Unha torre (del latín turris), en arquitectura ou enxeñaría, é un tipo de estrutura, construída polo home, na que a dimensión vertical predomina sobre a anchura. Segundo o DRAG é unha construción cilíndrica ou prismática máis alta que ancha, illada ou que sobresae dun edificio. Inicialmente a palabra aplicábase a estruturas cun fin tecnolóxico, aínda que adoita empregarse como sinónimo de rañaceos e para designar edificios con numerosas plantas. Pode ter funcións defensivas ou de observatorio (faro, torre de vixía, torre de garda) ou como medio de comunicación mediante campás ou outros sinais sonoros. Co tempo, engadíuselle unha función simbólica, sinal de prestixio, liberdade ou riqueza dunha cidade ou castelo como os "beffrois" de Bélxica e Francia.
Pode construírse como unha estrutura illada (é dicir, independente) ou como parte integral dun edificio. Pode ter unha planta moi diversa, circular, cuadrangular ou poligonal, ou unha combinación destas, feita de materiais de construción moi diversos.
Unha das referencias máis antigas en occidente é a lenda bíblica da torre de Babel, que estaría inspirada nos cigurats mesopotámicos. Nos limes fortificados do Imperio Romano, construíronse turris e burgus, precursores das casas-torre medievais.*Sidney Toy (1985) Castles: Their Construction and History, Courier Dover Publications, (reissue of Castles: a short history of fortification from 1600 B.C. to A.D. 1600; London: Heinemann, 1939). Un segon model constructiu... Les cases-torre, en Actes de la II Trobada d'Història de Cantàbria, Universitat de Cantàbria, 2005, , vol. I, pg. 329 Durante a Idade Media construíronse moitas torres, xa fosen militares ou relixiosas, tanto cristiás como musulmás. Noutras civilizacións tamén hai torres con formas e funcións semellantes (pirámides mesoamericanas, torres do silencio zoroástricas, gopuram hindús, pagodas chinesas, castelos xaponeses, etc.), nalgúns casos mesmo nalgunhas cidades antigas construíron as súas casas en terreos elevados, como Shibam (Iemen), coñecida como o Manhattan do deserto.
O aspecto principal que ten que ter unha torre (para ser tal), é as súas proporcións: hoxe en día chámaselle torre a calquera edificio de máis de 10 pisos, pero unha torre parécese máis a un prisma ou un cilindro, no que a relación dos seus lados en planta (X e E) achégase a 1, mentres que a relación da base e a altura deberían achegarse a 5:1.
A capacidade evocadora das torres fixo que sexan empregadas con moita frecuencia na arte, tanto nas artes visuais como na literatura (As Dúas Torres da serie de novelas O Señor dos Aneis de J. R. R. Tolkien); onde o arquetipo que simboliza unha torre pode ter diferentes simboloxías, pero sempre ligado ao illamento: torre de marfil,Hispanoteca cando é positivo; ou opresión e encarceramento, especialmente debido á importancia histórica da función represiva de moitas torres, identificadas co poder (a Torre de Londres, as torres da Bastilla).
Algunhas torres famosas son a Torre de Pisa, a Torre Eiffel, a Torre de Babel, a Torre de Londres e as desaparecidas Torres xemelgas de Nova York. En Galiza a torre máis característica é a Torre de Hércules na Coruña, ou as torres da Catedral de Santiago en Compostela.
No xogo do xadrez, a torre é unha das pezas máis valiosas. Do mesmo xeito que as outras pezas do xogo, simbolizan personaxes ou edificios xudiciais e teñen connotacións militares. Historia miniatura|upright|Imaxe das Dúas Torres de Boloña, Asinelli (dereita) e Garisenda (esquerda) As torres foron utilizadas pola humanidade desde tempos prehistóricos. A máis antiga que se coñece pode ser a torre circular de pedra das murallas do antigo Xericó (8000 a. C.). Algunhas das primeiras torres foron cigurats, que existían na arquitectura sumeria desde o cuarto milenio a. C. Entre os cigurats máis famosos atópanse o cigurat de Ur sumerio, construído no terceiro milenio a. C., e o Etemenanki, un dos exemplos máis famosos da arquitectura babilónica.
Algúns dos exemplos máis antigos que se conservan son as estruturas broch do norte de Escocia, que son casas torre cónicas. Estes e outros exemplos das culturas fenicia e romana salientaban o uso da torre en funcións de fortificación e sentinela. Por exemplo, o nome da cidade marroquí de Mogador, fundada no primeiro milenio a. C., deriva da palabra fenicia para torre de vixía («migdol»). Os romanos utilizaban torres octogonais. como elementos do Palacio de Diocleciano en Croacia, monumento que data aproximadamente do ano 300 d. C., mentres que as murallas de Servio (século IV a. C.) e as murallas de Aureliano (século III d. C.) presentaban torres cadradas. Os chineses utilizaron torres como elementos integrados da Gran Muralla Chinesa no ano 210 a. C. durante a dinastía Qin. As torres tamén foron un elemento importante dos castelos.
Outras torres moi coñecidas son a torre inclinada de Pisa en Pisa, Italia, construída entre 1173 e 1372, as Dúas Torres en Boloña, Italia, construídas entre 1109 e 1119, e as torres de Pavía (das que se conservan 25), construídas entre os séculos XI e XIII. As torres do Himalaia son torres de pedra situadas principalmente no Tíbet e construídas aproximadamente entre os séculos XIV e XV. Dana Thomas, "Towers to the Heavens", Newsweek, 2003-11-15 Mecánica miniatura|upright|A Torre Monumental (59 m.) nun día con néboa en Buenos Aires, Arxentina Até unha certa altura, unha torre pode construírse cunha estrutura de soporte con lados paralelos. Con todo, por encima dunha certa altura, supérase a carga de compresión do material e a torre derrúbase. Isto pode evitarse se a estrutura de soporte da torre estréitase cara arriba.
Un segundo límite é o pandeo: a estrutura require unha rixidez suficiente para evitar romper baixo as cargas ás que se enfronta, especialmente as debidas ao vento. Moitas torres moi altas teñen as súas estruturas de soporte na periferia do edificio, o que aumenta considerablemente a rixidez xeral.
Un terceiro límite é dinámico: unha torre está suxeita a ventos variables, desprendemento de vórtices, perturbacións sísmicas, etc. A miúdo faise fronte a estes fenómenos mediante unha combinación de resistencia e rixidez simples, así como, nalgúns casos, mediante amortecedores de masa sintonizados para amortecer os movementos. Variar ou estreitar o aspecto exterior da torre coa altura evita as vibracións debidas ao desprendemento de vórtices que se producen simultaneamente ao longo de todo o edificio. Funcións Aínda que non se definen correctamente como torres, moitos edificios altos modernos (en particular os rañaceos) teñen a palabra «torre» no seu nome ou se denominan coloquialmente «torres». Os rañaceos clasifícanse máis correctamente como «edificios». No Reino Unido, os edificios domésticos altos denomínanse «bloques de torres». Nos Estados Unidos, o World Trade Center orixinal tiña o sobrenome de Torres Xemelgas, nome que compartía coas torres Petronas de Kuala Lumpur. Vantaxes estratéxicas Ao longo da historia, as torres proporcionaron aos seus usuarios unha vantaxe á hora de vixiar as posicións defensivas e obter unha mellor visión dos arredores, incluídos os campos de batalla. Construíanse sobre murallas defensivas ou se desprazaban preto dun obxectivo (véxase torre de asedio). Hoxe en día, as torres de uso estratéxico seguen utilizándose en prisións, campamentos militares e perímetros defensivos. Enerxía potencial miniatura|upright|"O Vixía", torre de auga en Monte Alto, A Coruña (50 m.) Ao utilizar a gravidade para mover obxectos ou sustancias cara abaixo, unha torre pode utilizarse para almacenar artigos ou líquidos, como un silo de almacenamento ou unha torre de auga, ou para lanzar un obxecto cara á terra, como unha torre de perforación. As ramplas de salto de esquí utilizan a mesma idea e, en ausencia dunha pendente natural de montaña ou outeiro, poden ser artificiais.
Mellora das comunicacións Ao longo da historia, utilizáronse torres sinxelas como faros, campanarios, torres do reloxo, torres de sinais e minaretes para comunicar información a grandes distancias. En anos máis recentes, as antenas de radio e as torres de telefonía móbil facilitan a comunicación ao ampliar o alcance do transmisor. A Torre CN de Toronto, Ontario, Canadá, construíuse como torre de comunicacións, con capacidade para actuar tanto como transmisor como repetidor. As torres de telecomunicacións están deseñadas cunha estrutura enreixada para distribuír uniformemente toda a súa carga, especialmente en condicións de vento. Apoio ao transporte miniatura|upright|Torre de control do aeroporto de Santiago-Rosalía de Castro (46 m.) As torres tamén se poden utilizar para soster pontes e poden alcanzar alturas que rivalizan con algúns dos edificios máis altos sobre a auga. O seu uso é máis frecuente en pontes colgantes e pontes atirantadas. O uso do pilono, unha estrutura de torre simple, tamén axudou a construír pontes ferroviarias, sistemas de transporte público e portos.
As torres de control utilízanse para proporcionar visibilidade e axudar a dirixir o tráfico aéreo.
Tipos de torres As torres pódense clasificar segundo a súa función: Militares As torres son un elemento esencial para a arquitectura militar, tanto como parte dun circuíto fortificado como illadas. Torres illadas Na terminoloxía das construcións militares romanas, a palabra castrum designa aos campamentos romanos, que se rodeaban dunha empalizada e que se reforzaban con torres (cando se facían estables os elementos construtivos podían pasar a facerse en pedra); mentres que as palabras turris (es) e burgus designan a torres illadas, como as que vixiaban o limes (fronteira exterior do Imperio). Unha tipoloxía similar tiveron posteriormente as torres denominadas mota castral e as casas-torre. Fóra de Europa, e salvando as diferenzas formais, é similar a tipoloxía básica do castelo xaponés.
Torres-vixía Unha torre-vixía, torre de vixilancia ou atalaia é un tipo de fortificación cuxo uso primario é militar. Trátanse, polo xeral, de estruturas illadas. O seu obxectivo principal é proporcionar un lugar alto e seguro desde o cal poder realizar a vixilancia e facer observacións militares. Nalgúns casos, outras torres de uso non militar, como as relixiosas, foron utilizadas como atalaias. Os recintos carcerarios, os campos de concentración e outras instalacións utilizan tamén torres de vixilancia destinadas á observación tanto do interior como do exterior.
Torres de vixilancia costeira As torres de vixilancia costeira foron unha serie de torres vixía construídas no século XVI nas costas mediterráneas de España para defendelas dos ataques dos piratas berberiscos. Sitúanse principalmente na provincia de Alacant, na Rexión de Murcia e nas provincias de Almería, Granada e Málaga, así como na vertente atlántica andaluza, nas provincias de Cádiz e Huelva. A maioría destas torres estivo en uso até o século XIX. Torre de asedio
miniatura|esquerda|200px|Representación dunha torre de asedio no momento no que os homes depositados por esta toman as murallas inimigas.
As torres de asedio eran un enxeño empregado na Idade Antiga e Media para superar murallas inimigas e depositar sen grandes dificultades a varios homes armados no alto destas para que as tomasen máis facilmente. O modelo básico é o dunha torre de base cadrada de varios pisos, unidos entre si por unha escaleira interna ou posterior, dúas ou tres metros máis alta que as murallas a superar e cunha ponte levadizo no seu parte superior polo que alcanzaban as ameas inimigas os soldados (e ás veces, a cabalería) que levaba no seu interior. Tamén adoitaban portar porteiros que disparaban aos defensores no momento de baixar a ponte.