miniatura|A Imaxe de fluorescencia de células vivas en 3D de alta resolución dun nanotubo (frecha branca) que conecta dúas células mesoteliais primarias unha hora despois de colocadas sobre unha placa cuberta de coláxeno I. Para facilitar a detección, as membranas celulares foron marcadas con WGA Alexa Fluor® 488. Barra de escala: 20 µm. B Representación dun nanotubo (frecha negra) entre dúas células visto con microscopio electrónico de varrido unha hora despois de colocar a célula nunha placa. Barra de escala: 10 µm. C F-actina marcada con faloidina fluorescente, que mostra a actina presente nos nanotubos entre HPMCs individuais (frecha branca). Barra de escala: 20 µm. D Imaxe de microscopio electrónico de varrido dunha extensión similar a un filopodio asociado ao substrato como potencial precursor dos nanotubos (punta de frecha negra). O recadro pequeno mostra unha imaxe de microscopio de fluorescencia de protrusións semellantes a filopodios asociadas ao substrato que se aproximan a unha célula veciña (punta de frecha branca). Barra de escala: 2 µm.|400x400px
Os nanotubos de membrana ou nanotubos tuneladores (TNT, tunneling nanotubes) son uns tubos longos e finos formados na membrana plasmática e proxectados cara ao exterior da célula, que conectan distintas células animais desde grandes distancias. O diámetro destas estruturas vai de 50 a uns poucos centos de nanómetros e poden ter lonxitudes de varios diámetros celulares. Observáronse dous tipos de nanotubos. O primeiro tipo ten menos de 0,7 micrómetros de diámetro, contén actina e transporta compoñentes da membrana plasmática (proteínas, lípidos) entre dúas células nas dúas direccións. O segundo tipo é meirande en grosor (>0,7 μm), contén tanto actina coma microtúbulos e pode transportar compoñentes do citoplasma entre as dúas células, como poden ser vesículas e orgánulos.
Estas estruturas poden estar implicadas na comunicación entre células, na transferencia de ácidos nucleicos entre as células dun tecido, e na transmisión de toxinas ou patóxenos como o VIH e prións.
Os nanotubos de membrana foron descritos primeiramente nun artigo da revista científica Cell en 1999, que trataba sobre o desenvolvemento dos discos imaxinais da á da mosca Drosophila melanogaster. Máis recentemente, un artigo da revista científica Science publicado en 2004 describía unhas estruturas que conectaban varios tipos de células inmunes, que tamén estaban presentes en células en cultivo. Non son estruturas permanentes; a duración destas estruturas vai desde uns poucos minutos a varias horas, e foron implicadas varias proteínas na súa formación e inhibición.
Estas estruturas funcionalmente teñen certa similitude cos plasmodesmos, que interconectan as células vexetais, e os estrómulos, que interconectan plastos. Unha estrutura parecida chamada citonema permite o intercambio entre centros de sinalización, pero non sempre conectan dúas células e poden actuar só como sensores ambientais.
Notas
Véxase tamén Ligazóns externas
Hans-Hermann Gerdes Research Group - The laboratory that first observed membrane nanotubes
Categoría:Célula