O Mandato británico de Palestina foi unha administración territorial encomendada pola Sociedade de Nacións ao Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda do Norte en Oriente Medio, tras a primeira guerra mundial e como parte da partición do Imperio Otomán, co status de territorio baixo mandato. O territorio sobre o que se estableceu correspondía á rexión meridional do Levante mediterráneo, unha rexión que o Imperio Otomán perdeu como consecuencia da súa derrota na guerra.
Aínda que o Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda administraba estes territorios de facto desde 1917, o Mandato entrou en vigor en xuño de 1922 e expirou en maio de 1948.The Mandate for Palestine - July 24, 1922 Nun primeiro momento incluíu os actuais territorios de Xordania, Israel e os Territorios Palestinos, aínda que a partir de setembro de 1922 o Reino Unido separou a parte oriental do mesmo, creando o Emirato de Transxordania.
Establecemento do Mandato británico O interese británico debeuse ao crecemento das empresas establecidas nas colonias británicas do sur de Asia a principios do século XIX, así como ao posterior interese en soster a fronte rusa e estimular o esforzo bélico estadounidense mediante ao apoio durante a primeira guerra mundial.
Antes de que finalizase a primeira guerra mundial, a rexión de Palestina formaba parte do Imperio Otomán. Os británicos, baixo o mando do Xeneral Edmund Allenby, derrotaron ao exército turco en 1917 e ocuparon Siria e Palestina. Este territorio foi administrado polos británicos ata que terminou a guerra. A administración militar británica acabou coa inanición coa axuda de Exipto, erradicou o tifo e o cólera e mellorou a subministración de auga a Xerusalén. Ademais, reduciu a corrupción subindo os salarios dos xuíces árabes e xudeus. As comunicacións tamén se melloraron grazas ao tren e as liñas telegráficas.
O Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda recibira o control de Palestina grazas ao Tratado de Sèvres, o cal establecía a Sociedade de Nacións en 1920. Herbert Samuel, que participara na Declaración Balfour, foi nomeado primeiro Alto Comisionado de Palestina. Durante a primeira guerra mundial, os británicos fixeran dúas promesas sobre os seus territorios en Oriente Medio. En primeiro lugar, prometeron aos árabes da zona, a través do seu axente Lawrence de Arabia, que obterían a independencia para crear un grande Estado árabe unido, que abarcaría todo Oriente Medio. Pero os británicos tamén prometeran que se crearía un "Fogar Nacional Xudeu" en Palestina, tal como fora establecido na Declaración Balfour en 1917.
Os británicos aseguraran previamente aos haxemitas que lles entregarían a gran maioría dos territorios da zona en agradecemento pola súa axuda durante a Rebelión Árabe, acontecida durante a primeira guerra mundial. En 1920, na Conferencia de San Remo (Italia), a Sociedade de Nacións asignou o mandato sobre Palestina ao Reino Unido. Este territorio incluía o que máis tarde sería o Estado de Israel, a Franxa de Gaza, Cisxordania, parte dos Altos do Golán e o Reino de Xordania. A maioría dos 750.000 habitantes desta rexión multiétnica eran árabes de relixión musulmá (incluíndo unha poboación beduína duns 100.000 habitantes, segundo o censo de 1922, e concentrada na área de Bersebá e ao sur e ao leste desta localidade), así como xudeus (que eran o 11% do total e eran na súa maioría inmigrantes askenazíes).The Report of Sir John Hope Simpson Outros grupos minoritarios eran os drusos, sirios, sudaneses, caucásicos, exipcios, gregos e árabes do Hiyaz.
En xuño de 1922, a Sociedade de Nacións estableceu o Mandato de Palestina. Era un documento no que se lembraba ao Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda do Norte as súas responsabilidades e obrigacións respecto da administración de Palestina, incluíndo "asegurar o establecemento dun fogar nacional xudeu", e "salvagardar os dereitos civís e relixiosos de todos os habitantes de Palestina".
O documento que definía as obrigacións británicas era unha copia do texto da Declaración Balfour sobre o establecemento do fogar nacional xudeu:
Moitos artigos do documento especificaban accións para apoiar a inmigración xudía e un status político especial. Con todo, no extenso e árido territorio ao leste do río Xordán, rexión por entón denominada Transxordania, o Reino Unido pretendía 'pospor ou cancelar' a aplicación dos artigos que trataban sobre o 'fogar nacional xudeu', de modo que os árabes da rexión conservasen íntegra unha parte dese territorio. Na Conferencia do Cairo de 1921, o haxemita Abd Allah ibn Husayn, que fora desprazado do goberno do Hiyaz (que foi entregado á familia dos Saud, xunto ao resto de Arabia), foi nomeado emir de Transxordania. En setembro de 1922, o goberno británico presentou un memorando á Sociedade de Nacións no que establecía que Transxordania sería excluída de todos os acordos referentes ao Estado xudeu, e este memorando foi aprobado o 11 de setembro. Partindo desta premisa, o Reino Unido administraría pártea oeste do Jordán como Palestina e a parte leste como Transxordania. Tecnicamente continuaba sendo un só mandato, pero a maioría dos documentos oficiais referíanse a el coma se fosen dous mandatos separados. Transxordania permaneceu baixo mandato británico até 1946.
En 1923, o Reino Unido transferiu unha parte dos Altos do Golán ao Mandato Francés de Siria, a cambio da rexión de Metula.
Oposición dos árabes palestinos á inmigración xudía Na década de 1920, 100 000 inmigrantes xudeus entraron en Palestina, así como 6000 non xudeus. A inmigración xudía estaba controlada pola Histadrut, a cal seleccionaba aos aspirantes en función do seu credo político. A terra comprada pola Axencia Xudía era arrendada baixo a condición de que só puidese ser traballada por xudeus e de que ningún non xudeu puidese arrendala.
Inicialmente, a inmigración xudía cara a Palestina apenas atopou oposición por parte dos árabes palestinos. Con todo, a finais do século XIX e principios do XX, a medida que o antisemitismo ía crecendo en Europa, a inmigración xudía incrementábase de xeito significativo, de modo que a poboación árabe comezou a recear.
O líder musulmán de Palestina incitou aos árabes para que perpetrasen ataques violentos contra a poboación xudía. Nalgúns casos, a adquisición de terras aos terratenentes absentistas por parte da Axencia Xudía conduciu ao despedimento dos árabes palestinos, os cales foron substituídos polos xudeus dos kibbutz. Cando os xudeus, que coñeceran sempre as leis europeas, compraron as terras, non se deron conta de que os habitantes da rexión posuían as árbores. Isto foi sempre unha fonte de malentendidos e conflitos. A oliveira é particularmente importante, xa que pode producir durante máis de 1000 anos.
O goberno británico puxo límites á inmigración xudía. Estas cotas foron moi polémicas, particularmente durante os últimos anos do mandato británico. Nin aos árabes nin aos xudeus gustáballes esta política por diferentes razóns. En resposta aos numerosos atentados árabes contra as comunidades xudías, o 15 de xuño de 1920 creouse o Haganah. A tensión incrementouse até desembocar en ocasións en violentos disturbios, sobre todo en 1921, 1929 e no período 1936-1939. En 1936, algúns grupos xudeus como Irgun e Lehi levaron a cabo as súas propias campañas violentas contra obxectivos árabes e británicos.
A Gran Revolta Árabe En 1937, a Comisión Peel propuxo unha partición do territorio entre zonas árabes e xudías, proposta que foi rexeitada por ambas as partes.
Entre 1936 e 1939, a rexión experimentou unha gran insurxencia por parte dos árabes nacionalistas, que foi coñecida como a "Gran Revolta Árabe". A faísca que acendeu este conflito foi o forte incremento da inmigración xudía, principalmente causada por aqueles que fuxían da persecución nazi en Alemaña e a onda de antisemitismo de Europa do Leste. A revolta foi liderada polo Gran Muftí Amin al-Husayni e a súa familia. Os árabes sentían que estaban a ser marxinados na súa propia rexión, e por iso, ademais de protestas non violentas, levaron a cabo acciones terroristas, asasinando a varios centos de xudeus. Os homes de Husayni mataron máis árabes que xudeus, usando a revolta como unha escusa para enfrontarse aos clans rivais. A organización xudía Irgun contestou coa súa propia campaña de represalia, colocando bombas en mercados e noutros lugares que tamén causaron centos de mortos. Finalmente, a revolta foi esmagada polos británicos, usando medidas draconianas. Como Amin al-Husayni foi atopado culpable do asasinato do comisionado británico para Galilea, fuxiu da rexión, pasando por Líbano, Iraq e finalmente Alemaña en 1941.
O Reino Unido puxo restricións á adquisición xudía das terras que quedaban, contradicindo así a cláusula do Mandato que di "a administración de Palestina debe permitir e promover, en cooperación coa Axencia Xudía, o asentamento dos xudeus na rexión, incluíndo nas terras do Estado e as que non se compraron con fins públicos". Unha restrición similar en 1931 supuxese unha violación do mandato concedido pola Sociedade de Nacións, pero en 1931 esta organización era xa papel mollado. De acordo cos israelís, en 1939 os británicos concederían 34 km² aos árabes e só 16 km² aos xudeus.
A segunda guerra mundial Do mesmo xeito que na maioría do mundo árabe, non houbo unanimidade entre os árabes palestinos respecto da súa posición na segunda guerra mundial. Algúns deles apoiaron ao exército británico, pero a maioría viron nas potencias do Eixo unha maior garantía para que se lles devolvesen o que consideraban as súas terras, que estaban en mans dos británicos e os xudeus. Algúns líderes árabes foron máis aló, especialmente cando o Gran Muftí de Xerusalén, Amin al-Husayni (que por entón fuxira a Iraq), declarou formalmente a xihad o 25 de novembro de 1941 contra os Aliados e optou por apoiar ao goberno alemán. Isto levoulle a establecerse durante un tempo en Iugoslavia, ocupada por entón polos nazis, recrutando musulmáns bosníacos e albano-kosovares para as Waffen SS como voluntarios. Uns 20.000 musulmáns bosníacos serviron na 13ª División de Montaña das Waffen SS "Handzhar" e varios miles na 23ª División de Montaña "Kama". Na posguerra, Husseini foi acusado de ser aliado de Adolf Eichmann e arquitecto de "a solución final" de Otto Wisliceny. Amin al-Husayni foi encarcerado tras a guerra e estivo a piques de ser procesado nos Xuízos de Núremberg por crimes de guerra, pero escapou grazas á axuda dos colaboracionistas franceses.
Aínda que para a ideoloxía nacionalsocialista a "raza" árabe era só levemente superior á xudía, os alemáns solicitaron todo o apoio posible por parte dos árabes para debilitar e destruír a hexemonía británica no mundo árabe. miniatura|200px|Moeda do Mandato británico de Palestina Entre os árabes que se opuxeron á persecución dos xudeus destacaron algúns como Habib Bourguiba de Tunisia, e intelectuais exipcios como Tawfiq al-Hakim e Abbas Mahmud al-Arkad. O Mandato recrutou soldados en Palestina. Uns 6.000 árabes palestinos uníronse ás forzas británicas, ademais de 26.000 xudeus; aínda que a poboación de árabes era maior, a cruzada contra o antisemitismo atraeu unha maioría xudía de soldados.
A pesar das severas restricións británicas no referente á inmigración xudía, expresadas no Libro Branco, e en vistas dun mellor trato a futuro, a maioría dos xudeus palestinos colaboraron co Reino Unido na súa loita contra a Alemaña Nazi durante a guerra, e o seu tres milicias principais (a Haganah, o Palmach e o Irgun) uníronse ao esforzo bélico británico para loitar contra as potencias do Eixo en Europa e o Norte de África. Posteriormente os altos mandos das forzas armadas británicas, coa cooperación da Axencia Xudía, aceptaron crear dentro do seu exército unha unidade militar exclusivamente xudía que servise baixo bandeira británica, a Brigada Xudía, que foi despregada en Europa a principios de 1944.