Осетскиот или „иронски“ (Ирон), е источноирански јазик кој се зборува во регионот Осетија во Кавказот. Јазикот се зборува во Русија и Грузија, а како официјален е во руската република Северна Осетија-Аланија и во грузиската република Јужна Осетија. Јазикот го зборуваат околу 525.000 Осети, од кои околу 60% живеат во Северна Осетија.
Фонологија Во осетскиот има 7 самогласки: предни централни задни затворени и /i/ ы /ɨ/ у /u/ средни е /e/ æ /ə/ о /o/ отворени а /a/
Според јазичарот Васил Абаев, во осетскиот има 26 согласки, од кои пет има лабијализирани согласки и две полусамогласки. Во јазикот има гласови кои не се типични за индоевропските јазици, и тоа можеби е како резултат на контактот со останатите кавкаски јазици.
усни забно-алвеоларни посталвеоларни/непчени меконепчени ресични рамни лабијализирани рамни лабијализирани експлозивни звучни б /b/ д /d/ г /ɡ/ гу /ɡʷ/ безвучни п /p/ т /t/ к /k/ ку /kʷ/ хъ /q/ хъу /qʷ/ ејективни пъ /pʼ/ тъ /tʼ/ къ /kʼ/ къу /kʷʼ/ африкативни звучни дз /dz/ дж /dʒ/ безвучни ц /ts/ ч /tʃ/ ејективни цъ /tsʼ/ чъ /tʃʼ/ фрикативни звучни в /v/ з /z/ гъ /ʁ/ безвучни ф /f/ с /s/ х /χ/ ху /χʷ/ носни м /m/ н /n/ странични л /l/ вевни р /r/ апроксимантни й /j/ у /w/
Писмо Јазикот се пишува или пишувал на три писма: кирилица, латиница и грузиска азбука. Денес јазикот се пишува на кирилица.
+Кирилицабукви А Ӕ Б В Г (Гу) Гъ (Гъу) Д Дж Дз Е З И Й К (Ку) Къ (Къу) Л a ӕ б в г (гу) гъ (гъу) д дж дз е з и й к (ку) къ (къу) лМФА букви М Н О П Пъ Р С Т Тъ У Ф Х (Ху) Хъ (Хъу) Ц Цъ Ч Чъ Ы м н о п пъ р с т тъ у ф х (ху) хъ (хъу) ц цъ ч чъ ыМФА ,
+Латиница (1923-1937)букви A Æ B C Ch Č Čh D Dz Dž E F G Gu H Hu I J K Ku a æ b c ch č čh d dz dž e f g gu h hu i j k kuМФА букви Kh Khu L M N O P Ph Q Qu R S T Th U V X Xu Y Zkh khu l m n o p ph q qu r s t th u v x xu y zМФА ,
Споредба
значење оган месец нов мајка сестра ноќ нос три црвено жолто зелено волк Translations into different languages осетски арт art мæй mæj нæуæг næwæg мад mad хо xo æхсæв æxsæv фындз fyndz æртæ ærtæ сырх syrx бур bur цъæх ts'æx бирæгъ biræh паштунски اور ōr مياشت myāšt نوی nəway مور mōr خور xōr شپه špa پوزه pōza درې drē سور sur زيړ zyaṛ شين šin لېوه lēwə курдски agir / ar me(h) nêw mak/daik xoşk şev difn/lut sê sor zerd/bor kesk/şîn gur / wir персиски آتش ātaš ماه māh نو now مادر mādar خواهر xāhar شب šab بینی / پوزه poze / bini سه se سرخ sorx بور/ زرد zard / bur سبز sabz گرگ gorg санскритски agni/atar māsa nava matar svasā rātri nāsa traya rudhira peeta harita vrkis хинди-урду āg mahīna nayā mā behn rāt nāk tīn lāl pīlā harā bheyrryā германски Feuer Monat neu Mutter Schwester Nacht Nase drei rot gelb grün Wolf латински ignis mēnsis novus māter soror nox nasus trēs ruber flāvus, gilvus viridis lupus грчки φωτιά fotiá μήνας minas νέος neos μητέρα mitera αδελφή adhelfi νύχτα nihta μύτη miti τρία tria ερυθρός erithros κίτρινος kitrinos πράσσινος prassinos λύκος likos литвански ugnis mėnuo naujas motina sesuo naktis nosis trys raudona geltona žalias vilkas руски огонь ogón’ месяц miesyats новый novyi мать mat' сестра siestra ночь noch' нос nos три tri красный, рыжий krasnyi, ryzhyi жёлтый zholtyi зелёный zielionyi волк volk ирски tine mí nua máthair deirfiúr oíche srón trí dearg/rua buí glas faolchú
Поврзано
Ирански јазици Јужна Осетија Северна Осетија - Аланија Алани
Користена литература Abaev, V.I. A grammatical sketch of Ossetic (Russian version) Abaev, V.I. Ossetian Language and Folklore, USSR Academy of Sciences, Moscow-Leningrad, 1949 Arys-Djanaieva, Lora. Parlons Ossète. Paris: L'Harmattan, 2004, ISBN 2-7475-6235-2. Nasidze et al., Genetic Evidence Concerning the Origins of South and North Ossetians. Annals of Human Genetics 68 (6), 588-599(2004)
Надворешни врски
Генетски докази во врска со потеклото на Осетите Страница за осетскиот јазик Историја на осетските писма Осетски материјали Осетска граматика, текстови, пример Осетски јазик на Rosetta Project Осетско писмо - Omniglot Руско-осетски речник
Категорија:Североисточни ирански јазици Категорија:Јазици во Русија Категорија:Јазици во Грузија Категорија:Осетија