindromom doživljavaju niz fizičkih, kognitivnih i medicinskih izazova u rasponu od blagih do teških. Sindrom ima vrlo raznolik fenotip, što znači da pogođeni imaju različite karakteristike i izazove. Tipska obilježja CdLS-a uključuju debele ili dugačke obrve, mali nos, nizak rast, zaostajanje u razvoju, dug ili gladak filtrum, tanku gornju usnu i spuštena usta.

Sindrom je dobio ime po nizozemskoj pedijatrici Corneliji Catharini de Lange, koja ga je opisala 1933. godine.

Često se naziva Brachmann de Langeov sindrom ili Bushijev sindrom, a poznat je i kao Amsterdamska patuljastost. Njegova tačna učestalost nije poznata, ali se procjenjuje na 1/10.000 do 1/30.000.

Znakovi i simptomi

Fenotip CdLS je veoma raznolik i opisan je kao spektar; od klasičnog CdLS-a (sa većim brojem ključnih karakteristika) do blagih varijacija sa samo nekoliko karakteristika. Neki ljudi će imati mali broj funkcija, ali nemaju CdLS.

Ključna obilježja: Duge i/ili guste obrve Kratak nos Konkavni nosni greben i/ili okrenut vrh nosa Dugačak i/ili gladak filtrum Tanka gornja usna i/ili spušteni uglovi usana Nedostaju prsti na rukama ili nogama Kongenitalna dijafragmatska hernija

Ostale sugestivne karakteristike: Kašnjenje u razvoju i/ili intelektualna invalidnost Mala prenatalna i porođajna veličina/težina Nizak rast Mikrocefalija (prenatalno i/ili postnatalno) Male ruke i/ili stopala Kratak peti prst Hirzutizam

Sljedeća zdravstvena stanja češća su kod osoba sa CdLS nego u općoj populaciji. Respiratorna bolest Srčani defekti (npr. plućna stenoza, defekt komorske, i pretkomorske pregrade, koarktacija aorte) Oštećenje sluha Abnormalnosti vida (npr. ptoza, patološki nistagmus, visoka miopija, hipertropija) Djelomično spajanje drugog i trećeg prsta (sindaktilija) Zakrivljeni 5. prsti (klinodaktilija) Gastroezofagusni refluks Gastrointestinalne abnormalnosti Mišićno-koštani problemi Skolioza Socijalna anksioznost Napadi Rascjep nepca Problemi s hranjenjem Djeca s ovim sindromom često imaju duge trepavice, guste obrve i sinofris (spojene obrve). Dlake na tijelu mogu biti pretjerane, a pogođene osobe su često niže od članova svoje uže porodice. Imaju karakterističan fenotip lica.

Djeca sa CdLS često pate od poteškoća gastrointestinalnog trakta, posebno od gastroezofagusnog refluksa. Poznato je da su povraćanje, povremeni loš apetit, zatvor, proljev ili nadutost plino vima redovnost u slučajevima kada su problemi sa GI traktom akutni. Simptomi mogu varirati od blagih do teških.

Osobe sa CdLS-om mogu ispoljavati ponašanja koja su opisana kao "slično autistima", uključujući samostimulaciju, agresiju, samopovređivanje ili snažnu sklonost strukturiranoj rutini. Problemi u ponašanju u CdLS-u nisu neizbježni. Mnogi od njih povezani su reaktivni (tj., nešto se događa u tijelu ili okolini osobe da bi izazvalo takvo ponašanje) i ciklični (dolazi i odlazi). Često, osnovni medicinski problem, bol, socijalna anksioznost, okolinski stres ili stres kod njegovatelja mogu biti povezani s promjenom ponašanja. Ako je uzrok bol ili medicinski problem, nakon liječenja, ponašanje se normalizuje.

Postoje dokazi za neke znake preranog starenja, uključujući rani razvoj Barrettovog jednjaka, osteoporozu u tinejdžerskim godinama, prerano sijedenje kose i neke promjene na koži lica uzrokuje stariju pojavnost u odnosu na hronološko doba.

Uzroci Smatra se da je velika većina slučajeva posljedica spontanih genetičkih mutacija. Mogu biti povezani i sa mutacijama koje pogađaju kohezinski kompleks.

Od 2018. godine potvrđeno je da je 500 genetičkih mutacija povezano s ovim stanjem, koje se javljaju na sedam različitih gena. U oko 30% slučajeva CdLS-a genetićki uzrok ostaje neotkriven. Velike varijacije u fenotipu pripisuju se visokom stepenu somatskog mozaicizma u CdLS, kao i različitim genima i tipovima mutacija. Iz tog razloga ljudi sa CdLS-om mogu imati vrlo različit izgled, sposobnosti i povezane zdravstvene probleme.

Naziv OMIM Gen Približna učestalost (%) Napomena CDLS1 NIPBL 50% Gen odgovoran za CdLS na hromosomu 5 otkriven je 2004. Godine, što su zajedno uradili istraživači u Children's Hospital of Philadelphia, SAD i na Newcastle University, UK. CDLS2 SMC1A 5% Italijanski naučnici su 2006. godine pronašli drugi gen na hromosomu X. CDLS3 SMC3 1% Treće otkriće gena najavljeno je 2007. Gen se nalazi na hromosomu 10 i također ga je otkrio istraživački tim u Filadelfiji. Čini se da posljednja dva gena koreliraju s blažim oblikom sindroma.

U 2004., istraživači iz Dječije bolnice u Filadelfiji (Sjedinjene Američke Države) i Univerziteta Newcastle upon Tyne (Engleska) identificirali su gen (NIPBL) na hromosomu 5 koji uzrokuje CdLS kada je mutiran. Od tada su pronađeni dodatni geni (SMC1A, SMC3 i HDAC8, RAD21) koji uzrokuju CdLS kada se promijene. U julu 2012. godine najavljen je četvrti "CdLS gen" — HDAC8. HDAC8 je X-vezani gen, što znači da se nalazi na hromosomu X. Osobe sa CdLS koji imaju promjenu gena u HDAC8 čine samo mali dio svih pogođenih CdLS-om. Dokazi o vezanosti za hromosomsku poziciju 3q26.3 su mješovi.

Genetičke promjene povezane sa CdLS su identificirane u genima NIPBL, SMC1A i SMC3, kao i nedavno identificiranim genima RAD21 i HDAC8. Sve ove genetičke promene koje se javljaju kod pacijenata sa CdLS utiču na proteine koji funkcionišu na kohezinskom putu. SMC1A, SMC3 i RAD21 proteini su strukturne komponente kompleksa kohezinskog prstena. NIPBL uključen je u punjenje kohezinskog prstena na hromosomima, a HDAC8 deacilira SMC3, kako bi olakšao njegovu funkciju. Put kohezina uključen je u koheziju sestrinskih hromatida tokom mitoze, popravka DNK, segregacije hromosoma i regulacije razvojne ekspresije gena. Defekti u ovim funkcijama teoretizirani su da leže u osnovi nekih obilježja CdLS-a. Posebno, defektna popravka DNK može biti u osnovi znakova preranog starenja.

Dijagnoza Dijagnoza CdLS prvenstveno se zasniva na kliničkim nalazima kliničkog genetičara, a u nekim slučajevima može biti potvrđeno laboratorijskim testiranjem.

Liječenje Često se preporučuje interdisciplinarni pristup za liječenje problema povezanih s CdLS. Tim za podsticanje dobrobiti djeteta često uključuje govor, radnu i fizioterapiju, nastavnike, ljekare i roditelje.

Sindrom Cornelije de Lange (CdLS) zahvata mnoge različite sisteme tijela, a liječenje često obavlja tim ljekara i drugih zdravstvenih radnika. Liječenje ovog stanja varira u zavisnosti od znakova i simptoma prisutnih kod svake osobe. Može uključivati: 4-5.

Historija Prvi dokumentovani slučaj zabilježio je Winfried Robert Clemens Brachmann (1888–1969), 1916. njemački ljekar koji je pisao o različitim karakteristikama bolesti kod svog 19-godišnjeg pacijenta, a slijedi ga 1933. Cornelia Catharina de Lange (1871–1950), nizozemska pedijatrica po kojoj je bolest dobila ime. CdLS bio je poznat i kao Brachmann-de Langein sindrom.

Reference

Vanjski linkovi

GeneReviews/NCBI/UW/NIH entry on Cornelia de Lange syndrome

Kategorija:Geni na hromosomu 5 Kategorija:Jedarne bolesti Kategorija:Sindromi koji utječu na stas Kategorija:Rijetki genetički sindromi Kategorija:Sindromi s kraniofacijalnim abnormalnostima Kategorija:Sindromi s rascjepom usne i/ili nepca