miniatura|Texto escrito da primeira folla de álbum ilustrado (século ) da Historia de Genji (A historia de Genji) é unha obra clásica da literatura xaponesa atribuída á nobre, poeta e dama de compañía xaponesa Murasaki Shikibu de comezos do século , no cumio do período Heian. O manuscrito orixinal xa non existe. Fíxose ao estilo "concertina" ou orihon: varias follas de papel pegadas e dobradas alternativamente nunha dirección e despois na outra.
A obra é unha representación única dos estilos de vida dos altos cortesáns durante o período Heian. Está escrita nunha linguaxe arcaica e un estilo poético que require un estudo especializado. A principios do século XX foi traducida ao xaponés moderno pola poeta Akiko Yosano.
A obra narra a vida de Hikaru Genji, ou «Genji o Brillante». Genji é fillo do emperador (coñecido polos lectores como o emperador Kiritsubo) e unha concubina de baixo rango chamada Consorte Kiritsubo. Con todo, por motivos políticos, o emperador expulsa a Genji da liña de sucesión e degrádao á condición de plebeo, dándolle o apelido Minamoto. Genji emprende entón unha carreira como funcionario imperial. A historia céntrase na vida romántica de Genji e describe os costumes da sociedade aristocrática da época. Trátase dunha das primeiras novelas da historia, a primeira escrita por unha muller que obtivo recoñecemento mundial, e na actualidade goza no Xapón dunha reputación similar á de Shakespeare en Inglaterra.
O crítico Harold Bloom inclúe Genji Monogatari na súa lista das 100 obras canónicas mundiais, indicando que equivale ao que Don Quixote representa na literatura occidental. É, aínda que é considerada universalmente coma unha obra-prima, a súa clasificación precisa e influencia nos canons occidental e oriental é un asunto de debate.
Gran parte da importancia desta obra recae no feito de que é considerada por algúns a primeira novela, ou a primeira novela moderna, ou a primeira novela psicolóxica ou primeira novela considerada un clásico, punto que aínda é un asunto de debate (ver "Importancia"). Título Realmente a obra non ten título, polo que recibiu numerosas denominacións, das cales a máis común e aceptada . Non obstante, a obra foi publicada baixo diversos títulos: conto/relato/historia , , , , , entre outros.
Contexto histórico Murasaki viviu no apoxeo do poder do clan Fujiwara. Fujiwara no Michinaga era o rexente en todo menos no nome, e a figura política máis importante da súa época. Por conseguinte, crese que Murasaki inspirouse en parte en Michinaga para crear o personaxe de Genji.
Genji Monogatari foi escrito capítulo tras capítulo, en prazos, mentres Murasaki ía repartindo o conto ás mulleres da aristocracia (as yokibito). Ten moitos elementos que se poden atopar nunha novela: Un protagonista principal e un número moi grande de personaxes secundarios con maior ou menor importancia Unha caracterización moi ben desenvolvida da maioría dos personaxes Unha secuencia de eventos que se desenvolven ao longo dun período de tempo, abrazando a vida do protagonista principal e ata máis aló.
A obra non fai uso dunha trama; en cambio, como na vida real, os acontecementos van pasando e os caracteres da obra evolucionan con eles, van crecendo. Un trazo notable do Genji, e da habilidade de Murasaki, é a súa consistencia interna, malia un dramatis personae de aproximadamente catrocentos personaxes. Por exemplo, todos os personaxes envellecen co paso do tempo, e todas as relacións familiares e feudais son coherentes ao longo de todos os capítulos da obra.
Unha complicación para lectores e tradutores do Genji é que a case ningún personaxe no texto orixinal se lle dá un nome explícito. Os personaxes atribúense, en cambio, pola súa función ou papel (p. ex. Ministro da Esquerda), ou ben un nome honorífico (p. ex. A súa Excelencia), ou pola súa relación con outros personaxes (p. ex. Herdeiro Aparente), e que todo pode cambiar mentres a novela progresa. Esta falta de nomes provén dos xeitos da corte da era Heian que farían inaceptablemente familiar e fóra de sitio mencionar libremente o nome dun dos personaxes. Os lectores modernos e os tradutores teñen, en menor ou maior medida, varios alcumes utilizados para estar ao corrente dos moitos personaxes. Autoría miniatura|upright|esquerda| Murasaki Shikibu nunha ilustración de Tosa Mitsuoki, que realizou unha serie dedicada ao Genji Monogatari (século XVII). O debate sobre que parte do Genji foi realmente escrita por Murasaki Shikibu estivo vixente durante centurias e seguramente, nunca finalizará a menos que se realice un gran descubrimento histórico. Está aceptado de forma xeral que o conto finalizou, na forma que o podemos ver actualmente, o ano 1021, cando a autora de Sarashina Nikki escribiu unha coñecida entrada no seu diario sobre a ledicia que lle producía o feito de adquirir unha copia completa do conto. Ela escribiu que eran aproximadamente cincuenta capítulos e menciona un personaxe introducido cara ao final do traballo; xa que logo, se outros autores separadamente de Murasaki Shikibu traballaron no conto, o traballo foi realizado nunha data moi próxima ao momento en que se escribiu a entrada do diario. O mesmo diario de Murasaki Shikibu inclúe referencias á obra en cuestión, e de feito, destaca a aplicación en si mesma do nome de Murasaki aludindo ao personaxe feminino principal da obra. Esta entrada do diario confirma que unha parte, se non toda a obra, estaba dispoñible no 1008 cando evidencias internas suxiren de forma convincente que a entrada foi escrita.The Diary of Lady Murasaki, ed. Richard Bowring, Penguin Classics 2005, pàg.31, note 41. In his introduction to the text, Bowring discusses its dating which, in any case, is generally accepted by most authorities. RoyalL Tyler, in his edition of the Tale of Genji cited below, also draws attention to the entry in Murasaki Shikibu's diary: see the Penguin Books edition, 2003, Introduction, pàg.xvii
Dise que Murasaki escribiu o personaxe de Genji baseándose no ministro da esquerda da corte na época en que ela formaba parte dela. Outros tradutores, como Tyler, cren que o personaxe de Murasaki no Ue, con quen casa Genji, está baseado na propia Murasaki Shikibu.
Akiko Yosano, a primeira autora en realizar unha tradución moderna do Genji, cría que Murasaki Shikibu só escribira os capítulos que van desde o principio ata o trixésimo terceiro, e que os capítulos do trinta e cinco ao cincuenta e catro foron escritos pola súa filla Daini.Tyler, Royall (2009). The Disaster of the Third Princess: Essays on the tale of Genji. National Library of Australia. A presenza dun dos poucos erros de continuidade no capítulo corenta e catro tamén fixo dubidar sobre a autoría destes últimos capítulos.
De acordo coa introdución de Royall Tyler no seu traballo de tradución ao inglés, análises informáticas recentes fixeron aumentar de forma «estatisticamente significante» as discrepancias de estilo entre os capítulos 45-54 e o resto , e tamén entre os primeiros capítulos. Pero esta discrepancia tamén se pode explicar por un cambio na actitude do autor a medida que ía crecendo e pensouse a miúdo que os capítulos iniciais foron editados coa forma actual un tempo despois do que realmente se escribiron.
Un dos argumentos máis frecuentes que se usan en contra a hipótese da múltiple autoría é que o Genji é unha obra de tal xenialidade que o feito de que alguén coa mesma ou superior xenialidade que Murasaki é inverosímil que continuase a obra. Trama miniatura|upright|Capítulo 15 – . Escena da ruta ilustrada do século XII conservado no Museo de Arte Tokugawa. miniatura|upright|Capítulo 16 – miniatura|upright|Capítulo 37 – miniatura|upright|Capítulo 39 – . Pergamiño do Museo Gotoh do século XII. miniatura|upright|Capítulo 48 – . Pergamiño ilustrado do Museo de Arte Tokugawa. miniatura|upright|Capítulo 49 – . Pergamiño ilustrado do Museo de Arte Tokugawa.
A nai de Genji morre cando el ten tres anos, e o emperador non pode esquecela. O emperador Kiritsubo oe falar entón dunha muller (Lady Fujitsubo), antiga princesa do emperador anterior, que se parece a súa concubina falecida, e máis tarde convértese nunha das súas esposas. Genji a ama primeiro como madrasta, pero máis tarde como muller, e ambos se namoran. Genji séntese frustrado polo seu amor prohibido cara á dama Fujitsubo e ponse a mal coa súa propia esposa (Aoi no Ue, a dama Aoi). Embárcase nunha serie de aventuras amorosas con moitas outras mulleres. Con todo, estas son insatisfactorias, xa que na maioría dos casos as súas insinuacións son rexeitadas, as súas amantes morren repentinamente ou el abúrrese delas.
Genji visita Kitayama, unha zona rural montañosa ao norte de Kioto, onde atopa a unha fermosa nena de dez anos. Queda fascinado por esta pequena (Murasaki no Ue) e descobre que é sobriña da dama Fujitsubo. Finalmente, secuéstraa, lévaa ao seu propio palacio e edúcaa para que sexa como a dama Fujitsubo, o seu ideal de muller. Durante este tempo, Genji tamén se atopa en segredo coa señora Fujitsubo, quen dá a luz ao seu fillo, Reizei. Todos, excepto os dous amantes, cren que o pai do neno é o emperador Kiritsubo. Máis tarde, o neno convértese en príncipe herdeiro e a señora Fujitsubo en emperatriz, pero Genji e a señora Fujitsubo xuran manter en segredo a verdadeira identidade dos pais do neno.
Genji e a súa esposa, Lady Aoi, reconcílianse. Ela dá a luz a un fillo, pero morre pouco despois. Genji está aflixido, pero atopa consolo en Murasaki, con quen casa. O pai de Genji, o emperador Kiritsubo, morre. Sucédelle o seu fillo Suzaku, cuxa nai (Kokiden), xunto cos inimigos políticos de Kiritsubo, toman o poder na corte. Entón descóbrese outra das aventuras amorosas secretas de Genji: Genji e unha concubina do emperador Suzaku son descubertos mentres se reunían en segredo. O emperador Suzaku confesa a súa diversión persoal polas fazañas de Genji coa muller (Oborozukiyo), pero vese obrigado polo deber para castigar a Genji, a pesar de ser o seu medio irmán. Exilia a Genji á cidade de Suma, na provincia rural de Harima (agora parte de Kobe, na prefectura de Hyōgo). Alí, un home próspero coñecido como o Novizo de Akashi (porque é de Akashi, na provincia de Settsu) entretén a Genji, quen ten unha aventura coa filla de Akashi. Ela dá a luz á única filla de Genji, que máis tarde se converterá en emperatriz.
Na capital, o emperador Suzaku está preocupado polos soños sobre o seu defunto pai, Kiritsubo, e algo comeza a afectar os seus ollos. Mentres tanto, a súa nai, Kokiden, enferma, o que debilita a súa influencia sobre o trono e leva ao emperador para ordenar o indulto de Genji. Genji regresa a Kioto. O seu fillo coa dama Fujitsubo, Reizei, convértese en emperador. O novo emperador Reizei sabe que Genji é o seu verdadeiro pai e concédelle o rango máis alto posible.
Con todo, cando Genji cumpre 40 anos, a súa vida comeza a declinar. O seu status político non cambia, pero a súa vida amorosa e emocional comeza a diminuír gradualmente a medida que a mediana idade apodérase del. casa con outra muller, a Terceira Princesa (coñecida como Onna san no miya na versión de Seidensticker, ou Nyōsan na de Waley). O sobriño de Genji, Kashiwagi, imponse posteriormente á terceira princesa, que dá a luz a Kaoru Genji (quen, nunha situación similar á de Reizei, é legalmente considerado fillo de Genji). O novo matrimonio de Genji cambia a súa relación con Murasaki, quen expresara o seu desexo de converterse en monxa (), aínda que Genji rexeitou a súa petición.
Murazaki, a amada de Genji, morre. No capítulo seguinte, ("Ilusión"), Genji reflexiona sobre o fugaz que é a vida. O capítulo seguinte titúlase ("Desaparecido entre as nubes"), que se deixa en branco, pero que insinúa a morte de Genji.