Os andaluces son un grupo étnico orixinario da comunidade autónoma de Andalucía, no sur de España. O Estatuto de Autonomía de Andalucía define os andaluces como os cidadáns españois que residen en calquera dos concellos de Andalucía, así como os españois que residen no estranxeiro e tiveron a súa última residencia española en Andalucía, e os seus descendentes. Dende a reforma de 2007, o estatuto de autonomía andaluz identifica o territorio como unha nacionalidade histórica no preámbulo. A Real Academia Española recoñece o castelán andaluz como un conxunto de diversos dialectos. O nacionalismo andaluz é unha ideoloxía segundo a cal os andaluces son unha nación separada doutras etnias dentro de España.
Historia e cultura miniatura|esquerda|Muller e nena andaluzas, . thumb|260x260px|Arquitectura mourisca na mesquita de Córdoba. miniatura|260px|Procesión de Semana Santa en Córdoba. thumb|260x260px|Procesión de Semana Santa en Málaga. Na Antigüidade, os andaluces comerciaban cos fenicios e os xudeus uns mil anos antes do cristianismo, e eran chamados tarsis ou tartessos no Antigo Testamento e nos textos gregos. A xénese da cultura andaluza moderna pódese rastrexar ata a incorporación do territorio mouro á Coroa de Castela durante a Idade Media ao final da Reconquista. Tamén coincide coa chegada dos xitanos a mediados do século XV, que tamén contribuíron á cultura da Andalucía moderna, e coa expulsión dos musulmáns non convertidos e xudeus sefardís en 1492, e finalmente coa expulsión de tódolos mouriscos de España entre 1609 e 1613. Posteriormente, a rexión influíu no desenvolvemento do intercambio colombiano e do comercio mundial, onde Sevilla e Cádiz tiveron un papel fundamental. De feito, Blas Infante, o creador do nacionalismo andaluz, inspirouse en gran medida no movemento rexeneracionista en España despois da perda dos últimos territorios de España no Caribe e Asia no conflito da guerra hispano-estadounidense.
Existe unha denominación binomial de Andalucía como Alta e Baixa, onde Alta se refire ao territorio do sistema Bético, e Baixa ao val do río Guadalquivir (que descende desde o sistema Bético ata o océano Atlántico). As institucións da comunidade autónoma atópanse en boa parte na Baixa Andalucía (Sevilla). Cando iso se viu como unha fonte de centrismo, formáronse grupos para facer visibles os problemas. Un exemplo foi a falta dun tren de alta velocidade español a Granada. O servizo xa se puxo en marcha dende entón, a partir de 2019.
Os andaluces teñen unha rica cultura tradicional que inclúe o estilo de música e danza flamenco desenvolvido en Andalucía e nas Américas nos séculos XIX e XX. Outro exemplo de cultura tradicional é a Semana Santa, compartida con outros países hispanos de América ou Filipinas. A relixión católica española constitúe un vehículo tradicional de cohesión cultural andaluza e os niveis de participación parecen ser independentes das preferencias políticas e da ortodoxia. Todas as diferentes rexións de Andalucía desenvolveron os seus propios costumes distintivos, pero todas comparten unha conexión co catolicismo tal como se desenvolveu durante a sociedade barroca española.
Notas
Véxase tamén Outros artigos Nacionalismo andaluz
Categoría:Grupos étnicos de España