miniatura|Vista aérea das cataratas do Niágara. As cataratas do Niágara son un agrupamento de masivas caídas de auga localizadas no río Niágara, no leste da América do Norte, entre os lagos Erie e Ontario, na fronteira entre o estado norteamericano de Nova York e da provincia canadense de Ontario. Están compostas por tres grupos distintos de cataratas: as cataratas canadenses, as cataratas norteamericanas e as cataratas de Bridal Veil. Aínda que non sexan excepcionalmente altas, as cataratas do Niágara son moi largas, sendo a máis voluminosa caída de auga localizada na América do Norte.
Son moi coñecidas pola súa beleza, e tamén como unha fonte de enerxía hidroeléctrica e un desafiante proxecto de preservación ambiental. Foi un destino turístico moi popular no continente por máis dun século. As cataratas do Niágara están divididas polas cidades xemelgas de Niagara Falls, Ontario, e de Niagara Falls, Nova York.
Formación das cataratas miniatura|Vista das cataratas canadenses.
As raíces históricas das cataratas do Niágara remóntanse á glaciación de Wisconsin, que terminou hai uns 10 mil anos. Tanto os Grandes Lagos como o río Niágara creáronse por esta última glaciación, que creou un glaciar, unha enorme e espesa capa de xeo sobre a rexión. O glaciar, á medida que se movía, erosionaba o solo, abrasando rochas e movendo partículas sólidas que erosionaban o solo, e así foi formando ríos e lagos, que actualmente forman a bacía hidrográfica do río San Lourenzo. O glaciar tamén represou tramos de antigos ríos, que se viron forzados a escavar un novo camiño, aumentando así o efecto da erosión. Moitos especialistas consideran que existe un antigo val, cuxa nacente é incerta, que escavaba no río San Lourenzo, e que se enterrou por sedimentos traídos polos glaciares, onde actualmente se localiza o Val de Welland.
Cando o glaciar derreteu, o río Niágara drenou os lagos Superior, Huron, Míchigan e Erie. Isto aconteceu porque, co antigo val represado por sedimentos do último glaciar, e sen unha drenaxe dispoñíbel, a auga destes catro Grandes Lagos -comunmente chamados de Altos Lagos- obrigouse a escavar un camiño na nova topografía da rexión, facéndoo a través do camiño máis curto dispoñíbel, entre o Lago Erie e o Lago Ontario. As augas dos Altos Lagos escavaron o resistente solo a través da rota cuxa altura entre os Lagos era a menor posíbel. Eventualmente, as augas dos Altos Lagos da rexión entre o Erie e o Ontario conseguiron escavar un camiño a través da Chapada do Niágara, así, crearon o río Niágara. Eventualmente, a través da erosión, as augas dos Altos Lagos acabaron expondo unha capa rochosa moi antiga, formada por rochas mariñas extremadamente resistentes, que son sensibelmente máis antigas que os sedimentos traídos polas últimas glaciacións. Tres destas antigas formacións xeolóxicas foron expostas a través pola garganta escavada polo río Niágara.
miniatura|Vista de satélite do río Niágara e das cataratas.
Á medida que o río Niágara erosionaba o solo, o solo menos resistente das partes finais do río -logo ao norte da Chapada do Niágara- era escavado moito máis rapidamente que o solo máis resistente das capas antigas, formadas basicamente por dolomita. A foto aérea á esquerda mostra claramente este solo resistente, formado por dolomita extremadamente resistente e densa. As capas de dolomita están localizadas na parte superior do penedo (ocupando aproximadamente un terzo do mesmo). Este solo resistente é a Formación de Lockport, formada no Silúrico.
Aínda na foto á esquerda, e inmediatamente debaixo da capa de granito, compondo os dous terzos inferiores do penedo, están localizadas capas de xisto, que é menos resistente que o granito. Estas capas de xisto (que compoñen a Formación de Rochester, formado no Baixo Siluriano) tamén posúen algunhas capas de dolomita, así como unha gran cantidade de fósiles. Por estar formado este solo principalmente por xisto erosiónase máis axiña que as capas feitas principalmente de dolomita, e o río Niágara eventualmente erosionou as capas de xisto, así creando as cataratas.
Formando a base do Niágara -polo tanto, escondida na foto á esquerda- está a Formación de Queenston, formada no Ordoviciano, que é un solo extremadamente resistente, composto por xisto e gres. Estas tres formacións xeolóxicas formaban o solo dun antigo mar, e as diferentes características entre estas tres formacións ocorreron debido a mudanzas de condicións dentro deste mar.
As cataratas do Niágara orixinais estaban localizadas no lugar onde actualmente está situado Lewinston, mais a erosión causada polas correntes fixo que as caídas de auga recuasen varios quilómetros ao sur, en dirección á súa actual localización. Enriba das actuais cataratas, a Illa de Goat divide o curso do río, resultando na separación das cataratas canadenses - localizadas ao oeste- das cataratas americanas e das cataratas Bridal Veil, localizadas ao leste. Aínda que a erosión -e consecuentemente, o recúo das cataratas máis para o sur- diminuíu grazas a feitos de enxeñaría humana, as cataratas do Niágara irán recuar eventualmente o suficiente para drenar a maior parte do Lago Erie (cuxo punto máis profundo está localizado nunha altitude maior que as profundidades das cataratas). Os enxeñeiros traballan constantemente en proxectos cuxo obxectivo é adiar ao máximo posíbel este acontecemento.
A altura das cataratas é de aproximadamente 52 metros, aínda que as cataratas americanas teñan unha caída libre de apenas 21 metros, antes de caer baixo unha capa de rochas (que se depositaron en 1954, despois dunha xigantesca avalancha). As cataratas canadenses son as maiores das tres cataratas, cos seus 792 metros de largura. Xa as cataratas americanas posúen 323 metros de largura.
O volume de auga que desauga nas cataratas do Niágara é de aproximadamente 5.720 m³/s, en marzo, abril, outubro e novembro. Nos meses de verán, moitas das augas do Niágara desvíanse para as hidroeléctricas presentes na rexión; así, o volume de auga desaugado nos meses de verán, de media, é de 2.832 m³/s. Este volume diminúe aínda máis á noite, cando se desvía máis auga para as hidroeléctricas.
Historia do Niágara e os seres humanos
O nome "Niágara" vén dunha palabra iroquesa que significa "treboada de augas". Os habitantes orixinais da rexión eran os Onxiara, unha tribo iroquesa chamado de "Os Neutros" por franceses. Os Onxiara foron así nomeados por tales franceses porque esta tribo iroquesa os axudou a mediar varias disputas entre os franceses e outras tribos indíxenas da rexión.
miniatura|O Movemento do Niágara, unha organización non gobernamental, fixo o seu primeiro encontro á beira das cataratas do Niágara, en 1905.
Non se sabe de certo quen foi o primeiro explorador europeo que viu as cataratas e documentara o seu testemuño sobre o Niágara. Moitos consideran que foi o francés Samuel de Champlain en 1604. Foron algúns membros do equipo de Champlain os que descubriron as cataratas, nun día de inverno, onde a parte exterior das caídas de auga fican conxeladas. Eles ouviron o estrondo das caídas e comunicaron a Champlain os seus descubrimentos. Champlain de feito anotou nos seus diarios a visión das cataratas, mais algúns consideran que Champlain nunca as visitou. Outros, polo contrario, cren que foi o naturalista sueco Pehr Kalm o primeiro, pois segundo eles a primeira descrición das cataratas do Niágara fíxoa el nunha expedición á área no comezo do século XVIII. A maioría dos historiadores, porén, consideran que foi o Padre Louis Hennepin o primeiro que viu e describiu as cataratas, en 1677, cando exploraba a rexión xuntamente co compatriota René Robert Cavelier de La Salle, o que os fixo mundialmente famosos. Hennepin tamén foi o primeiro europeo que viu e describiu as cataratas de Saint Anthony, en Minnesota.
Durante o século XIX, as cataratas do Niágara tornáronse unha atracción turística bastante popular, e o turismo pasou a ser a principal fonte de renda a mediados do mesmo século. En canto isto, a demanda de pasaxe sobre o río Niágara -que serve de fronteira entre Canadá, localizado ao oeste do río, e os Estados Unidos, localizados ao leste- creceu. En 1848 construíuse unha ponte de madeira, nomeada Niagara Suspension Bridge. En 1855, unha ponte maior, tamén feita de madeira e nomeada Niagara Falls Suspension Bridge, substituíu aquela. En 1886 construíuse unha ponte en arco, substituíndo a anterior. Esta ponte realizouse principalmente con aceiro e aínda se emprega hoxe como unha ponte ferroviaria. En 1897 inaugurouse a primeira ponte construída totalmente con aceiro, a Ponte Whirpool Rapids. Esta tamén era unha ponte en arco, construída a aproximadamente 15 quilómetros so norte das cataratas. Estase empregando na actualidade, transportando coches, ómnibus, camións, trens e peóns. En 1941, a Niagara Falls Bridge Commission inaugurou unha terceira ponte, inmediatamente ao sur das cataratas, nomeada Ponte Rainbow, que permite só o transporte de peóns e vehículos.
Despois da segunda guerra mundial, o turismo aumentou de vez na área, á medida que os automóbiles tornaban o acceso de turistas canadenses e norteamericanos máis fácil á rexión. Axudou na grande expansión do turismo tamén a construción de varias autoestradas, ao longo da década de 1940. Desde entón, a historia das cataratas do Niágara basicamente consistiu no fornecemento de enerxía hidroeléctrica, ben como asiduo control sobre o desenvolvemento urbano, tanto do lado canadense como do lado norteamericano, que pasou a ameazar a beleza natural das cataratas .
Impacto na industria e no comercio
O potencial das cataratas do Niágara como unha fonte de enerxía (en particular, enerxía eléctrica) é antigo. A primeira tentativa en usar as augas do Niágara como fonte de enerxía data de 1759, canto o norteamericano Daniel Joncairs construíu un pequeno canal enriba das cataratas para alimentar o seu muíño. En 1805, Augustus e Peter Porter compraron ó goberno do estado de Nova York a facenda de Joncairs, así como todas as cataratas localizadas do lado norteamericano. Os Porter aumentaron o canal anteriormente construído por Joncairs, para o fornecemento de enerxía hidráulica. En 1853, o goberno do estado de Nova York creou a Niagara Falls Hydraulic Power and Mining Company, unha empresa pública que construíu os canais que serían usados para a xeración de electricidade. En 1881, baixo a dirección de Jacob Schoellkopf, estes canais xeraban electricidade suficiente, na forma de corrente continua, para alimentar a vila de Niagara Falls (Nova York).
miniatura|Vista das cataratas norteamericanas (maior caída de auga, á esquerda) e das cataratas de Bridal Veil (menor caída de auga, á dereita).
Cando o ruso nacionalizado norteamericano Nikola Tesla inventou a corrente alterna, o transporte de electricidade a longas distancias tornouse posíbel. En 1883, a Niagara Falls Power Company, sucesora da Niagara Falls Hydraulic Power and Mining Company, contratou a George Westinghouse para que desenvolvese un sistema para a xeración de corrente alterna. En 1896, financiada por xigantes como a J.P. Morgan, John Jacob Astor IV, e a Vanderbilt, a Niagara Falls Power Company terminou a construción de canais subterráneos, que desviaban auga do río Niágara para as súas turbinas. Este sistema era capaz de producir até 75 megawatts de electricidade, que era transportada até Buffalo, localizada no estado de Nova York, a 32 quilómetros das cataratas.
As compañías privadas do lado canadense tamén comezaron a tirar proveito da enerxía das cataratas, empregando firmas domésticas e norteamericanas para tal fin. O goberno da provincia canadense de Ontario someteu as operacións de produción e distribución de electricidade na rexión do Niágara ó control público, en 1906, distribuíndo a electricidade producida na rexión do Niágara para varias partes da provincia, especialmente no sur.