Carigradski sporazum, poznat i kao Istanbulski mir ili Ferhat-pašin sporazum (turski: Ferhat Paşa Antlaşması), bio je ugovor između Osmanskog Carstva i Safavidskog Carstva kojim je okončan Osmansko–safavidski rat 1578–1590. Potpisan je 21. marta 1590. u Carigradu (današnji Istanbul). Rat je počeo kada su Osmanlije, kojima je tada vladao Murat III, napali posjede Safavida u Gruziji, tokom perioda slabosti Safavida. S carstvom opkoljenim na brojnim frontovima i njegovom domaćom kontrolom opterećenom građanskim ratovima i dvorskim intrigama, novi safavidski kralj Abas I, koji je postavljen na prijesto 1588, odlučio se za bezuvjetni mir, što je dovelo do sporazuma. Sporazum je zaustavio 12 godišnje neprijateljstvo između dva najveća rivala. Iako su i rat i sporazum bili uspješni za Osmanlije, a ozbiljno nepovoljni za Safavide, pokazalo se da je novi status-quo kratko trajao, jer su u sljedećem valu neprijateljstava, nekoliko godina kasnije, svi gubici Safavida nadoknađeni.
Rat U vrijeme kada je počeo rat, Safavidsko Carstvo je bilo u haotičnom stanju pod svojim slabim vladarom, Muhamed Hodabandeom. U borbama koje su nastale, Osmanlije su uspjele zauzeti većinu safavidskih provincija Azerbejdžana (uključujući bivši glavni grad Tabriz), Gruzije (Kartli, Kaheti, istočni Samche-Saatabago), Karabag, Erivan, Širvan i Kuzestan, uprkos inicijalno uspješnom kontranapadu Muhameda Hodabandea. Kada je Abas I naslijedio tron 1588, Safavidsko Carstvo je još uvijek bilo opterećeno domaćim problemima, pa su Osmanlije uspjele dalje prodrijeti, zauzevši Bagdad tokom te godine i Gandžu ubrzo nakon toga. Suočen sa još više problema (tj. građanski ratovi, ustanci,Kao naprimjer u Širvanu, koji je nastao zbog velikog oporezivanja (Matthee (1999), str. 21) i rat protiv Uzbeka u sjeveroistočnom dijelu kraljevstva), Abas I je pristao da potpiše ponižavajući sporazum pod nepovoljnim uslovima.Bengio & Litvak 2014, str. 61Prof. Yaşar Yücel-Prof. Ali Sevim:Türkiye Tarihi III, AKDTYKTTK Yayınları, 1991, str. 21–23, 43–44
Sporazum Prema sporazumu, Osmansko Carstvo je zadržalo većinu svojih dobitaka u ratu. To je uključivalo većinu južnog Kavkaza (koji je uključivao Safavidske teritorije u Gruziji, sastavljene od Kraljevine Kartli i Kraljevine Kahetijei istočnog dijela kneževine Samche-Saatabago, kao i provincije Erivan, Karabag i Širvan), provincije Azerbejdžan (uključujući Tabriz, ali ne i Ardabil, koji je ostao u rukama Safavida), Luristan, Dagestan, većinu preostalih dijelova Kurdistana, Šahrizor, Kuzestan, Bagdad i Mesopotamija.Mikaberidze (2011), str. 698; Meri & Bacharach (2006), str. 581; Iorga (2009), str. 213; Floor & Herzig (2015), str. 474; Newman (2012), str. 52; Bengio & Litvak (2014), str. 61; Mitchell (2009), str. 178 U sporazum je uključena klauzula koja je predviđala da će Safavidi morati prestati proklinjati prva tri halifa, kao što je bilo uobičajeno još od prvog velikog osmansko-safavidskog sporazuma, Amasijskog mira (1555). Perzijanci su se također složili da odaju počast vjerskim vođama sunitska.
Posljedice Ovaj sporazum je bio uspjeh za Osmansko Carstvo, jer su ogromna područja bila pripojena. Međutim, novi status-quo nije dugo trajao. Abas I je iskoristio vrijeme i resurse koji su proizašli iz mira na glavnom frontu s Osmanlijama, da se uspješno nosi sa drugim pitanjima (uključujući Uzbeke i druge pobune), čekajući prikladan trenutak da povrati svoje posjede. Kada je Osmansko Carstvo za vrijeme vladavine mladog sultana Ahmeda I bilo zauzeto zbog Čelali pobuna, uspio je povratiti većinu svojih gubitaka, koje je Osmansko Carstvo moralo prihvatiti Nasuh-pašinom sporazumu, 22 godine poslije.
Također pogledajte Spisak sporazuma Osmanskog Carstva Spisak sporazuma Turske
Reference
Kategorija:Historijski dokumenti Kategorija:Sporazumi potpisani 1590. Kategorija:Istanbul Kategorija:Sporazumi Safavidskog Carstva Kategorija:1590. u Osmanskom Carstvu Kategorija:1590. u Safavidskom Carstvu