Katyavala Bwila I, ou simplemente Katyavala I, nado no Reino Lunda, 1680 e finado no Reino Bailundo 1720, foi o primeiro Soma Inene do Reino Bailundo e, polo tanto, o fundador do país Bailundo, a máis grande de todas as nacións ovimbundu.
O seu nome é incerto, xa que "Katyavala" pode significar "soberano" e "Bwila" pode traducirse como "pobos que van", quizais cun significado de "rei dos pobos errantes", en referencia á súa política de unir pobos sen líder arredor dun rei centralizador.
Traxectoria O seu lugar de nacemento é incerto, dándose ás veces como nado no Reino de Cassange e outras no Reino Lunda. O certo, con todo, é que naceu nas inmediacións do ano 1680, sendo membro dun dos clans semi-nómades de cazadores e pastores bangalas (ou imbangalas), que vivían migrando entre as terras destes reinos e as mesetas máis meridionais.
Na idade adulta foi considerado o sucesor natural do seu pai no liderado do clan, cando, debido ás diferenzas na condución dun ritual de sacrificio de animais, entrou en forte disputa co seu patriarca, feito que o obrigou a fuxir da rexión do Humbe, onde se asentara o seu clan, primeiro a Cuanza Norte, e despois á rexión de Halavala.
Na rexión de Halavala converteuse, nas proximidades do ano 1700, no ideólogo da centralización política de cinco ombalas (cidades ou aldeas) ovimbundas: Hala-Vala, Quiaca, Calique, Andulo e Vilé. Converteuse en Soma Inene (rei), e asentou o seu poder na ombala de Halã-Vala (actual cidade de Bailundo), facendo desta a capital do novo Reino Bailundo.
A súa visión unificadora dos pobos da Meseta Central de Angola, nun intento de contrarrestar o avance da influencia do imperio colonial portugués, situouno como un dos grandes estadistas da historia dos pobos de Angola.
Morreu nas inmediacións do ano 1720, sendo substituído polo seu fillo, Jahulu I. Foi enterrado no monte Halavala.
Homenaxes O campus da Universidade Agostinho Neto de Benguela, cando foi elevado a universidade, pasou a chamarse Universidade Katyavala Bwila.
Notas
Categoría:Reis de Bailundo