Xénova: Le Strade Nuove e o sistema dos Palazzi dei Rolli é un Patrimonio da Humanidade da UNESCO que inclúe unha serie de rúas e pazos no centro de Xénova, no noroeste de Italia.

As Strade Nuove (italiano para "Rúas Novas") son un grupo de rúas construídas pola aristocracia xenovesa durante a expansión da cidade nun momento no que a República de Xénova estaba no auxe do seu poder financeiro e mariño. Trátase de Via Giuseppe Garibaldi (1558-1583, antigamente Strada Maggiore ou Strada Nuova) e Vía Balbi (1602-1620, antigamente Strada Balbi), seguida máis tarde de Via Cairoli (1778-1786, antigamente Strada Nuovissima). Os Palazzi dei Rolli (italiano para "Palacios das Listas") son un grupo de pazos, a maioría dos cales tamén datan de finais do século XVI e principios do XVII, que estaban asociados a un sistema particular de "aloxamento público" en residencias privadas, onde os hóspedes destacados en visita de Estado á República eran aloxados nun destes pazos en nome do Estado.

O 13 de xullo de 2006, corenta e dous dos 163 pazos incluídos orixinalmente nunha das cinco listas públicas chamadas "Rolli" (italiano para "listas") foron seleccionados como Patrimonio da Humanidade pola reunión do comité especial da UNESCO en Vilnius (Lituania). O recinto inclúe un conxunto de pazos renacentistas e barrocos ao longo das chamadas Strade Nuove), que ofrecen unha extraordinaria variedade de solucións diferentes, acadando un valor universal na adaptación ás características particulares do lugar e ás esixencias dunha organización social e económica específica. Tamén ofrecen un exemplo orixinal de rede pública de residencias privadas designadas para acoller visitas estatais. miniatura |Palazzo Balbi Piovera Raggio (via Balbi (Xénova)).

O 20 de xaneiro de 2007, a UNESCO descubriu unha placa na vía Garibaldi, a antiga Strada Nuova, explicando as razóns para a inclusión da Strade Nuove e do sistema dos Palazzi dei Rolli dentro do Patrimonio da Humanidade: Algúns dos Palazzi dei Rolli úsanse hoxe en día como edificios públicos, museos, oficinas e residencias privadas. Entre os pazos abertos ao público, Palazzo Rosso, Palazzo Bianco e Palazzo Doria Tursi constitúen conxuntamente os Museos Strada Nuova situados na vía Garibaldi.

O Rolli de Xénova Os Rolli di Genova - ou, máis precisamente, os Rolli degli alloggiamenti pubblici di Genova (en italiano para "Listas dos aloxamentos públicos de Xénova") eran as listas oficiais na época da República de Xénova dos pazos e mansións particulares, pertencentes ás máis distinguidas familias xenoveses, que, en caso de elixirse mediante sorteo público, estaban obrigadas a acoller en nome do Goberno aos visitantes máis destacados durante a súa visita de Estado á República.

Máis tarde, estes pazos acolleron a moitos visitantes famosos a Xénova durante o seu Gran Tour, un itinerario cultural por Italia.

Hoxe, Palazzi dei Rolli como nome colectivo representa o conxunto dos pazos máis prestixiosos do centro histórico de Xénova, especialmente ao longo das chamadas Strade Nuove, as "Novas Rúas" construídas pola aristocracia xenovesa no cumio do poder económico de Xénova nos séculos XVI e XVII (Via Giuseppe Garibaldi, antigamente Strada Nuova ou Via Aurea, Via Cairoli, antigamente Strada Nuovissima), e vía Balbi, agora sede da Universidade de Xénova). none|miniatura|300x300px|O Rolli oficial da República de Xénova

Historia Entre a primeira metade do século XVI e a primeira metade do XVII, a nobreza xenovesa iniciou un coidado planeamento urbanístico para transformar a cidade medieval existente e iniciar unha importante expansión urbana cara ao Norte. O movemento de ampliación dos antigos pazos e a construción de novos suntuosos foi impulsado pola extraordinaria riqueza que chegou á cidade mediante prósperas actividades de financiamento a varias potencias europeas. En particular, a aristocracia xenovesa financiou as custosas empresas da Coroa española, como o exército de mercenarios que España mantivo en Flandres desde 1566 ata a paz de Westfalia en 1648. A clase dominante de Xénova, mesturando nobreza de sangue con novas riquezas mercantís, buscaron reforzar o seu prestixio coa construción de grandes palacios urbanos e vilas suburbanas de infrecuente esplendor.

Os Rolli, ou, máis precisamente, os Rolli degli alloggiamenti pubblici di Genova (en italiano para "Listas dos aloxamentos públicos de Xénova") foron listas oficiais establecidas en 1576 polo Senado xenovés, unha institución aristocrática que tomou protagonismo como consecuencia das reformas oligárquicas do Príncipe e do Almirante Andrea Doria, para determinar os pazos dos que dispoñía o Goberno para garantir que a República de Xénova puidese ofrecer un aloxamento axeitado aos hóspedes máis notables que visitaban habitualmente a cidade, como príncipes, reis, diplomáticos ou autoridades relixiosas. O feito de que non se elixise un só palacio, senón moitos, foi un sinal de que as autoridades da República de Xénova consideraban a toda a cidade como un "pazo real republicano".Ennio Poleggi (1998), Una reggia repubblicana . Atlante dei palazzi di Genova 1576-1664. Torino

Os Palazzi dei Rolli subdividíronse en función do seu prestixio en tres categorías, co tamaño, a beleza e a importancia como criterios principais para seleccionar se cada palacio era apto para acoller cardeais, príncipes e vicerreis, señores feudais, embaixadores ou gobernadores. Só tres palacios se consideran axeitados para albergar aos máis altos dignatarios, como papas, emperadores, reis e cardeais e príncipes máis importantes: o Palazzo Doria Spinola en Salita Santa Caterina, o Palazzo Grimaldi Doria Tursi na actualidade, vía Garibaldi e o Palazzo Lercari Parodi, tamén na actual Via Garibaldi.

Os "Rolli" ou "Listas" conservados ata hoxe foron cinco: 1576 (incluíndo 52 pazos); 1588 (111); 1599 (150); 1614 (96); e 1664 (95). En total, houbo 162 pazos incluídos polo menos unha vez nunha destas listas oficiais.

Citas

Leve a carta á señora Mojon, na vía Balbi; este é un dos tres nomes dunha rúa principal, que tamén é a máis fermosa de Italia (Stendhal, Journal d'un vojage en Italie et en Suisse pendant l'annee 1828, 1828 ) Intentei visitar tres galerías de pinturas famosas en via Balbi. Como os propietarios teñen o bo costume de vivir nos cuartos onde se atopan os cadros, cómpre chamar varias veces, e moitas veces a impaciencia que me xeran as negativas arrogantes dos criados quita a alegría de ver os cadros. Os ricos de Xénova viven case sempre no terceiro piso para poder ver o mar. As escaleiras son de mármore, pero cando, despois de subir cen deses chanzos, un criado te mantén agardando durante quince minutos, logo di: "Súa Excelencia aínda está no seu cuarto, volva mañá", está permitido mostrar un ataque de mal humor, sobre todo cando hai que saír pola noite (Stendhal, Memoires d'un touriste, 1837)

Patrimonio da Humanidade Le Strade Nuove e o sistema dos Palazzi dei Rolli convertéronse en Patrimonio da Humanidade en 2006. Os criterios para esta selección foron explicados pola UNESCO do seguinte xeito: Criterio (II): O conxunto das Strade Nuove e os pazos relacionados presentan un importante intercambio de valores sobre o desenvolvemento da arquitectura e o urbanismo nos séculos XVI e XVII. A través dos tratados de arquitectura da época, estes exemplos foron difundidos facendo das Strade Nuove e dos pazos tardorenacentistas de Xénova un fito significativo no desenvolvemento da arquitectura manierista e barroca en Europa. Criterio (IV): As Strade Nuove de Xénova son un exemplo destacado de conxunto urbano formado por palacios aristocráticos de alto valor arquitectónico, que ilustran a economía e a política da cidade mercantil de Xénova no auxe do seu poder nos séculos XVI e XVII. O proxecto propoñía un espírito novo e innovador que caracterizou o Século dos Xenoveses (1563 a 1640). En 1576, a República de Xénova estableceu unha lista legal de Rolli que recoñece os pazos máis destacados para aloxamento oficial de hóspedes distinguidos. none|miniatura|300x300px|Mapa da Strade Nuove e do Palazzi dei Rolli incluídos no Patrimonio da Humanidade da UNESCO

O Palazzi dei Rolli incluído no Patrimonio da Humanidade Estes son os corenta e dous pazos incluídos actualmente pola UNESCO no Patrimonio da Humanidade: