Преобразба на Отоманското Царство — период во историјата на Отоманското Царство од околу 1550 до околу 1700 година, што се протега приближно од крајот на владеењето на Сулејман Величествениот до Договорот од Карловци на крајот на Војната на Светата лига. Овој период се одликува со бројни драматични политички, социјални и економски промени, кои резултирале со префрлање на царството од експанзионистичка, патримонијална држава во бирократско царство засновано на идеологија за почитување на правдата и дејствување како заштитник на сунитскиот ислам . Овие промени во голем дел биле поттикнати од серија политички и економски кризи во доцниот 16 и почетокот на 17 век, кои биле резултат на инфлацијата, војните и политичкиот фракционеризам. Сепак, и покрај овие кризи, царството останало силно и политички и економски, и продолжило да се прилагодува на предизвиците на светот што се менува. 17 век некогаш бил окарактеризиран како период на опаѓање за Османлиите, но од 1980-тите историчарите на Отоманското Царство сè повеќе ја отфрлаат таа одлика, идентификувајќи ја како период на криза, адаптација и преобразба
.
Во втората половина на 16 век, Отоманското Царство се нашло под зголемен економски притисок поради зголемената инфлација, која потоа влијаела и на Европа и на Блискиот Исток. Демографскиот притисок во Анадолија придонел за формирање на банди, кои до 1590-тите се соединиле под локалните воени лидери започнувајќи серија судири познати како Џелали. Отоманската фискална несолвентност и локалниот бунт заедно со потребата да се натпреваруваат воено против нивните ривали Хабсбурговците и Сафавидите создале тешка криза. На тој начин, Османлиите преобразиле многу од институциите кои претходно го дефинирале царството, постепено разградувајќи го Тимарскиот систем со цел да се подигнат модерни армии на мускетари и четирикратно ја зголемиле големината на бирократијата со цел да се олесни поефикасно собирање на приходите. Во Цариград, промените во природата на династичката политика довеле до напуштање на отоманската традиција на кралско братоубиство и до владин систем кој многу помалку се потпирал на личниот авторитет на султанот. Други личности играле поголеми улоги во владата, особено жените од царскиот харем, за кои голем дел од овој период често се нарекува Султанат на жените. Променливата природа на султанската власт довела до неколку политички пресврти во текот на 17 век, додека владетелите и политичките фракции се бореле за контрола над царската влада. Во 1622 година, султанот Осман II бил соборен со јаничарско востание. Неговиот последователен регицид бил санкциониран од главниот судски функционер на царството, покажувајќи намалена важност на султанот во отоманската политика. Сепак, приматот на османлиската династија како целина никогаш не бил доведен во прашање. Од султаните од 17 век, Мехмед IV бил најдолго на престолот, владеејќи 39 години од 1648 до 1687 година. Царството доживеало долг период на стабилност под неговото владеење, предводено од реформски настроената фамилија на големи везири Ќопруловци. Ова се совпаднало со периодот на обновени освојувања во Европа, освојувања кои кулминирале со катастрофалната опсада на Виена во 1683 година и падот на семејството Ќопруловци. По битката била составена коалиција на христијански сили за борба против Османлиите, што довело до падот на Отоманска Унгарија и нејзино припојување од Хабсбурзите за време на Војната за Светата лига (1683–99). Војната предизвикала уште една политичка криза и ги поттикнало Османлиите да спроведат дополнителни административни реформи. Со овие реформи се ставило крај на проблемот со финансиската неликвидност и преобразба од патримонална во бирократска држава станала трајна.
Територија Во споредба со претходните периоди на отоманската историја, територијата на Отоманското Царство останала релативно стабилна, протегајќи се од Алжир на запад до Ирак на исток и од Арабија на југ до Унгарија на север. Темпото на проширување забавило за време на втората половина од владеењето на Сулејман Величествениот (1520–66), бидејќи Османлиите се обидувале да ги консолидираат огромните освојувања извршени помеѓу 1514 и 1541 година, но не дошле до крај. Откако склучиле мир со Австрија во 1568 година, Османлиите ја започнале Османлиско-венецијанската војна 1570–73, освојувајќи го Кипар и поголемиот дел од Далмација. Поморската кампања довела до заземање на Тунис од Шпанците во 1574 година, а примирјето било потпишано во 1580 година.
Последователно, Османлиите ја обновиле војната со Сафавидите во Отоманско-сафавидската војна од 1578–1590 година, освојувајќи ги Грузија, Азербејџан и западен Иран. Војната што резултирала со Османлиите го достигнала своето најголемо територијално проширување за време на Мурат III. Во 1593 година, граничниот инцидент довел до обновување на војната со Хабсбуршка Австрија во Долгата војна (1593–1606), во која ниту една страна не можела да постигне одлучувачка победа. Османлиите накратко го држеле Ѓер (Јаник, 1594–8), но ја изгубиле контролата над Новиград (1594), изложувајќи го Будим на напади од север. До крајот на војната, Османлиите ги освоиле стратешките тврдини Егер (Егри, 1596) и Велика Канижа (1600). Сафавидите го искористиле отоманското одвраќање на запад поништувајќи ги сите нивни неодамнешни придобивки на исток во Отоманско-сафавидската војна од 1603–1818 година. По превирањата на регицидот на Осман II, Сафавидите исто така го зазеле Багдад и голем дел од Ирак во 1623 година, задржувајќи го до 1638 година, по што повторно била воспоставена границата на Договорот од Амасија од 1555 година. Додека тие биле окупирани со сафавидските војни, тековниот бунт на локалните шиити од Јемен конечно ги принудило Османлиите да ја напуштат таа провинција во 1636 година. Провинцијата Лахса во источна Арабија, исто така, страдала од постојан бунт и племенски отпор против османлиската власт, и била напуштена во 1670 година.
Од 1645 година наваму, Османлиите биле преокупирани со тешкото освојување на Крит од Република Венеција. Островот брзо бил совладан, но венецијанската поморска супериорност ѝ овозможила на тврдината Кандија (современ Ираклион) да се спротивстави со децении. Одржливата експанзија во Европа била обновена во втората половина на XVII век, под покровителство на познатите големи везири од Ќопруловци. Бунтовничкото вазално кнежевство Трансилванија било покорено со освојувањата на Инеу (Јанова, 1658) и Орадеја (Варад, 1660). Војната со Хабсбурзите во 1663-1664 година довела до обновување на Новиград и освојување на Нове Замки (1663). Освојувањето на Крит конечно било завршено во 1669 година со падот на Кандиjа. Истата година, Османлиите ја прифатиле понудата на козачката држава Десен брег на Украина да стане отомански вазал во замена за заштита од Полско-литванската Заедница и Русија. Ова довело до војна во 1672–76 година, бидејќи Османлиите ја освоиле Подолија од Полско-литванската Заедница, и до војна со Русија во 1676–81 година, во која руските гарнизони биле протерани од козачките земји. Отоманското владеење во Европа го достигнало својот најголем степен во 1682 година, кога анти-хабсбуршкиот водач на унгарските бунтовници Имре Токоли се заколнал на верност на Отоманското Царство, прифаќајќи ја титулата „Крал на Средна Унгарија“ (османски турски: Orta Macar). Исто како што вазализацијата на Десен брег на Украина довела до кампањата за Каманиче, така и вазализацијата на Имре Токоли директно довела до битката во Виена во 1683 година.
По неуспешната опсада на Виена во 1683 година, коалициските сили на Светата лига почнале да ги туркаат Османлиите од Унгарија, при што поголемиот дел од земјата паднал до 1688 година. Во Договорот од Карловци, Османлиите ја прифатиле оваа загуба како и враќањето на Подолија кон територијата на Полска-Литванија. Додека Крит останал во отомански раце, Мореја била отстапена на Венеција заедно со поголемиот дел од Далмација. Ова бил првиот голем пример на територијално повлекување на Османлиите во Европа и го поттикнало усвојувањето на одбранбена воена политика долж реката Дунав во текот на 18 век.
Отоманската територијална еволуција за време на периодот на преобразба
Вазалства Покрај територијата под директна царска управа, Отоманското Царство поседувало и различни степени на суверенитет над нејзините многубројни вазални држави. Односот на секоја вазална држава со царството бил единствен, но обично вклучувало плаќање данок, воен придонес или и двете. Такви вазали ги вклучувале Дунавските кнежевства Влашка и Молдавија, Кримското ханство, Кнежевството Трансилванија, Дубровничка Република, различни грузиски и кавкаски кнежевства и, во втората половина на 17 век, козачката држава Десен брег Украина и територијата со која владеел Имре Токоли, позната како Средна Унгарија. Шарифите од Мека во западна Арабија исто така биле подложни на Османлиите, но ниту плаќале данок, ниту пак понудиле воени сили. На моменти, Отоманското Царство добивало данок и од Венеција, Хабсбуршка Австрија, Полска-Литванија и Русија, што ги направило вазали на Отоманското Царство во теорија, ако не и во пракса. Територијата на Отоманското Царство вклучувала и многу помали и често географски изолирани региони каде што власта на државата била слаба, а локалните групи можеле да остварат значителни степени на автономија или дури и де факто независност. Примерите ги вклучуваат висорамнините на Јемен, областа на планината Либан, планинските региони на Балканот, како што е Црна Гора и голем дел од Курдистан, каде што пред-отоманските династии продолжиле да владеат под отоманска власт.
Демографија Поради недостигот на евиденција и тенденцијата да се евидентира бројот на домаќинства наместо поединци во даночните истражувања, многу е тешко точно да се одреди нивото на населението во Отоманското Царство. Така, наместо дефинитивни бројки, историчарите се попогодни да покажат трендови на зголемување и намалување на населението од регион до регион. Познато е дека Балканот и Анадолија, како и Европа, доживеале брз пораст на населението во текот на 16 век, зголемувајќи се за приближно 60% во периодот 1520-1580 година. Овој раст довел до притисок на населението во Анадолија, бидејќи земјата веќе не можела соодветно да го поддржува селското население. Многу селани без земја се занимавале со бандитизам како начин да заработат за живот, или биле регрутирани во армиите на бунтовниците од Џелали. Контролирањето на активностите на бандитите станало главно прашање на политиката за Османлиите, бидејќи бандитските напади само ја влошувале земјоделската ситуација во Анадолија. Еден метод на контрола вклучувал нивно регрутирање во османлиската војска како мускетари, познати како секбан и сариџа. Биле испробани и други методи, како што е испраќањето на инспекциски тим во 1659 година, кој конфискувал 80.000 незаконски огнено оружје. По драматичниот демографски раст од 16 век, населението во 17 век било главно стабилно, а во некои региони дури и опаѓало, повторно релативно во согласност со општите европски трендови.