miniatura|dereita|450px|Esteroidoxénese, cos proxestáxenos no cadro de fondo amarelo. Os proxestáxenos ou xestáxenos son un grupo de hormonas esteroides entre as que se inclúe a proxesterona. Os proxestáxenos son un dos cinco grupos principais de hormonas esteroides, xunto cos estróxenos, andróxenos, mineralocorticoides, e glicocorticoides G. P. Moss (1989). "Nomenclature of Steroids (Recommendations 1989)". Pure & Appl. Chem. 61 (10): 1783–1822. doi:10.1351/pac198961101783. http://www.chem.qmul.ac.uk/iupac/steroid/ . PDF "IUPAC-IUB Joint Commission on Biochemical Nomenclature (JCBN). The nomenclature of steroids. Recommendations 1989". Eur. J. Biochem. 186 (3): 429–58. December 1989. doi:10.1111/j.1432-1033.1989.tb15228.x. PMID 2606099.Edgren RA, Stanczyk FZ (December 1999). "Nomenclature of the gonane progestins". Contraception 60 (6): 313. doi:10.1016/S0010-7824(99)00101-8. PMID 10715364.
Todos os proxestáxenos caracterízanse por ter un esqueleto básico de 21 carbonos, chamado esqueleto de pregnano (C21). De igual maneira, os estróxenos posúen un esqueleto de estrano (C18), e os andróxenos un esqueleto de andrano (C19).
Os proxestáxenos denomínanse así pola súa función no mantemento do embarazo (función proxestacional), aínda que están presentes tamén noutras fases do ciclo menstrual ou estral. A clase das hormonas proxestáxenas comprende todos os esteroides que teñan esqueleto de pregnano, tanto naturais como sintéticos.Merriam-Webster's medical Dictionary: progestogen (variant of progestagen) Retrieved on Feb 13, 2010 As substancias con efecto hormonal similar a este exóxenas ou sintéticas denomínanse xeralmente proxestinas.
Os termos proxesterona, proxestáxeno e proxestina son ás veces usados de forma errada indistinta como sinónimos na literatura científica e en contextos clínicos.Tekoa L. King; Mary C. Brucker (25 October 2010). Pharmacology for Women's Health. Jones & Bartlett Publishers. p. 373. ISBN 978-1-4496-5800-7. As proxestinas son proxestáxenos sintéticos e usados en medicina.Michelle A. Clark; Richard A. Harvey; Richard Finkel; Jose A. Rey; Karen Whalen (15 December 2011). Pharmacology. Lippincott Williams & Wilkins. p. 322. ISBN 978-1-4511-1314-3. Exemplos importantes de proxestinas son o derivado da 17α-hidroxiproxesterona medroxiproxesterona acetato e o derivado da 19-nortestosterona noretisterona. As proxestinas son análogos estruturais da proxesterona e teñen actividade proxestaxénica igualmente, pero difiren da proxesterona nas súas propiedades farmacolóxicas en varios modos.
Funcións Os proxestáxenos como precursores doutros esteroides
Os esteroides sintetízanse a partir do colesterol. A ruta esteroidoxénica comeza cando unha molécula de colesterol se converte en pregnenolona (P5). A pregnenolona e outros membros do grupo dos esteroides proxestáxenos serven de precursores de todos os outros esteroides, incluíndo estróxenos, andróxenos, mineralocorticoides, e glicocorticoides A. Lehninger. Bioquímica. Omega. 2ª ed. Páxinas 698-699. ISBN 84-282-0211-7.. A P5, P4, 17α-hidroxipregnenolona, e a 17α-hidroxiproxesterona son todos intermediatos desta ruta producidos endoxenamente. Deste modo, todos os tecidos produtores de hormonas esteroides, como as glándulas adrenais, ovarios, e testículos, poden producir proxestáxenos.
Nalgúns tecidos, os encimas requiridos para obter o produto final non están todos localizados nunha soa célula, polo que deben colaborar na síntese varios tipos celulares. Por exemplo, nos folículos ováricos, o colesterol convértese no andróxeno androstenediona nas células da teca folicular, o cal é despois convertido en estróxeno nas células da granulosa próximas Medical Physiology, Boron & Boulpaep, ISBN 1-4160-2328-3, Elsevier Saunders 2005. Updated edition. Page 1155. Nalgunhas especies, as glándulas adrenais fetais tamén producen pregnenolona (P5), a cal se converte en proxesterona (P4) e estróxenos pola placenta (como se explica máis abaixo). Nos humanos, as glándulas adrenais fetais producen deshidroepiandrosterona pola ruta da pregnenolona (P5).
Produción de proxestáxenos no ovario
A proxesterona (P4) é o principal proxestáxeno producido polo corpo lúteo en todas as especies de mamíferos. As células lúteas posúen os encimas precisos para converteren o colesterol en pregnenolona (P5), a cal é seguidamente convertida en proxesterona (P4) Chapter 54, The Female Reproductive System > THE OVARIAN STEROIDS, in: Boron WF, Boulpaep EL (2004), Elsevier/Saunders Medical Physiology: A Cellular And Molecular Approaoch, 1300.. A secreción de P4 chega ao seu máximo na fase de diestro do ciclo estral dos mamíferos.
Produción de proxestáxenos na placenta O papel da placenta na produción de proxestáxenos varía entre especies. Nas ovellas, cabalos e humanos, unha vez establecido o embarazo, a placenta asume a maior parte da produción de proxestáxenos A. C. Guyton. Tratado de Fisiología Médica. Interamericana. 6ª edición. Páxinas 1191-1192, 1212. ISBN 84-7605-029-1. , pero noutras especies o corpo lúteo do ovario segue sendo a principal fonte de proxestáxenos. Nas ovellas e nos humanos, a proxesterona (P4) é o principal proxestáxeno placentario.Jerome F. Strauss III, Federico Martinez, Marianthi Kiriakidou. Placental Steroid Hormone Synthesis: Unique Features and Unanswered Questions. Biology of reproduction 54, 303-311 (1996).
A placenta equina produce unha variedade de proxestáxenos, principalmente a 5αDHP e a 20α5P, comezando no día 60 de xestación. O cambio completo lúteo-placentario na produción ocorre entre os días 120-150.Silver M. Placental progestagens in the sheep and horse and the changes leading to parturition. Exp Clin Endocrinol. 1994;102(3):203-11.
Aplicacións Control da natalidade
As proxestinas, substancias sintéticas con actividade proxestáxena Combined estrogen-progestogen contraceptives, utilízanse na contracepción hormonal nas pílulas anticonceptivas, implantes e no sistema intrauterino (Mirena).
Antiandróxeno A proxestina sintética ciproterona utilizase como antiandróxeno A Juul, T Scheike, C T Nielsen, S Krabbe, J Müller and N E Skakkebaek. Serum insulin-like growth factor I (IGF-I) and IGF-binding protein 3 levels are increased in central precocious puberty: effects of two different treatment regimens with gonadotropin-releasing hormone agonists, without or in combination with an antiandrogen (cyproterone acetate). The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism October 1, 1995 vol. 80 no. 10 3059-3067 doi: 10.1210/jc.80.10.3059 . Outras proxestinas, polo contrario, teñen propiedades androxénicas Linn ES. Clinical significance of the androgenicity of progestins in hormonal therapy in women. Clin Ther. 1990 Sep-Oct;12(5):447-55. .
Regulación da hemorraxia menstrual Nun ciclo menstrual normal, a diminución dos niveis de proxesterona desencadea a menstruación. A noretindrona acetato (nome comercial Aygestin) e a medroxiproxesterona acetato (nome comercial Provera) poden utilizarse para regular a hemorraxia menstrual.DailyMed. AYGESTIN (norethindrone acetate) tablet
Caquexia En moitas persoas que presentan tumores sólidos malignos ou SIDA e teñen caquexia (gran debilidade e perda de peso), especialmente en casos de cánceres gástricos e pancreáticos, as proxestinas poden utilizarse para mellorar o apetito e reducir as perdas de peso. En xeral, utilízanse en combinación con outros esteroides como dexametasona. Os seus efectos tardan varias semanas en facerse apreciables, pero teñen unha duración relativamente longa comparada coa dos corticosteroides. Ademais, incrementan a masa muscular corporal. O mexestrol acetato é o fármaco líder deste tipo para o tratamento da caquexia Megestrol acetate NCD oral suspension--Par Pharmaceutical: megestrol acetate nanocrystal dispersion oral suspension, PAR 100.2, PAR-100.2. Drugs R D. 2007;8(6):403-6. .
Notas
Ligazóns externas The Nomenclature of Steroids Steroidogenesis The Million Women Study (the Women's Health, Osteoporosis, Progestin, Estrogen study)
Xestación equina
Categoría:Hormonas Categoría:Esteroides