thumb|O templo de Ramsés II en Abu Simbel. thumb|Vista aérea do lago Naser co templo
Abu Simbel (en ; A Montaña Pura) é unha localidade de Exipto, preto da fronteira con Sudán, coñecida polo seu complexo arqueolóxico da época de Ramsés II, composto de dous templos hipoxeos cortados na rocha construídos entre o 1240 a.C e 1120 a.C. para intimidar os seus veciños nubios e para conmemorar a vitoria na batalla de Kadesh.
Sitios A Unesco na súa III sesión en 1979 nomeou Patrimonio da Humanidade 374 hectáreas protexidas arredor de dez localizacións. Código Nome Extensión 88-001 Abu Simbel 41,7 ha. 88-002 Amada 105,96 ha. 88-003 Uadi es-Sebua 139,3 ha. 88-004 Kalabsha 8,07 ha. 88-005 Filae (illa Agilkia) 3,08 ha. 88-006 Tumbas do Imperio Antigo e Medio 32,68 ha. 88-007 Ruínas da cidade de Elefantina 8,52 ha. 88-008 Canteiras de pedra e obelisco 4,34 ha. 88-009 Mosteiro de San Simeón 2,78 ha. 88-010 Cemiterio islámico 28,05 ha.
Xeografía
Atópanse na aldea de Abu Simbel (), Gobernación de Asuán, Alto Exipto, preto da fronteira con Sudán. Están situados na marxe occidental do Lago Nasser, a uns 230 km ao suroeste de Asuán (uns 300 km por estrada). O complexo forma parte do Patrimonio da Humanidade da UNESCO coñecido como os "Monumentos Nubios", que van desde Abu Simbel río abaixo ata Filae (preto de Asuán), e inclúen Amada, Wadi es-Sebua e outros sitios nubios. Os templos xemelgos foron orixinalmente esculpidos na ladeira da montaña no século XIII a:C, durante a XIX Dinastía reinado do Faraón Ramsés II. Serven como monumento duradeiro ao rei Ramsés II. A súa muller Nefertari e os seus fillos pódense ver en figuras máis pequenas xunto aos seus pés, considerados de menor importancia non se lles deu a mesma posición de escala. Conmemora a súa vitoria na Batalla de Kadesh. As súas enormes figuras externas de relevo rupestre convertéronse en icónicas.
O complexo reubicouse na súa totalidade en 1968 baixo a supervisión dun arqueólogo polaco, Kazimierz Michałowski, do Centro Polaco de Arqueoloxía do Mediterráneo da Universidade de Varsovia, nun outeiro artificial feito a partir dunha estrutura abovedada, moi por riba do Encoro de Asuán. O traslado dos templos foi necesario ou quedarían mergullados durante a creación do Lago Nasser, o enorme depósito de auga artificial formado despois da construción da Presa Alta de Asuán no río Nilo. O proxecto levouse a cabo como parte da Campaña de Salvamento de Nubia da UNESCO.
Historia e características 200px|miniatura|dereita O templo grande (Hwt Ramesses Meryamun) daba culto aos deuses Amón, Ra, Ptah e ao propio Ramsés. A súa fachada está dominada por catro enormes estatuas do faraón sentado. Entre as pernas aparecen pequenas estatuas de membros da familia real: a raíña Nefertari, a muller de Seti I, Muttuya, o príncipe Amenhirkhopshef, a princesa Beketmut e a princesa Nebettawyby entre outros.
Na primeira entrada dentro do templo aparecen oito grandes estatuas do rei cos atributos de Osiris, catro en cada lado, servindo de piares para soportar o teito. Os muros están decorados con escenas do rei loitando contra dos hititas, nubios, sirios e libios. Na entrada norte, as paredes da sala hipóstila mostran escenas de Ramsés na presenza de Amón, ao que o faraón apelara na batalla de Kadesh.
O templo pequeno está dedicado a Hator e a Nefertari, muller de Ramsés. Na fachada seis enormes figuras, catro de Ramsés e dúas de Nefertari, foron cortadas na rocha, xunto con pequenas figuras da familia real.
Entre 1964 e 1968 o complexo foi desmantelado e colocado nunha nova localización (máis alta) para salvar os templos do encoro de Asuán, grazas á axuda da UNESCO.
Construción Durante o seu reinado, Ramsés II embarcouse nun extenso programa de construción en todo Exipto e Nubia, controlada por Exipto. Nubia era moi importante para os exipcios porque era unha fonte de ouro e moitos outros bens comerciais preciosos. Polo tanto, construíu alí varios templos grandiosos para impresionar aos nubios co poder de Exipto e integrar ao pobo de Nubia.Verner, Miroslav. Temple of the Word: Sanctuaries, Cults and Mysteries of Ancient Egypt. (Cairo: The American University in Cairo Press, 2013).Hawass, Zahi. The Mysteries of Abu Simbel. (Cairo: The American University in Cairo Press, 2000). Os templos máis destacados son os templos escavados na rocha preto da moderna aldea de Abu Simbel, na Segunda Catarata do Nilo, a fronteira entre a Baixa Nubia e a Alta Nubia. Hai dous templos, o Gran Templo, dedicado ao propio Ramsés II, e o Pequeno, dedicado á súa esposa principal, a raíña Nefertari.
A construción do complexo do templo comezou aproximadamente no 1264 a.C. e durou uns 20 anos, ata 1244 a.C. Era coñecido como o "Templo de Ramsés, amado por Amón".
Redescubrimento Co paso do tempo, os templos quedaron en desuso e finalmente quedaron cubertos de area. No século VI a.C., a area xa cubría as estatuas do templo principal ata os xeonllos. O templo foi esquecido ata 1813, cando o investigador Suízo Johann Ludwig Burckhardt atopou o friso superior do templo principal. Burckhardt falou sobre o seu descubrimento co explorador italiano Giovanni Belzoni, que viaxou ata o lugar, pero non puido cavar unha entrada ao templo. Belzoni regresou en 1817, esta vez conseguindo o seu intento de entrar no complexo. Unha descrición detallada dos templos, xunto con debuxos contemporáneos, pódese atopar na Description of Egypt de Edward William Lane (1825–1828).Lane E, "Descriptions of Egypt" ," American University in Cairo Press. pp.493-502.
Reubicación thumb|A estatua de Ramsés o Grande no Gran Templo de Abu Simbel vólvese a montar despois de trasladarse en 1967 para salvala das inundacións.
En 1959, comezou unha campaña de doazóns internacionais para salvar os monumentos de Nubia: as reliquias máis ao sur desta antiga civilización humana estaban ameazadas pola crecente das augas do Nilo que estaban a piques de resultar da construción do Encoro de Asuán.
thumb|dereita|Un modelo a escala que mostra a localización orixinal e actual do templo (con respecto ao nivel da auga) no Museo Nubio, en Asuán. Un esquema para salvar os templos baseouse nunha idea de William MacQuitty para construír un encoro de auga potable arredor dos templos, coa auga mantida á mesma altura que o Nilo. Tiña que haber cámaras subterráneas. En 1962, a idea concretouse nunha proposta dos arquitectos Jane Drew e Maxwell Fry e do enxeñeiro civil Ove Arup.Fry Drew Knight Creamer, 1978, Londres, Lund Humphries. Nela consideraban que levantar os templos ignoraba o efecto da erosión do arenito polos ventos do deserto. Non obstante, a proposta, aínda que se recoñeceu como extremadamente elegante, rexeitouse.
A salvación dos templos de Abu Simbel comezou en 1964 por un equipo multinacional de arqueólogos, enxeñeiros e operadores de equipos pesados cualificados que traballaban xuntos baixo a bandeira da UNESCO; custou uns 40 millóns de dólares nese momento (equivalente a 300 millóns en dólares de 2017). Entre 1964 e 1968, todo o recinto cortouse coidadosamente en grandes bloques (ata 30 toneladas, cunha media de 20 toneladas), foi desmantelado, levantado e remontado nun novo lugar a 65 metros máis alto e 200 metros atrás do río, nun dos maiores desafíos da enxeñaría arqueolóxica na historia.Spencer, Terence (1966). Gañouse a carreira para salvar a Abu Simbel. Life magazine, 2 de decembro de 1966. Algunhas estruturas incluso salváronse de debaixo das augas do lago Nasser. Hoxe, uns centos de turistas visitan os templos diariamente. Moitos visitantes tamén chegan en avión a un aeródromo que se construíu especialmente para o complexo do templo, ou por estrada desde Asuán, a cidade máis próxima.
O complexo consta de dous templos. O máis grande está dedicado a Ra-Harakhty, Ptah e Amón, as tres divindades estatais do Exipto da época, e presenta catro grandes estatuas de Ramsés II na fachada. O templo máis pequeno está dedicado á deusa Hator, personificada por Nefertari, a máis querida das súas moitas esposas de Ramsés.Fitzgerald, Stephanie (2008). Ramses II: Faraón, guerreiro e constructor exipcio. Nova York: Compass Point Books. O templo está agora aberto ao público.
Gran Templo O Gran Templo de Abu Simbel, que tardou uns vinte anos en construírse, rematouse ao redor do ano 24 do reinado de Ramsés o Grande (que corresponde ao 1265 a.C.). Estaba dedicado aos deuses Amón, Ra-Horakhty e Ptah, así como ao propio deificado Ramsés.Alberto Siliotti, Exipto: templos , people, gods,1994 En xeral, considérase o máis grandioso e fermoso dos templos encargados durante o reinado de Ramsés II, e un dos máis fermosos de Exipto.
Entrada A única entrada está flanqueada por catro estatuas colosais de 20 m cada unha representando a Ramsés II sentado nun trono e que leva a dobre coroa do Alto e Baixo Exipto. A estatua situada á esquerda da entrada foi danada nun terremoto, o que provocou a caída da cabeza e do torso; estas pezas caídas non foron restauradas á estatua durante o traslado, senón que se colocaron aos pés da estatua nas posicións atopadas orixinalmente. Xunto ás pernas de Ramsés hai unha serie de estatuas máis pequenas, ningunha máis alta que os xeonllos do faraón, que representan: a súa esposa principal, Nefertari Meritut; a súa raíña nai Mut-Tui; os seus dous primeiros fillos, Amón-her-khepeshef e Ramsés B; e as súas seis primeiras fillas: Bintanath, Baketmut, Nefertari, Meritamen, Nebettawy e Isetnofret.
A fachada detrás dos colosos ten 33 m. de alto e 38 m. de ancho. Leva un friso que representa vinte e dous babuinos adorando o sol nacente cos brazos en alto e unha estela que rexistra o casamento de Ramsés cunha filla do rei Ḫattušili III, que selou a paz entre Exipto e o hititas. Ania Skliar, Grosse kulturen der welt-Ägypten, 2005
A propia porta de entrada está rematada por imaxes en baixorrelevo do rei adorando a Ra Horakhty con cabeza de falcón, cuxa estatua está nun gran nicho. Ra sostén o xeroglífico usuario e unha pluma na man dereita, con Maat (a deusa da verdade e da xustiza) na esquerda; este é un criptograma para o nome do trono de Ramsés II, User-Maat-Re.
Interior
A parte interna do templo ten a mesma disposición triangular que seguen a maioría dos templos exipcios antigos, con salas que van diminuíndo de tamaño desde a entrada ao santuario. O templo ten unha estrutura complexa e bastante infrecuente polas súas numerosas cámaras laterais. O salón hipóstilo (ás veces tamén chamado pronaos) ten 18 m de longo e 16,7 m de ancho e está apoiado por oito enormes piares de Osiris que representan ao deificado Ramsés vinculado ao deus Osiris, o deus da fertilidade, da agricultura, do máis aló, dos mortos, da resurrección, da vida e da vexetación, para indicar a natureza eterna do faraón. As estatuas colosais ao longo da parede esquerda levan a coroa branca do Alto Exipto, mentres que as do lado oposto levan a dobre coroa do Alto e Baixo Exipto (pschent). Os baixorrelevos das paredes do pronaos representan escenas de batalla nas campañas militares que levou a cabo Ramsés. Gran parte da escultura corresponde á Batalla de Kadesh, no río Orontes na actual Siria, na que o rei exipcio loitou contra os hititas. O relevo máis famoso mostra ao rei no seu carro disparando frechas contra os seus inimigos que foxen, e que están sendo feitos prisioneiros. Outras escenas mostran vitorias exipcias en Libia e Nubia.