miniatura|Área metropolitana de Madrid miniatura|Mapa de Madrid e a súa área metropolitana (fai clic no mapa para amplialo)
A área metropolitana de Madrid atópase no centro da Península Ibérica ao redor da súa cidade principal: Madrid. Segundo datos de 2022 da OCDE a área metropolitana de Madrid ten unha poboación de 6.982.656. É a área metropolitana máis poboada de España e a segunda da Unión Europea, por detrás da de París. Con todo, non existe definición legal de cales son os municipios que se integran nela.
A Comunidade de Madrid é unha comunidade autónoma uniprovincial creada en 1983. No seu artigo 76 («Áreas e entidades metropolitanas»), a Lei 2/2003, do 11 de marzo, de Administración Local da Comunidad de Madrid (BOCM do 18 de marzo de 2003), prevé a creación de áreas metropolitanas:
Con todo, a Asemblea de Madrid non aprobou, ata o momento, ningunha lei para a formación de comarcas. O rexistro de áreas metropolitanas do Ministerio de Administracións Públicas non mostra ningunha área metropolitana na Comunidad de Madrid, aínda que non hai contradición debido a que se trata dunha lista de entidades supramunicipais e non a unha estreita relación poboacional. En Madrid estas relacións supramunicipais xestiónaas a CAM.
Tipoloxía Área urbana. (Primeira coroa metropolitana). É a zona con maior densidade de poboación e a máis próxima á capital, cunha distancia ao centro de Madrid de como moito 20 km. Nesta zona atópanse cidades como Alcorcón, Leganés, Xetafe, Móstoles, Fuenlabrada, Coslada, San Fernando de Henares, Alcobendas, San Sebastián de los Reyes e Pozuelo de Alarcón. Área metropolitana. (Segunda coroa metropolitana). É unha zona con cidades, polo xeral, máis pequenas e con menor densidade de poboación. A distancia á capital é de entre 20 e como moito 40 km. Algunhas cidades desta zona son Rivas-Vaciamadrid, Parla, Pinto, Valdemoro, Villaviciosa de Odón, Torrejón de Ardoz, Alcalá de Henares, Tres Cantos, Las Rozas de Madrid, Majadahonda, Collado Villalba, Torrelodones e Arganda del Rey. Rexión metropolitana: o Gran Madrid. Algunhas fontesBahamonde Magro, Ángel; Otero Carvajal, Luis Enrique. Madrid, de capital imperial a región metropolitana: cinco siglos de terciarización.Juliana, Enric. La deriva de España: geografía de un país vigoroso y desorientado. establecen unha área aínda máis ampla nas que estarían incluídas cidades como Guadalaxara, Azuqueca de Henares, Segovia, O Espinar, Ávila, Aranjuez, Toledo e Illescas.El área metropolitana de Toledo a debate en la UCLM: «[...] los docentes universitarios manifestaron sus dudas respecto a la viabilidad de este organismo supramunicipal y afirmaron que, en cualquier caso, éste se encontraría englobado en la región metropolitana de Madrid». «[...] cuales son las realidades de Toledo y su área de influencia. La principal de esas realidades, innegable, es la pertenencia a una unidad superior: la región metropolitana de Madrid». pola súa relación económica, cultural e de servizos coa capital.
Características miniatura|350px|A área metropolitana de Madrid en 2021 cuberta de neve, vista desde os satélites Sentinel-2 da Axencia Espacial Europea. O desenvolvemento da área metropolitana de Madrid estivo marcado tanto polas condicións xeográficas, como polas características económicas e redes de transporte existentes ou as políticas de crecemento dos determinados municipios.
O terreo ao redor da cidade é relativamente chairo, fóra da serra, que dada a súa relativa distancia e situación limítrofe na provincia, non supuxo un obstáculo no crecemento da área. Ao contrario, o crecemento dos municipios da serra foi moito maior que o do resto da Comunidade.
Un dos feitos que si definiron o desenvolvemento da área é a presenza de grandes parques e zonas protexidas lindeiras coa propia cidade, e mesmo dentro do mesmo municipio. É o caso do Monte de El Pardo e a Casa de Campo. Ademais as cidades máis grandes da área metropolitana de Madrid adoitan estar ao redor das autovías nacionais que saen da cidade. É o caso de Majadahonda na A-6, San Sebastián de los Reyes e Alcobendas na A-1, os municipios do Corredor del Henares na A-2, Rivas-Vaciamadrid e Arganda del Rey na A-3 ou Xetafe, Parla, Leganés, Alcorcón, Fuenlabrada e Móstoles nas A-4, A-42 e A-5. É esta última rexión, a área sur, a que maior poboación ten dentro da área metropolitana.
A área metropolitana Antecedentes miniatura|Área metropolitana de Madrid segundo o plan xeral aprobado en 1964. En 1961, o Goberno redactou o Plan Xeral de Ordenación da área Metropolitana, que foi aprobado en 1963. O 28 de setembro de 1964 promulgouse un decreto mediante o que se creaba a área Metropolitana de Madrid, que inclúe 23 municipios: Madrid, Alcobendas, Alcorcón, Boadilla del Monte, Brunete, Colmenar Viejo, Coslada, Xetafe, Leganés, Las Rozas, Majadahonda, Mejorada del Campo, Paracuellos de Jarama, Pinto, Pozuelo de Alarcón, Rivas-Vaciamadrid, San Fernando de Henares, San Sebastián de los Reyes, Torrejón de Ardoz, Velilla de San Antonio, Villanueva de la Cañada, Villanueva del Pardillo e Villaviciosa de Odón.
Algunhas das cidades que actualmente se consideran pertencentes á área metropolitana de Madrid, como Móstoles, Parla, Tres Cantos (que non existía e cuxo termo municipal era Colmenar), Alcalá de Henares, Fuenlabrada, Collado Villalba, Torrelodones ou Arganda del Rey quedaban fose da área definida en 1964. Concello Poboación(hab) Extensión(km²) Densidade(hab/km²) Altitude(msnm) DistanciaMadrid (km)Madrid 3 223 334 605,8 5320,78 655 0Alcobendas 116 037 45,0 2578,6 670 15Alcorcón 169 502 33,7 5029,73 718 13Boadilla del Monte 51 463 47,2 1090,31 689 14Brunete 10 938 48,9 202 656 28Colmenar Viejo 47 601 182,6 216,8 883 36Coslada 81 860 12,0 6 821,66 621 8Getafe 183 374 78,74 2295,49 623 13Leganés 187 720 43,1 4355,45 665 11Majadahonda 71 299 38,5 1851,92 743 18Mejorada del Campo 22 902 17,2 1177,0 578 24Paracuellos de Jarama 22 293 43,9 172,4 690 28Pinto 50 442 62,2 810,96 604 20Pozuelo de Alarcón 86 172 43,2 1994,72 690 15Rivas-Vaciamadrid 100 275 67,4 1274,37 590 20Las Rozas de Madrid 95 550 58,3 1638,93 718 19San Fernando de Henares 39 466 38,8 1017,16 585 17San Sebastián de los Reyes 86 707 58,7 1477,12 705 18Torrejón de Ardoz 129 729 32,6 3979,41 585 20Tres Cantos 46 750 38,0 1230,26 760 22Velilla de San Antonio 12 382 14,4 648,1 553 32Villanueva de la Cañada 19 250 34,9 403,6 652 38Villanueva del Pardillo 16 797 26,2 409,2 652 26Villaviciosa de Odón 27 504 68,1 366,6 650 22 Total 4 882 315 1739,44 2806,83 — —
Co decreto citado creábase tamén COPLACO (Comisión de Plan e Coordinación da área Metropolitana de Madrid), un organismo da administración estatal pertencente primeiro ao Ministerio de Vivenda e posteriormente ao de Obras Públicas e Urbanismo (sen intervención de concellos nin da Deputación Provincial de Madrid) que tiña o obxectivo de xestionar a planificación urbanística da área metropolitana de Madrid.
Coa chegada da democracia e a constitución dos concellos democráticos en 1979, estes comezaron a reclamar autonomía á hora de redactar os seus plans urbanísticos, potestade que ata entón correspondía en exclusiva ao Ministerio de Obras Públicas e Urbanismo, a través de COPLACO.
Finalmente, coa creación da Comunidade de Madrid, esta asumiu as competencias en ordenación do territorio e COPLACO e a área metropolitana de Madrid desapareceron como entidades administrativas.
miniatura|Área urbana de Madrid segundo o Atlas da Comunidad de Madrid no limiar do século XXI.
Clasificacións actuais Debido á falta de ordenación legal da área metropolitana de Madrid tras a asunción das competencias de urbanismo e ordenación do territorio por parte da Comunidad de Madrid e a desaparición de COPLACO, é difícil definir que é exactamente dita área metropolitana.
Atlas de la Comunidad de Madrid en el umbral del século XXI Máis aló da devandita teoría, diversos organismos da Comunidade de Madrid propuxeron clasificacións. O máis xenérico é o definido no Atlas da Comunidade de Madrid no limiar do século XXI, elaborado pola Dirección Xeral de Economía, pertencente á Consellería de Economía e Innovación Tecnolóxica. Segundo o Atlas, a área metropolitana de Madrid estaría composta por 27 municipios: Madrid, Alcalá de Henares, Alcobendas, Alcorcón, Boadilla del Monte, Brunete, Colmenar Viejo, Coslada, Fuenlabrada, Xetafe, Leganés, Majadahonda, Mejorada del Campo, Móstoles, Paracuellos de Jarama, Parla, Pinto, Pozuelo de Alarcón, Rivas-Vaciamadrid, Las Rozas de Madrid, San Fernando de Henares, San Sebastián de los Reyes, Torrejón de Ardoz, Tres Cantos, Velilla de San Antonio, Villaviciosa de Odón, Villanueva de la Cañada e Villanueva del Pardillo. Isto é, os mesmos municipios que se definiron en 1964 coa suma de Alcalá de Henares, Fuenlabrada, Móstoles e Parla.
Concello Poboación (hab.) Extensión (km²) Densidade (hab/km²) Altitude (msnm) Distancia Madrid (km)Madrid 3 223 334 605,8 5320,78 655 0Alcalá de Henares 193 751 88 2201,72 654 34Alcobendas 116 037 45,0 2578,6 670 15Alcorcón 169 502 33,7 5029,73 718 13Boadilla del Monte 51 463 47,2 1090,31 689 14Brunete 10 188 48,9 202 656 28Colmenar Viejo 47 445 182,6 216 883 31Coslada 81 860 12,0 6 821,66 621 8Fuenlabrada 194 669 39,1 5096,16 624 20Getafe 183 374 78,74 2295,49 623 13Leganés 187 720 43,1 4355,45 665 11Humanes de Madrid 19 404 20 943,5 667 23Majadahonda 71 299 38,5 1851,92 743 18Mejorada del Campo 22 763 17,2 1177,0 578 24Móstoles 206 589 45 4590,86 660 18Paracuellos de Jarama 21 718 43,9 172,4 690 28Parla 125 323 24,43 3735,0 648,5 22Pinto 50 442 62,2 810,96 604 20Pozuelo de Alarcón 86 172 43,2 1994,72 690 15Rivas-Vaciamadrid 85 893 67,4 1274,37 590 20Las Rozas de Madrid 95 550 58,3 1638,93 718 19San Fernando de Henares 39 466 38,8 1017,16 585 17San Sebastián de los Reyes 86 707 58,7 1477,12 705 18Torrejón de Ardoz 129 729 32,6 3979,41 585 20Tres Cantos 46 750 38,0 1230,26 760 22Velilla de San Antonio 12 334 14,4 648,1 553 32Villanueva de la Cañada 18 827 34,9 403,6 652 38Villanueva del Pardillo 16 730 26,2 409,2 652 26Villaviciosa de Odón 27 504 68,1 366,6 650 22 Total 5 666 676 1935,97 2927,04 — —
Outras clasificacións Adicionalmente, existen clasificacións, levadas a cabo con propósitos máis específicos (agrícolas, turísticos...), confeccionadas por diversos organismos da administración autonómica han definido informalmente comarcas: A Guía de Turismo Rural e Activo, editada pola Dirección Xeral de Turismo (Consellería de Economía e Innovación Tecnolóxica) define oito comarcas, deixando fóra de tales comarcas os municipios interiores, pertencentes á área metropolitana de Madrid ou ao Corredor del Henares. O Libro Branco da Política Agraria e o Desenvolvemento Rural, editado pola Dirección Xeral de Agricultura e Desenvolvemento Rural (Consellería de Economía e Innovación Tecnolóxica) define seis comarcas agrícolas que cobren todo o territorio da comunidade autónoma.
A rexión urbana A rexión urbana de Madrid é unha área situada no centro da Península Ibérica, que se caracteriza por un maior ou menor grao de dependencia económica, social e cultural con Madrid. Á súa vez, o Gran Madrid é unha conglomeración demográfica que agrupa os maiores núcleos urbanos do centro de España, nunha orde superior á rexión urbana.
Do mesmo xeito que coa área metropolitana, non existe definición oficial, polo que hai distintas fontes sobre a extensión e poboación da rexión.
Clasificacións Proxecto AUDES O proxecto AUDES, Áreas metropolitanas de España, define unhas rexións de interese demográfico e estatístico para Madrid, sen relacións urbanas de carácter metropolitano entre os seus municipios como puidesen ser as laborais ou de interdependencia económica. Dada a súa extensión e baixa densidade de poboación esta área non está na liña cunha área metropolitana en sentido estrito, senón máis ben cunha agrupación demográfica doutra orde.