Фјодор Михајлович Достоевски (; роден на 11 ноември 1821 година во Москва — починал на 9 февруари 1881 година во Санкт Петербург) — руски писател, раскажувач,есеист, филозоф, новинар и публицист . Тој бил дописен член на Санктпетербуршката академија на науките од 1877 година и претставува класичен писател на светската книжевност, а според УНЕСКО, еден од најчитаните писатели во светот.
Раните дела на писателот, како што е расказот „Записи од мртвиот дом“, придонеле за појавата на жанрот психолошка проза Достоевски и рускиот психолошки роман од 19 век. Осмоловски, Олег Николаевич, 1999.. Достоевски е централна личност на книжевниот реализам во 19 век, и тоа не само во Русија.Раде Силјан, Странски авиори&дела, Натица Македоонска, Скопје,2001, стр. 122.
Тој бил осуден во случајот на Петрашевците на четири години тешка работа и ја отслужил казната во воениот град Омск .
По неговата смрт, Достоевски бил признат како класик на руската книжевност и еден од најдобрите романописци од светско значење, кој се смета за прв претставник на персонализмот во Русија. Делата на рускиот писател влијаело врз светската книжевност, особено врз делата на неколку добитници на Нобелова награда за литература, филозофите Фридрих Ниче и Жан Пол Сартр, како и врз развојот на разни психолошки доктрини и егзистенцијализмот; неговиот расказ од 1864 година „Записи од подземјето“ се смета за едно од првите дела на егзистенцијалистичката книжевност.
Најзначајните дела на Достоевски се прогласени за ремек-дела и ги вклучуваат романите од „Големото Петокнижје“ - „Злосторство и казна“ (1866), „Идиот“ (1869), „Бесови“ (1872), „Момче“ (1875) и „Браќа Карамазови“ (1880) . Тој напишал повеќе од 700 писма, од кои десетина се изгубени. Голем дел од познатите дела на Достоевски се постојано екранизиранизи на филм или театар, а балетски и оперски продукции се поставувани на сцена.
Животопис Рани години (1821–1837) Семејството Достоевски десно|мини|191x191пкс|Радван. Грб на Достоевски Семејството Достоевски потекнува од болјарот Данил Иванович Иртишчев (Ртишчев, Ртишчевич, Иртишчевич, Артишчевич, кој го добил имотот „Достоев“ во Поречската област на Пинскиот округ, северозападно од Пинск на 6 октомври 1506 година . Истражувачите на потеклото на семејството се речиси сигурни дека целата фамилија Достоевски се потомци на Данил Иртишчев . Според местните легенди, името „Достоевски“ потекнува од — достоинственик, близок до суверенитет. Жителите на селото од кое биле регрутирани слугите на принцот биле нарекувани „Достојники“ со извесен потсмев. Се имплицирало дека овие луѓе се „достојни“ за оваа служба Dominique Arban, Dostoïevski, Seuil, 1995, p. 5. Во Брестската област во Белорусија, селото Достоево опстојува до денес. Според истражувачите, предок на Данил Иванович Ртишчев бил Татарецот Аслан-Челеби-мурза, споменат во историските извори, кој ја напуштил Златната орда уште во 1389 година и бил покрстен во православие од московскиот кнез Дмитриј Донски.Герачи, Роберт. 2016. „Ислам“. Во „Достоевски во контекст“, Литература во контекст, уредници Дебора А. Мартинсен и Олга Мајорова. Кембриџ: Cambridge University Press поглавје, 209–18: „До времето на Достоевски, бројни руски благороднички семејства ги носеле русифицираните имиња на муслиманско-турските предци. Иако еден од неговите предци, Аслан Челеби-Мурза, пребегал од Златната орда во Московја во 1389 година откако бил преобратен во православие од Дмитриј Донски, тоа потекло не било одразено во презимето на Достоевски“." Синот на овој Татар го добил прекарот Широка Уста, а неговите потомци станале Ртишчевци. Грбот на Ртишчев, на кој е прикажана полумесечина, шестоаголна ѕвезда и пар вооружени Татари, укажува на неправославното потекло на семејството .
Презимето „Достоевски“ конечно им било доделено на внуците на Данил Иванович, чии потомци на крајот станале типично благородништво на служба. Пинската гранка на Достоевски се споменувала во разни документи речиси два века, но со текот на времето била интегрирана во полско-литванската држава, губејќи го своето благородништво. Во втората половина на 17 век, семејството се преселило во Украина. Во исто време, бројот на споменувања на презимето во историските документи нагло се намалило. Истражувачите не пронашле јасна врска помеѓу писателот и основачот на семејството, Данил Иртишчев. Со сигурност е познато единствено дека директните предци на писателот живееле во Волин во првата половина на 18 век. За да се надмине генеалошкиот јаз од неколку генерации, истражувачите го користеле методот на реконструкција. Дури и за дедото на писателот, Андреј Григориевич Достоевски, нема прецизни податоци. Познато е дека е роден околу 1756 година во Волин, во семејство на малолетен благородник. Во 1775 година, тој се преселил со својот татко и браќа во Брацлавското Војводство, кое, по втората поделба на Полско-литванската Државна Заедница, станало дел од Руското Царство. Од 1782 година, Андреј Достоевски бил свештеник во селото Војтовци..
Родителите на писателот Првиот Достоевски за кого постојат веродостојни податоци е таткото на писателот, Михаил Андреевич Достоевски . Според откриените документи, Михаил Достоевски бил роден во 1789 година во селото Војтовци , а во 1802 година влегол во теолошката семинарија во Шаргородскиот Николаевски манастир . Во август 1809 година, Александар I издал декрет за назначување на дополнителни 120 луѓе од теолошките академии и семинарии во Царската медицинско-хируршка академија . Михаил Достоевски успешно ги положил испитите и на 14 октомври 1809 година се приклучил на студентите по медицина финансирани од државата во московскиот огранок на академијата . За време на Патриотската војна од 1812 година, ученикот од 4-то одделение Достоевски најпрвин бил испратен „да се грижи за болните и ранетите“ , а подоцна се борел против епидемијата на тифус . На 5 август 1813 година, тој бил унапреден во лекар на 1-виот одред на Бородинскиот пешадиски полк , а на 5 август 1816 година, му бил доделен чин лекар на персоналот .
Во април 1818 година, Михаил Достоевски бил префрлен како болничар во воена болница во Москва , каде што, преку негов колега, наскоро ја запознал Марија Нечаева, ќерка на трговец од Третиот еснаф, Фјодор Тимофеевич Нечаев, кој потекнувал од старите занаетчии на градот Боровск во Калушката област . Занаетот на Нечаев со ткаенини цветал сè до француската инвазијата на Наполеон, по што трговецот го изгубил речиси целото свое богатство . Постарата сестра на Марија, Александра, која била во брак со богат трговец од прва класа од Првиот еснаф, Александар Куманин, подоцна одиграла голема улога во судбината на писателот .
На 14 јануари 1820 година, Михаил Достоевски и Марија Нечаева се венчале во црквата на Московската воена болница . На крајот на 1820 година, по раѓањето на својот прв син, Михаил, Достоевски се откажал од воената служба и од 1821 година се префрлил на работа во Маринската болница за сиромашни , и покрај скромните плати, кои, дури и според официјалните признанија, „не ги наградуваат доволно нивните трудови и не одговараат на неопходните потреби на секоја личност за издржување себеси и своето семејство“ . Главното правило на институцијата било дека „сиромашните имаат најпрвин право“ да добијат помош таму во кое било време од денот . Кога се преселиле во Божедомка (денешната улица Достоевски во Москва), Достоевски веќе очекувале проширување на своето семејство до крајот на есента .
Московско детство десно|мини|250x250пкс|Болница за сиромашни „Света Марија“ Фјодор Михајлович Достоевски бил роден на 30 октомври 1821 година, во Москва, на улицата Новаја Божедомка, во десното крило на Маринската болница за сиромашни на Московскиот дом за најденчиња. Во „Книгата на раѓања...“ на црквата „Свети Петар и Павле“ во болницата, имало запис кој гласел: „Во куќата на болницата за сиромашни, на лекарот Михаил Андреевич Достоевски, му се родило бебе - син, Фјодор. Свештеникот Василиј Илин се молел за него“ . Името Фјодор било избрано, според биографите, од името на неговиот дедо по мајка, трговецот Фјодор Тимофеевич Нечаев . Достоевски бил крстен на 4 ноември. Кумови биле лекарот по мајчина линија и дворски советник Григориј Павлович Маслович и принцезата Прасковја Трофимовна Козловска, дедото Фјодор Тимофеевич Нечаев и Александра Фјодоровна Куманина .
Половина век подоцна, Фјодор Михајлович се присетил: „Потекнувам од руско и побожно семејство. Колку што знам за себе, се сеќавам на љубовта на моите родители кон мене...“. Во семејството Достоевски, патријархалните обичаи строго се почитувале. Домашната рутина била подредена на службата на таткото. Во шест часот Михаил Достоевски се будел, правел утрински обиколки во болницата и ги посетувал пациентите во нивните домови. По дванаесет часот имало ручек со семејството, одмор и уште еден преглед во болницата. „Во 9 часот навечер, ни порано ни подоцна, обично се поставуваше трпезариската маса, а по вечерата, ние момчињата стоевме пред иконата; читавме молитви и, откако ќе се збогувавме со родителите, си легнувавме. Овој вид забава се повторуваше секојдневно“, се присетил Фјодор Михајлович. Најраните мемоари на писателот датираат од 1823-1824 година. Според сведоштвото на првиот биограф на Достоевски, Орест Фјодорович Милер, такво сеќавање било токму молитвата пред спиење пред иконите во дневната соба кога биле присутни гости. По раѓањето на неговата сестра Варвара кон крајот на 1822 година, Алјона Фроловна станала дадилка во семејството Достоевски, за која идниот писател имал најубави спомени: „Таа нè одгледа и не негуваше сите нас, децата. Тогаш имаше околу четириесет и пет години, со јасен, весел карактер и секогаш ни раскажуваше толку прекрасни приказни!“ Во делата на Достоевски, дадилката се споменува во романот „Бесови“. По раѓањето на Андреј во март 1825 година, семејството се преселило во левото крило на болницата. Новиот стан, според сеќавањата на Андреј, се состоел од две соби, ходник и кујна. Детската соба за постарите деца била „полутемна соба“, преграден заден дел од ходникот.
Според мемоарите на Андреј, како деца Достоевски слушале бајки за „Жар-птицата“, „Алјоша Попович“, „Сината брада“, приказни од „Илјада и една ноќ“, хомеровите Илијада и Одисеја. Достоевски бил во голема мера под влијание на делото на Николај Гогољ. На Велигден тие ги гледале Подновинските свечености со „кловнови, карневали, силни луѓе, Петрушки и комичари“. Во лето, се организирале семејни вечерни прошетки во Марина Рошча. Во неделите и празниците, Достоевски присуствувале на миса во болничката црква, а во лето, нивната мајка и децата заминувале во Троице-Сергиева лавра. Во детството на Достоевски, сестрата на неговата мајка, Александра Куманина, и нејзиниот сопруг ја посетувале куќата; неговиот дедо, Фјодор Тимофеевич Нечаев, и неговата втора сопруга, Олга Јаковлевна; и неговиот чичко, Михаил Фјодорович Нечаев. Пријатели на куќата биле првенствено колегите на неговиот татко и нивните семејства: управителот на Маринската болница, Фјодор Антонович Маркус, и семејствата на главниот лекар, Кузма Алексеевич Шчировски, и специјализантот во болницата, Аркадиј Алексеевич Алфонски. Многу од нив подоцна се појавиле во неговите дела и биле споменати во неостварените планови на писателот.
Почеток на обука мини|Имотот Дарово, област Зарајски