Личен сметач (ЛС; англ. personal computer) — секој сметач за општа намена чија големина, способности и продажна цена го прави корисен за поединците, наменет за директна употреба од страна на крајниот корисник, без вмешување на оператор, за разлика од системите за секвенцијална обработка или моделите на сметачи кои работат според принципот на делење на ангажираното време на главниот сметачки обработувач кои бараат многу скапи главни (mainframe) сметачки системи што се користат од страна на многу луѓе, вообичаено во исто време или при масовна обработка на податоци, кои бараат персонал со полно работно време за да работат ефикасно.

thumb|250px|Илустрација на столен личен сметач

Личен сметач може да биде столен сметач (desktop computer), преносен сметач (laptop), плочест ЛС (tablet PC) или рачен преносен сметач (palmtop). Најчести микрообработувачи во личните сметачи се x86 компатибилните обработувачи. Софтверските апликации за личните сметачи вклучуваат обработка на текст, табеларни пресметки, бази на податоци, веб пребарувачи и клиенти за е-пошта, игри, различен софтвер за лична употреба и софтвер за специјални цели и намени. Современите лични сметачи имаат можност за пристап до интернет со голема брзина на пристап или пак преку телефонска парица (dial-up) со ниска брзина на пристап, овозможувајќи пристап на веб и широк спектар на други ресурси на Интернет.

Личниот сметач може да се користи дома или во канцеларија. Личните сметачи може да бидат поврзан во локална компјутерска мрежа, преку кабел или безжично.

Во почетокот од развојот на личните сметачи корисниците морале да пишуваат свои програми за да направат нешто корисно со машините, денешните корисници имаат пристап до најразличен комерцијален и некомерцијален софтвер кој е веднаш подготвен за работа или е подготвен во форма пред компајлирање. Од 1980-тите, „Мајкрософт“ и „Интел“ доминираат на пазарот за лични сметачи со таканаречената Винтел платформа (Wintel).

Историја

СРИ истражувачот Даглас Енглебарт, 1968 година дал преглед на она што ќе стане главно во секојдневните работни обврски во 21 век - е-пошта, хипертекст, обработка на текст, видео конференции и работа со глувчето.

Капацитетите на личниот сметач се менувале во голема мера уште од воведувањето на електронските сметачи. До почетокот на 1970-тите, луѓето во академските или истражувачките институции имаа можност за користењето на сметачки систем од едно лице во интерактивен режим за продолжено траење, иако овие системи сè уште беа премногу скапи да бидат во сопственост на еден човек.

220px|left|thumb|ХП 9830 бил првиот столен сметач со печатач

Во 1970-тите Хјулит Пакард воведе целосно бејзик (BASIC) програмабилни сметачи кои се вклопуваат во целост на работната маса, вклучувајќи тастатура, еден мал екран и печатач. Ванг 2200 (Wang 2200) од 1973 година имал целосно голем монитор (CRT) и касетно складирање. На ИБМ (IBM) 5100 во 1975 година имал еден мал приказник со катодна цевка и можел да се програмира во BASIC и АПЛ (APL). Овие обично биле скапо специјализирани сметачи продавани за бизнис или за научни цели. Воведувањето на микрообработувачи, еден чип со сите кола што порано зафаќал големи кабинети, доведе до зголемувањето на бројот на лични сметачи по 1975 година.

Раните лични сметачи - обично наречени микросметачи – биле често продавани во форма на опрема и во ограничени обеми и биле од интерес претежно за хобисти и техничари. Минималното програмирање било направено со тастери за превклучување и излез е обезбеден од лампите на предната плоча. Практичната употреба бара периферни уреди како што се тастатури, сметачки терминали, диск единици и печатачи. Микрал Н (Micral N) бил најраниот комерцијален, без опрема "личен" сметач врз основа на микрообработувач, Intel 8008. Составен е во почетокот на 1972 година и околу 90.000 единици биле продадени. За разлика од другите сметачки хобисти од неговото време, кои се продавале како електронска опрема, во 1976 година, Стив Џобс и Стив Возниак го продадоа Apple I сметачкото коло, кој беше целосно подготвен и содржел околу 30 чипови. Првиот комплетен личен сметач беше Комодоре ПЕТ (Commodore PET) воведен во јануари 1977 година. Commodore press release. "The PET computer made its debut recently as the first 100 units were shipped to waiting customers in mid-October 1977." Тој наскоро беше проследен со популарниот Apple II. Масовниот пазар на претходно склопени сметачи дозволи поширок спектар на луѓето да користат сметачи, фокусирајќи се повеќе на софтверски апликации и помалку на развојот на обработувачккиот хардвер.

Преку доцните 1970-ти и во 1980-тите години, сметачите биле развиени за употреба во домаќинствата, со софтвер за лична продуктивност, програмирање и игри. Една таква машина, Комодоре 64 (Commodore 64), изнесувала 17 милиони продадени единици, што го прави најдобро продаваниот поединечен модел на личен сметач на сите времиња. Малку поголеми и поскапи системи (иако сè уште со ниска цена во споредба со минисметачите и мејфрејм сметачите) биле насочени кон употреба во канцеларија и за мал бизнис. Работните станици се одликуваат со обработувачи со високи перформанси и графички приказ, со големо складирање во локалниот диск, мрежна способност и работење во повеќезадачен оперативен систем.

thumb|IBM 5150од 1981 година

Конечно поради влијанието на ИБМ-ПК ( IBM-PC) на пазарот за лични сметачи, личните сметачи и домашните сметачи ги изгубиле сите технички особености. Бизнис сметачи добиле способност за графика и звук и домашните сметачи и корисниците на системи за игри користеле ист обработувач и оперативен систем како канцелариските работници. Масовниот пазар на сметачи имал графички способности и меморија споредливи со посветените работни станици од пред неколку години. Дури и локалната зона на вмрежување, првично начин да им овозможи на бизнис сметачите да споделат скапи масовни складирања и периферни уреди, станало стандардна одлика на личните сметачи кои се користеле во домовите.

Пазарот и продажбата

thumb|Личните сметачи во светот одликувани во милиони од развиениот и светот во развој

Во 2001 година 125 милиони лични сметачи биле испорачани во споредба со 48-те илјади во 1977 година. Повеќе од 500 милиони лични сметачи биле во употреба во 2002 година и една милијарда лични сметачи биле продадени во светот уште од средината на 1970-тите до овој момент. Од неодамнешната пресметка, 75 проценти биле професионални или поврзани со работа, додека остатокот се продавале за лична или домашна употреба. Околу 81,5 проценти од личните сметачи кои биле испорачани биле столни сметачи, 16,4 отсто преносни и 2,1 проценти опслужувачи. САД добилe 38,8 проценти (394 милиони) од испорачаните сметачи, Европа 25 отсто, а 11,7 отсто заминале во регионот на Азија-Тихоокеанија, најбрзо растечкиот пазар од 2002 година. Втората милијарда се очекувала да биде продадена до 2008 година. Речиси половина од сите домаќинства во Западна Европа имале личен сметач и сметач можело да се најде во 40 отсто од домовите во Велика Британија, во споредба со само 13 проценти во 1985 година.

Глобалните испораки на лични сметачи биле 264 милиони единици во 2007 година, според iSuppli , до 11,2 проценти од 239 милиони во 2006 година. . Во 2004 година, глобалните пратки биле од 183 милиони единици, 11,6 отсто зголемување во текот 2003 година. Во 2003 година, 152,6 милиони сметачи биле испорачани, на проценета вредност од $ 175 милијарди долари. Во 2002 година, 136,7 милиони лични сметачи биле испорачани, на проценета вредност од $ 175 милијарди долари. Во 2000 година, 140,2 милиони лични сметачи биле испорачани, на проценета вредност од $ 226 милијарди долари. Пратките на лични сметачи распространети низ светот го надминаа 100 милиониот знак во 1999 година, растејќи до 113,5 милиони единици од 93,3 милиони единици во 1998 година. . Во 1999 година, Азија имала 14,1 милиони испорачани единици.

Почнувајќи од јуни 2008 година, бројот на лични сметачи во употреба низ целиот свет достигна една милијарда, додека уште една милијарда се очекува да биде постигната до 2014 година. Зрелите пазари како САД, Западна Европа и Јапонија изнесуваат 58 проценти на инсталирани сметачи од целиот свет. Од појавените пазари се очекувало двојно да ги зголемат нивните инсталирани сметачи до 2013 година и да земат 70 отсто од втората милијарда сметачи. Околу 180 милиони сметачи (16 проценти од постоечките инсталирани основи) се очекувало да бидат заменети, а 35 милиони да бидат фрлени во депонијата во 2008 година. Целата инсталирана основа се зголемила за 12 проценти годишно.

Во развиениот свет, постоела продавачка традиција да ги задржи додатните функции за одржување на високите цени на личните сметачи. Сепак, со оглед на воведувањето на фондација „Еден преносен сметач за секое дете“ и својот XO-1 преносен сметач со ниска цена, сметачката индустрија исто така започна да ја преследува цената. Иако претставена само една година претходно, имало 14 милиони мрежни преносни сметачи (netbooks) продадени во 2008 година. Освен редовните производители на сметачи, бликнаа претпријатија правејќи особено солидни верзии на сметачи, нудејќи алтернативи за луѓе што работат на нивните машини во екстремни временски услови или средини.

Просечна продажна цена

За Мајкрософт Виндоус (Microsoft Windows) системите, просечната продажна цена (ASP) покажала пад во 2008/2009, најверојатно поради ниските цени на мрежните лап топ сметачи (netbooks), извлекувајќи $ 569 за столни сметачи и $ 689 за преносни сметачи за продажба на мало во САД во август 2008 година. Во 2009 година, просечната продажна цена (ASP) имала дополнителен пад на $ 533 за столни сметачи и за 602 $ за преносни сметачи од јануари и за 540 $ и 560 $ во февруари. Според истражувачката фирма НПД (NPD), просечната продажна цена на сите Виндоус преносни сметачи опаднала од 659 $ во октомври 2008 година да $ 519 во октомври 2009 година.

Типови

Работна станица

right|thumb|Sun SPARCstation 1+, 25 MHz RISC обработувач од раните 1990-ти години

Работната станица е сметач наменет за техничка или научна примена. Првенствено се наменети да се користат од страна на едно лице во еден момент, тие обично се поврзани во локална мрежа и се опремени со повеќекориснички оперативен систем. Работните станици се користат за работи како што се сметачки-потпомогнат дизајн, изработка и моделирање, интензивни научни и инженерски пресметки, обработка на слики, архитектонски моделирања, како и сметачка графика за анимација и визуелни ефекти во филмови.

Столен сметач

thumb|right|Дел Оптиплекс столен сметач

Претходник на распространетиот личен сметач е сметачот за на работна маса, кој се сметал за исклучително мал. Денес фразата обично укажува на еден посебен стил на сметачи. Столните сметачи доаѓаат во различни стилови варирајќи од големи вертикални куќишта до мала форма на фактор модели кои можат да се сокријат зад LCD екран. Во оваа смисла, терминот „столен“ се однесува конкретно на хоризонтално ориентираното куќиште, обично наменето да има екран поставен на него за да се заштеди просторот на работната маса. Повеќето современи сметачи имаат одделни екрани и тастатури.

Компактна единица

Сметачите како компактни единица (исто така познати како и „сè во едно“ лични сметачи) се поттип на столни сметачи, кај кои екранот и куќиштето се една целина. Екранот кај овие сметачи најчесто е екран на допир кој служи како посредник за заемен однос со корисникот, но и одве тастатурата и глувчето се одвоени од целината. Внатрешните компоненти на личниот сметачот, често се наоѓаат директно зад екранот, и се направени на сличен начин како и лаптопт.

Мрежен столен сметач