miniatura|dereita|Mapa do Terceiro Reich no que se inclúe a súa expansión ata 1943. AnschlussAntes da reforma ortográfica de 1996, esta palabra escribíase como Anschluß. En Austria e Alemaña tamén coñécese como Anschluss Österreichs («Anexión de Austria»). é unha palabra alemá que, nun contexto político, significa «unión», «reunión» ou «anexión». Foi usada para referirse á fusión de Austria e a Alemaña nazi nunha soa nación, o 12 de marzo de 1938 como unha provincia do Terceiro Reich, pasando de Österreich a Ostmark («Marca do Leste»). Esta situación durou ata o 5 de maio de 1945, cando os Aliados ocuparon a provincia alemá de Ostmark. O goberno militar aliado terminou en 1955, cando se constituíu o novo Estado de Austria.
Os sucesos do 12 de marzo de 1938 enmárcanse nos anhelos expansionistas de Adolf Hitler para Alemaña. Foron precedidos pola devolución do Sarre en 1935, tralo plebiscito que puxo fin ao control da Sociedade de Nacións que o Tratado de Versalles encomendoulle por un período de quince anos a Francia; e seguidos pola crise dos Sudetes, a ocupación do resto de Checoslovaquia tralos acordos de Múnic, e a invasión de Polonia que, finalmente, supuxo o detonante da segunda guerra mundial.
Antecedentes miniatura|O chanceler Dollfuss en Xenebra, 1933. A idea de unión con Alemaña xurdira no século XIX e rexurdira trala primeira guerra mundial, malia que os tratados de paz o prohibían. A estabilización económica dos anos vinte diminuíu o atractivo da unión dos dous países. A Gran Depresión, con todo, volveu presentar o anschluss como unha posible solución á crise. O intento de unión aduaneira, emporiso, fracasou.
O Anschluss foi precedido por un período de crecente presión política sobre Austria, exercida por Alemaña, esixindo a legalización do partido nazi e, máis adiante, a súa participación no goberno. O 13 de setembro de 1931, a milicia dos socialcristianos intentou en balde tomar o poder polas armas.
Malia ser o partido máis votado nas eleccións de abril de 1932, os nazis non obtiveron a maioría absoluta, polo que pasaron á oposición. Os nazis austríacos lanzáronse a unha estratexia de tensión e recorreron ao terrorismo. O chanceler socialcristiano Engelbert Dollfuss decidiu en 1933 gobernar por decreto, disolver o Parlamento, o partido comunista, o partido nacionalsocialista e a poderosa milicia socialdemócrata, a Schutzbund. O seu réxime adquiriu un ton fascista con preferencia cara aos modelos adoptados previamente por Benito Mussolini e baseado no catolicismo tradicional, polo cal recibiu o nome de austrofascismo. Dollfuss reprimiu aos socialdemócratas que desexaban salvar a democracia, xa fóra pola man de Dollfuss ou pola dos nazis.
A dura represión da policía tras unha insurrección socialista en Linz en febreiro de 1934 causou entre 1000 e 2000 mortos. Os socialdemócratas se exiliaron. Namentres, os nazis austríacos reforzáronse e organizado, esixindo un fascismo máis xermánico e subordinado a Alemaña. No seu afán de tomar o poder lanzaron unha errada revolta e asasinaron o chanceler Dollfuss o 25 de xullo de 1934 no edificio do goberno en Viena, pero o seu golpe de Estado fracasou. O Exército austríaco non se uniu á rebelión, mentres que os seguidores austrofascistas de Dollfuss lograron illar e reducir ás bandas de nazis armados que intentaron organizarse.
Hitler tivo coñecemento de que a viúva e os fillos do asasinado Dollfuss achábanse nese momento como hóspedes do ditador italiano Benito Mussolini. Precisamente, cando Mussolini soubo o acontecido a Dollfuss en Viena, o 26 de xullo ordenou mobilizar tropas italianas na fronteira alpina con Austria, ameazando con intervir militarmente para soster aos sucesores de Dollfuss en caso necesario. Hitler non contaba entón coa Wehrmacht en toda a súa forza nin baixo control total do nazismo, e aínda nese caso tampouco desexaba un conflito cun réxime ideoloxicamente tan próximo como a Italia fascista, polo cal abstívose de enviar tropas para apoiar aos nazis austríacos.
A anexión Convocatoria do plebiscito Desexoso de evitar unha perda paulatina do poder e esperando poder solicitar a axuda europea contra Alemaña, o chanceler decidiu o 1 de marzo levar a cabo un plebiscito o domingo 13. A pregunta non incluía a aceptación da anexión alemá, senón que se limitaba a solicitar o apoio do votante ao mantemento dunha «Austria unida, cristiá, social, independente, alemá e libre». Os preparativos comezaron en segredo o día 5 de marzo e Von Schuschnigg comunicou o plan a Seyss-Inquart o 8, encarecéndolle que non o divulgase ata o día seguinte, cando tiña pensado anuncialo oficialmente. Aínda que Seyss-Inquart mantivo a súa promesa, nacionalsocialistas austríacos que traballaban na Administración estatal decatáronse do plan e comunicárono a Berlín.
Forzado polos feitos, Von Schuschnigg anunciou un referendo o mércores 9 de marzo de 1938 para determinar a independencia ou a unión con Alemaña, para así beneficiarse da lexitimidade popular e mostrar as intencións expansionistas de Hitler. Respecto ao referendo, Schuschnigg, de acordo co presidente Miklas, fixou en 24 anos a idade mínima para votar, evitando a participación masiva de mozas desempreagdos que constituían a maior reserva de militantes nazis de Austria. A data da consulta popular sería o domingo 13 de marzo. Cando Hitler decatouse das intencións de Schuschnigg entrou en furia e ordenou aos nazis austríacos pasar á acción para evitar que se celebre tal referendo. Mentres que en Austria, a noite do 9 de marzo, os nacionalsocialistas esixiron que se abrogara o artigo 88 do Tratado de Saint-Germain-en-Laye que impedía a unión con Alemaña para permitir a votación, Hitler enviaba a un representante persoal para evitar o plebiscito se non incluía claramente a opción da anexión con Alemaña. Non se puxo en marcha acción violenta algunha, en espera de que o novo ministro de Asuntos Exteriores, Ribbentrop, que se achaba en Gran Bretaña, informase sobre a actitude desta a unha eventual intervención alemá no país veciño. O 10 chegou a confirmación de que, se o conflito limitábase ás dúas nacións, o Reino Unido non interviría en favor dos austríacos.
Antes de que o referendo fose posible, os nazis austríacos lanzaron unha onda de ataques violentos contra as entidades gobernamentais mentres que a policía austríaca (en mans de Seyss-Inquart) foi neutralizada e impedíuselle calquera oposición. Alemaña pechou as fronteiras e empezou a mobilizar as súas tropas, mentres que os nazis austríacos abstíñanse de repetir o intento de golpe de Estado de catro anos antes contra Dolfuss: agora creaban o caos en todo o país con violencia de toda clase (incendios, saqueos, destrución de oficinas públicas), para xerar unha situación de caos e provocar unha verdadeira guerra civil contra socialdemócratas e católicos. Mentres tanto, Hitler decidía a invasión alemá de Austria e discutía co Estado Maior da Wehrmacht os plans necesarios, perfilados apresuradamente ao longo do día 10.
A mañá do día 11, Seyss-Inquart recibiu unha carta de Hitler na que lle informou dos preparativos militares que se estaban levando a cabo e reclamando a anulación do plebiscito antes do mediodía. Acudiu a ver ao chanceler na sede do Goberno e rogoulle que aceptase as condicións de Hitler; como a entrevista alargouse, os nazis outorgaron unha prórroga para obter a resposta do Goberno austríaco ata as dúas da tarde. Ás esixencias do chanceler alemán uníronse pronto as do partido en Austria: Von Schuschnigg debía atrasar a votación tres semanas ou arriscarse a que os nacionalsocialistas tomasen o poder pola forza.
Os disturbios masivos causados por nazis sucedéronse en Graz, Linz, Innsbruck e Viena ao longo do 10 e 11 de marzo, coa conseguinte represión de tropas austríacas aínda leais ao goberno. O plan de Hitler era que o presidente Miklas destituíse a Schuschnigg ante o temor dunha guerra civil e que nomease a Seyss-Inquart como chanceler de Austria. Logo estaba planeado que Seyss-Inquart aproveitaría o seu novo cargo para solicitar axuda militar a Alemaña co obxectivo de poñer fin á crise austríaca, disipando así toda aparencia de invasión alemá.
miniatura|Policías de fronteira alemáns e austríacos desmontan conxuntamente un posto limítrofe o 15 de marzo de 1938. Ao amencer do venres 11 de marzo as mocidades nazis, agora armadas e disciplinadas, constituíronse nunha milicia que tomaba os edificios gobernamentais por todas as cidades principais de Austria con apoio de axentes da Gestapo infiltrados inclusive na mesma capital austríaca. Ante a ameaza dunha revolta armada masiva patrocinada por Alemaña, o chanceler Schuschnigg trataba de buscar apoio no Reino Unido ou Francia para deter a agresión alemá pero ningún destes gobernos mostrou intención algunha de intervir.
O presidente Wilhelm Miklas recibiu un ultimato do propio Hitler ás 12:00 do venres 11 de marzo, esixíndolle que deixase sen efecto o referendo ordenado por Schuschnigg e dándolle un prazo de dúas horas que vencía supostamente ás 13:00 debido a unha demora alemá en facer chegar a mensaxe. Miklas discutiu a situación con Schuschnigg pero non aceptou deixar sen efecto o referendo xa convocado e planificado.
Claudicación austríaca O Goberno austríaco reuniuse ás dúas da tarde e Von Schuschnigg aceptou anular o plebiscito, aínda que non convocar un novo tres semanas despois, como reclamaban os nazis austríacos. Ás 14:45, Göring telefonou a Seyss-Inquart para rexeitar as concesións, que tachou de insuficientes; pouco despois, volveu chamalo para indicar que Hitler esixía a renuncia do Goberno enteiro. Cando se lle comunicou a nova condición a Von Schuschnigg ás 15:30, este presentou a dimisión ao presidente.
Ao mesmo tempo que se reunía o Consello de Ministros austríaco, Hitler aprobaba os plans de invasión. Dúas horas máis tarde, cando se soubo da aquiescencia de Von Schuschnigg ás esixencias alemás, detivéronse os preparativos militares.
Mentres, unha nova mensaxe alterou o curso dos acontecementos, pois ás 15:30 Hitler enviou outro ultimato a Miklas esixindo nada menos que destituísese a Kurt Schuschnigg como chanceler e nomeásese no seu lugar ao nazi austríaco Seyss-Inquart. Miklas negouse expresamente e nas horas que seguiron buscouse a outro líder político xa que Schuschnigg renunciara. Ás 17:00, dirixentes nazis austríacos volveron reclamar a formación dun gabinete con Seyss-Inquart á cabeza, ameazando coa invasión ás 20:00 se o presidente seguía negándose a aceptar ás 19:30. Aínda que o agregado militar alemán indicou que efectivamente cento cincuenta mil soldados estaban listos para invadir o país se Miklas non encargaba o Goberno a Seyss-Inquart, o presidente rexeitou altivamente a intimidación. Pese aos seus esforzos, Miklas non logrou que ningún outro líder político ou militar austríaco aceptase o cargo de chanceler e ás 17:00 recibiu unha nova mensaxe de Hermann Goering: Hitler esixía que a designación de Seyss-Inquart fose realizada, como moi tarde, ás 19:30, o que coincidía co que esixían os seus correlixionarios austríacos. Anunciou ademais a presentación de novas condicións.
Ás 18:00, Seyss-Inquart recibiu dun enviado de Berlín o texto dun telegrama que debía enviar, anunciando o seu nomeamento como presidente do Goberno e solicitando axuda alemá para acabar cos disturbios, pero negouse a facelo, alegando que non era aínda presidente e que non existían disturbios que requirisen a intervención militar alemá. O enviado e Seyss-Inquart acudiron entón a visitar o presidente, que de novo negouse a aceptar a este como primeiro ministro. Ás 19:00, Von Schuschnigg declarou que ía anunciar de xeito público a súa dimisión.