Mary Grueso Romero, nada no correxemento de Chuare Napi, no concello de Guapi, departamento do Cauca en 1947, é unha poetisa e narradora afrocolombiana. Licenciada en lingua castelá e literatura pola Universidade do Quindío, é especialista en ensino da literatura da mesma universidade e en Lúdica e recreación para o desenvolvemento social e cultural da Fundación Universitaria Los Libertadores. Radicada en Buenaventura, foi honrada co título de almadre á excelencia poética feminina do Museo Rayo.
O 11 de xullo de 2025, é nomeada oficialmente como membro da Academia Colombiana da Lingua, sendo a primeira vez na historia desta institución fundada en 1871 que unha muller afro chega a ocupar unha cadeira dentro da academia.
Traxectoria Filla de Wilfredo Grueso e Eustaquia Romero, e descendente de escravos, un pasado que pon de manifiesto na súa obra cargada de contidos libertarios e reivindicatorios dos afrodescendentes. Durante a súa nenez viviu co seu avó Martín Romero e cursou os seus estudos primarios no Colexio San José de Guapi.
Con 23 anos casou con Moisés Zúñiga quen a animou a matricularse na Normal Nacional da Inmaculada Concepción, onde se graduou como mestra; logo ingresou na Universidade do Quindío e obtivo unha licenciatura en lingua castelá e literatura en 1999 e de Especialista en ensino da literatura no ano 2000; no ano 2001 obtivo un diplomado en xestión de proxectos culturais da Universidade do Pacífico; en 2003 titulouse na especialización en lúdica e recreación para o desenvolvemento social e cultural da Fundación Universitaria Los Libertadores; e en 2004 a Universidade de Valle en convenio coa UNESCO, outorgoulle o título de diplomada en análise e produción de textos.
Entre 2005 e 2007 foi catedrática de literatura na Universidade de Valle, aínda que tamén exerceu como mestra na Universidade Libre, na Universidade do Pacífico e nalgúns colexios bonaverenses. Foi presidenta e vicepresidenta do Consello de Literatura de Valle del Cauca. En 2011 foi nomeada Directora Técnica de Cultura de Buenaventura polo alcalde José Félix Ocoro Minotta.
Premios e recoñecementos Polo seu labor artístico e docente recibiu diferentes honras entre as que salientan o recoñecemento como a "Primeira muller poeta consagrada do Pacífico caucano" outorgado en 1997 pola Normal Nacional de Guapi; o Premio á Muller do Ano no Eido Literario outorgado pola Universidade Santiago de Cali e o Premio á Mellor Mestra concedido pola Secretaría de Educación de Valle del Cauca en recoñecemento polo seu proxecto etnoeducativo, ámbolos dous en 2007, ano no que tamén é condecorada polo Museo Rayo co título de almadre, outorgado ás mulleres poetas que acadaron a excelencia, a cal para esta edición especial se lle cambiou o nome polo de "almanegra", xa que as tres mulleres homenaxeadas ese ano eran poetas afrocolombianas: Mary, xunto con María Teresa Ramírez e Elcina Valencia.
En 2008, a canle de televisión Señal Colombia realizou dous documentais sobre a súa vida e obra, incluídos no programa Vocación Maestra y Cimarrones. Foi incluída, ademais, polo programa Por qué creer en Colombia como un dos colombianos de maior recoñecemento; así mesmo Yubarta Televisión, canle da Universidade do Pacífico, realizou tres documentais sobre a súa vida nos que salienta o seu papel como poeta, mestra e narradora.
Obras Libros El otro yo que sí soy yo El mar y tú Del baúl a la escuela (2004) Poesía afrocolombiana Negra soy (2008) Tómame antes que la noche llegue (2009) Cuando los ancestros llaman, (2009) (antoloxía Popayán, Reimpresión, 2020) Colección de cuentos ilustrados de niños afrocolombianos - Pelito de Chacarrás La muñeca negra La niña en el espejo La cucarachita mandinga (2017)
Gravacións Mi gente, mi tierra y mi mar (CD)
Notas
Véxase tamén Outros artigos Bárbara Muelas
Categoría:Nados en 1947 Categoría:Nados en Guapi Categoría:Escritores en lingua castelá Categoría:Poetas de Colombia Categoría:Colombianos de ascendencia africana