Словенечката граматика ги опфаќа фонолошките, морфолошките, синтаксните и семантичките првила во словенечкиот јазик. Словенечките именки имаат род, број и падеж, а карактеристично е постоењето на двоината. Глаголите имаат 4 времиња, сегашно, минато, идно и плуперфект.
Морфологија Именки Словенечките именки имаат падежи. Во словенечкиот јазик има 6 падежи (во заграда се словенечките имиња):
номинатив (imenovalnik или nominativ) генитив (rodilnik или genitiv) датив (dajalnik или dativ) акузатив (tožilnik или akuzativ) локатив (mestnik или lokativ) инструментал (orodnik или instrumental)
Именките во словенечкиот јазик имаат три броја: еднина, двоина и множина. Покрај тоа, именките имаат три рода: машки, женски и среден род.
Падежи Словенечките именки имаат 4 деклинации.
Деклинација за женски род Прва деклинација Оваа деклинација содржи именки кои завршуваат на -a. Повеќето од овие именки се во женски род, освен некои именки од машки род
+ прва деклинација број падеж ед. дв. мн. Ном. (1) lipa lipi lipe Ген. (2) lipe lip lip Дат. (3) lipi lipama lipam Аку. (4) lipo lipi lipe Лок. (5) (pri/o) lipi lipah lipah Инс. (6) (z) lipo lipama lipami
Именка може да се додаде во генитивот, множина и двоина. На пример, vožnja (возење) - voženj, igra (игра) - iger, ladja (брод) - ladij.
Втора деклинација Во втората деклинација се именки од женски род кои завршуваат на согласка.
+ втора деклинација број падеж ед. дв. мн. Ном. (1) perut peruti peruti Ген. (2) peruti peruti peruti Дат. (3) peruti perutma perutim Аку. (4) perut peruti peruti Лок. (5) (pri/o) peruti perutih perutih Инс. (6) (z) perutjo perutma perutmi
Трета деклинација Во оваа деклинација се недеклинирани именки од женски род.
+ трета деклинација број падеж ед. дв. мн. Ном. (1) mami mami mami Ген. (2) mami mami mami Дат. (3) mami mami mami Аку. (4) mami mami mami Лок. (5) (pri/o) mami mami mami Инс. (6) (z) mami mami mami
Четврта деклинација Во оваа деклинација именки добиени од придавки во женски род. Овие се деклинираат како обични придавки.
Неправилни именки во женски род Овие именки немаат правилна деклинациа: gospa (дама), hči (ќерка) и mati (мајка) во еднина. Во множина и двоина, mati и hči ја следат -a деклинацијата.
+ неправилна деклинација падеж mati hči Ном. (1) mati hči Ген. (2) matere hčere Дат. (3) materi hčeri Аку. (4) mater hčer Лок. (5) (pri) materi hčeri Инс. (6) (s/z) materjo hčerjo
+ Gospa падеж ед. дв. мн. Ном. (1) gospa gospe gospe Ген. (2) gospe gospe gospe, gospa Дат. (3) gospe gospema gospem Аку. (4) gospo gospe gospe Лок. (5) (pri) gospe gospeh gospeh Инс. (6) (z) gospo gospema gospemi
Деклинација за машки род Прва деклинација
+ прва деклинација број падеж ед. дв. мн. Ном. (1) korak koraka koraki Ген. (2) koraka korakov korakov Дат. (3) koraku korakoma korakom Аку. (4) korak koraka korake Лок. (5) (pri/o) koraku korakih korakih Инс. (6) (s) korakom korakoma koraki
Втора деклинација
+ втора деклинација број падеж ед. дв. мн. Ном. (1) vojvoda vojvodi vojvode Ген. (2) vojvode vojvod vojvod Дат. (3) vojvodi vojvodama vojvodam Аку. (4) vojvodo vojvodi vojvode Лок. (5) (pri/o) vojvodi vojvodah vojvodah Инс. (6) (z) vojvodo vojvodama vojvodami
Трета деклинација Овие именки, односно нивните наставки, може да се исти со тие од првата деклинација за машки род. Во оваа група спаѓаат кратенки. + трета деклинација број падеж ед. дв. мн. Ном. (1) H2O H2O H2O Ген. (2) H2O H2O H2O Дат. (3) H2O H2O H2O Аку. (4) H2O H2O H2O Лок. (5) (pri/o) H2O H2O H2O Инс. (6) (z) H2O H2O H2O
Четврта деклинација Оваа деклинација опфаќа именки добиени од придавки во машки род. Овие именки се деклинирани како обични придавки.
Неправилна деклинација Најчеста неправилна деклинација е именката dan (ден).
+ деклинација за ден бро падеж ед. дв. мн. Ном. (1) dan dni, dneva dnevi Ген. (2) dne, dneva dni dni Дат. (3) dne, dnevu dnema, dnevoma dnem, dnevom Аку. (4) dan dni, dneva dni, dneve Лок. (5) (pri/o) dne, dnevu dneh, dnevih dneh, dnevih Инст. (6) (z) dnem, dnevom dnema, dnevoma dnemi, dnevi
Деклинација за среден род Прва деклинација
+ прва деклинација број падеж ед. дв. мн. Ном. (1) mesto mesti mesta Ген. (2) mesta mest mest Дат. (3) mestu mestoma mestom Аку. (4) mesto mesti mesta Лок. (5) (pri/o) mestu mestih mestih Инст. (6) (z) mestom mestoma mesti
Именки добиени од придавки Оваа група опфаќа именки добиени од придавки во среден род. Тие се деклинираат како обични придавки во среден род.
Глаголи Во словенечкиот јазик има четири граматички времиња: сегашно време (sedanjik), минато време (preteklik), сегашен перфект (predpreteklik), и идно време (prihodnjik). Покрај тоа, словенечкиот глагол има и три начина: исказен, заповеден и условен начин. Други одлики на словенечкиот глагол се:
инфинитив кој завршува на -ti или -t. два активни сегашни партиципи, -č и -e. два минати активни партиципи, -l и -(v)ši. минат пасивен партицип, на -n или -t.
Глаголите во словенечкиот јазик имаат два вида: свршен и несвршен. Секој глагол може да има свршена и несвршена форма, исто како и во македонскиот јазик. На крај, глаголите имаат и преодност, односно тие се делат на преодни и непреодни, но и повратни.
+ конјугација од класа I: tres- (тресе) времиња број лице сегашно време минато време (1) сегашен перфект (1) идно време (1) заповеден начин сегашен услов (1) минат услов (1) еднина 1 л. tresem sem tresel sem bil tresel bom tresel -- bi tresel bi bil tresel 2 л. treseš si tresel si bil tresel boš tresel tresi bi tresel bi bil tresel 3 л. trese je tresel je bil tresel bo tresel naj trese bi tresel bi bil tresel двоина 1 л. treseva sva tresla sva bila tresla bova tresla tresiva bi tresla bi bila tresla 2 л. treseta sta tresla sta bila tresla bosta tresla tresita bi tresla bi bila tresla 3 л. treseta sta tresla sta bil tresla bosta tresla naj treseta bi tresla bi bila tresla множина1 л. tresemo smo tresli smo bili tresli bomo tresli tresimo bi tresli bi bili tresli 2 л. tresete ste tresli ste bili tresli boste tresli tresite bi tresli bi bili tresli 3 л. tresejo so tresli so bili tresli bodo tresli naj tresejo bi tresli bi bili tresli партиципи и глаголски именки еднина двоина множина име м.р. ж.р. с.р. м.р. ж.р. с.р. м.р. ж.р. с.р. партиципи сегашен активен --- минат активен I tresel tresla treslo tresla tresli tresli tresli tresle tresla минат пасивен raztresen raztresena raztreseno raztresena raztreseni raztreseni raztreseni raztresene raztresena глаголска именка сегашна активна --- глаголска именка инфинитив tresti мината активна II -- супинtrest
(1) партиципот мора да се сложува со подметот во реченицата
+ конјугација од II класа: ven- (овенува) времиња број лице сегашно време минато време (1) сегашен перфект (1) индо време (1) заповеден начин сегашен услов (1) минат услов (1) единина 1 л. venem sem venil sem bil venil bom venil -- bi venil bi bil venil 2 л. veneš si venil si bil venil boš venil veni bi venil bi bil venil 3 л. vene je venil je bil venil bo venil naj vene bi venil bi bil venil двоина 1 л. veneva sva venila sva bila venila bova venila veniva bi venila bi bila venila 2 л. veneta sta venila sta bila venila bosta venila venita bi venila bi bila venila 3 л. veneta sta venila sta bil venila bosta venila naj veneta bi venila bi bila venila множина 1 л. venemo smo venili smo bili venili bomo venili venimo bi venili bi bili venili 2 л. venete ste venili ste bili venili boste venili venite bi venili bi bili venili 3 л. venejo so venili so bili venili bodo venili naj venejo bi venili bi bili venili партиципи и глаголски именки еднина двоина множина име м.р. ж.р. с.р. м.р. ж.р. с.р. м.р. ж.р. с.р. партиципи сегашен активен --- минат активен I venil venila venilo venila venili venili venili venile venila минат пасивен --- глаголска именка сегашна активна --- глаголска именка инфинитив veniti мината активна II -- супинvenit
(1) партиципот мора да се сложува со подметот во реченицата
+ кинјугација од III класа: kupu-/kupova- (купува) времиња број лице сегашно време минато време (1) сегашен перфект (1) идно време (1) заповеден начин сегашен услов (1) минат услов (1) еднина 1 л. kupujem sem kupoval sem bil kupoval bom kupoval -- bi kupoval bi bil kupoval 2 л. kupuješ si kupoval si bil kupoval boš kupoval kupuj bi kupoval bi bil kupoval 3 л. kupuje je kupoval je bil kupoval bo kupoval naj kupuje bi kupoval bi bil kupoval двоина 1 л. kupujeva sva kupovala sva bila kupovala bova kupoval kupujva bi kupovala bi bila kupovala 2 л. kupujeta sta kupovala sta bila kupovala bosta kupovala kupujta bi kupovala bi bila kupovala 3 л. kupujeta sta kupovala sta bil kupovala bosta kupovala naj kupujeta bi kupovala bi bila kupovala множина 1 л. kupujemo smo kupovali smo bili kupovali bomo kupovali kupujmo bi kupovali bi bili kupovali 2 л. kupujete ste kupovali ste bili kupovali boste kupovali kupujte bi kupovali bi bili kupovali 3 л. kupujejo so kupovali so bili kupovali bodo kupovali naj kupujejo bi kupovali bi bili kupovali партиципи и глаголски именки еднина двоина множина име м.р. ж.р. с.р. м.р. ж.р. с.р. м.р. ж.р. с.р. партиципи сегашен активен kupujoč kupujoča kupujoče kupujoča kupujoči kupujoči kupujoči kupujoče kupujoča минат активен I kupoval kupovala kupovalo kupovala kupovali kupovali kupovali kupovale kupovala минат пасивен kupovan kupovana kupovano kupovana kupovani kupovani kupovani kupovane kupovana глаголски именки сегашна активна kupovaje глаголски именки инфинитив kupovati мината активна II -- супинkupovat
(1) партиципот мора да се сложува со подметот во реченицата
+ конјугација од класа IV: dela- (работи) времиња број лице сегашно време минато време (1) сегашен перфект (1) идно време (1) заповеден начин сегашен услов (1) минат услов (1) еднина 1 л. delam sem delal sem bil delal bom delal -- bi delal bi bil delal 2 л. delaš si delal si bil delal boš delal delaj bi delal bi bil delal 3 л. dela je delal je bil delal bo delal naj dela bi delal bi bil delal двоина 1 л. delava sva delala sva bila delala bova delal delajva bi delala bi bila delala 2 л. delata sta delala sta bila delala bosta delala delajta bi delala bi bila delala 3 л. delata sta delala sta bil delala bosta delala naj delata bi delala bi bila delala множина 1 л. delamo smo delali smo bili delali bomo delali delajmo bi delali bi bili delali 2 л. delate ste delali ste bili delali boste delali delajte bi delali bi bili delali 3 л. delajo so delali so bili delali bodo delali naj delajo bi delali bi bili delali партиципи и глаголски именки еднина двоина множина име м.р. ж.р. с.р. м.р. ж.р. с.р. м.р. ж.р. с.р. партиципи сегапшен активен delajoč delajoča delajoče delajoča delajoči delajoči delajoči delajoče delajoča минат активен I delal delala delalo delala delali delali delali delale delala минат пасивен zdelan zdelana zdelano zdelana zdelani zdelani zdelani zdelane zdelana глаголски именки сегашна активна --- глаголска именка инфинитив delati мината пасивна II predelavši супинdelat
(1) партиципот мора да се сложува со подметот во реченицата