мини| Монтеверди од Бернардо Строци ( )алт=Monteverdi's signature|центар|200x200пкс Клаудио Џовани Антонио Монтеверди (крстен на 15 мај 1567 – 29 ноември 1643 година) бил италијански композитор, хорист и гудачки свирач. Како композитор на секуларна и на сакрална музика и пионер во развојот на операта, тој се смета за клучна преодна фигура помеѓу ренесансниот и барокниот период од музичката историја.

Роден во Кремона, каде што ги започнал своите први музички студии и композиции, Монтеверди ја развивал својата кариера најпрво на дворот на Мантуа ( ) и потоа до неговата смрт во Република Венеција каде што бил маестро ди капела во базиликата Сан Марко. Неговите преживеани писма даваат увид во животот на професионалниот музичар во Италија од тој период, вклучувајќи проблеми со приходите, покровителството и политиката.

Голем дел од работата на Монтеверди, вклучително и многу сценски дела, се изгубени. Неговата преживеана музика вклучува девет книги со мадригали, големи религиозни дела, како што е неговата Vespro della Beata Vergine (Вечерна за Пресвета Богородица) од 1610 година и три целосни опери. Неговата опера Орфеј (1607) е најраната од жанрот што сè уште е широко изведувана; кон крајот на својот живот пишувал дела за Венеција, меѓу кои и Враќањето на Улис во неговата татковина и Крунисувањето на Попеа.

Додека тој интензивно работел во традицијата на претходната ренесансна полифонија, како што било потврдено во неговите мадригали, тој презел голем развој во формата и мелодијата, и почнал да ја користи техниката basso continuo, карактеристична за барокот. Не е непознат за контроверзии, тој ги бранел своите понекогаш нови техники како елементи на секундата пратика, спротивно на поправославниот претходен стил што тој го нарекол prima pratica. Во голема мера заборавени во текот на осумнаесеттиот и поголемиот дел од деветнаесеттиот век, неговите дела повторно беа откриени околу почетокот на дваесеттиот век. Сега е етаблиран и како значајно влијание во европската музичка историја и како композитор чии дела редовно се изведуваат и снимаат.

Живот

Кремона: 1567–1591 година Монтеверди бил крстен во црквата СС Назаро е Селсо, Кремона, на 15 мај 1567 година. Регистарот го запишува неговото име како „Клаудио Зуан Антонио“, син на „Месер Балдасар Мондевердо“.Fabbri (2007), p. 6 Тој бил прво дете на аптекарот Балдасаре Монтеверди и неговата прва сопруга Мадалена (моминско Зињани); Неговите родители се венчале на почетокот на претходната година. Братот на Клаудио, Џулио Чезаре Монтеверди (р. 1573) исто така требало да стане музичар; тој имал уште двајца браќа и две сестри од бракот на Балдасаре со Мадалена од неговиот последователен брак во 1576 или 1577 година.Carter and Chew (n.d.), §1 "Cremona" Кремона била блиску до границата на Република Венеција и недалеку од земјите контролирани од Војводството Мантуа, Монтеверди подоцна требало во двете држави да ја воспостави својата кариера. десно|мини| Катедралата во Кремона, каде што учителот на Монтеверди Ингегнери бил маестро ди капела Не постои јасен запис за раното музичко образование на Монтеверди, ниту доказ дека (како што понекогаш се тврди) тој бил член на хорот на катедралата или студирал на Универзитетот во Кремона. Првото објавено дело на Монтеверди, збир на мотети, (Свети песни) за три гласа, е издаден во Венеција во 1582 година, кога тој имал само петнаесет години. Во оваа, и другите негови првични публикации, тој се опишува себеси како ученик на Марк'Антонио Ингегнери, кој од 1581 година (а можеби и од 1576 година) до 1592 година бил маестро ди капела во катедралата во Кремона. Музикологот Тим Картер заклучува дека Ингенери „му дал цврста основа во контрапункт и композиција“ и дека Монтеверди, исто така, би студирал свирење на инструменти од семејството виол и пеење.Carter (2002), p. 1Whenham (2007) "Chronology", p. xv.Arnold (1980a), p. 515

Првите публикации на Монтеверди, исто така, даваат доказ за неговите врски надвор од Кремона, дури и во неговите рани години. Неговото второ објавено дело, Madrigali spirituali (Духовни мадригали, 1583), било отпечатено во Бреша. Неговите следни дела (неговите први објавени секуларни композиции) биле збирки од петделни мадригали, според неговиот биограф Паоло Фабри: „неизбежното полигон за секој композитор од втората половина на шеснаесеттиот век....„ секуларниот жанр пар екселанс“. Првата книга на мадригали (Венеција, 1587) била посветена на грофот Марко Верита од Верона; втората книга на мадригали (Венеција, 1590) била посветена на претседателот на сенатот на Милано, Џакомо Рикарди, за кого свирел на виола да брачо во 1587 годинаFabbri (2007), p. 15

Мантуа: 1591–1613 година

Дворски музичар десно|мини| Војводата Винченцо I Гонзага во неговата облека за крунисување (1587 година, од ) Во посветата на својата втора книга мадригали, Монтеверди се опишал себеси како играч на вивуолата (што може да значи или виола да гамба или виола да брачо).Arnold (1980a), p. 515Bates (2002), p. 53 [n 2] Во 1590 или 1591 година стапил во служба на војводата Винченцо I Гонзага од Мантуа; во своето посветување на војводата од неговата трета книга мадригали (Венеција, 1592) тој потсетил дека „најблагородната вежба на вивуолата ми го отвори среќниот пат во твојата служба“.Holman (1993), p. 577 Во истата посвета тој го споредува неговото инструментално свирење со „цвеќиња“, а неговите композиции како „овошје“ кое како што созрева „подостојно и посовршено може да ви послужи“, укажувајќи на неговите намери да се етаблира како композитор.Fabbri (1994), pp. 27–28

Дјук Винченцо сакал да го воспостави својот двор како музички центар и се обидел да регрутира водечки музичари. Кога Монтеверди пристигнал во Мантуа, маестро ди капела на дворот бил фламанскиот музичар Гиачес де Верт. Други значајни музичари на дворот во овој период биле композиторот и виолинист Саломоне Роси, сестрата на Роси, пејачката Мадама Европа и Франческо Раси.Stevens (1995), p. 20 Монтеверди се оженил со дворската пејачка Клаудија де Катанеис во 1599 година; тие требало да имаат три деца, два сина (Франческо, р. 1601 и Масимилијано, р. 1604) и една ќерка која починала набргу по раѓањето во 1603 годинаArnold (1980a), p. 515 Братот на Монтеверди, Џулио Чезаре, им се придружил на дворските музичари во 1602 година.Arnold (1980b), pp. 534–535

Кога Верт умрел во 1596 година, неговата функција му била дадена на Бенедето Палавичино, но Монтеверди бил јасно ценет од Винченцо и го придружувал на неговите воени походи во Унгарија (1595), а исто така и на посетата на Фландрија во 1599 годинаArnold (1980a), p. 515 Овде, во градот Спа, неговиот брат Џулио Чезаре запишал дека се сретнале и дека во Италија се враќа канто ала французинот (Значењето на оваа, буквално „песна во француски стил“, е дискутабилно, но може да се однесува на поезијата под француско влијание на Габриело Кјабрера, од кои некои биле поставени од Монтеверди во неговиот мјузикал „Шерци “ и која отстапува од традиционалниот италијански стил на линии од 9 или 11 слогови).Vartolo, Sergio (n.d. Монтеверди можеби бил член на придружбата на Винченцо во Фиренца во 1600 година за бракот на Марија Медичи и Анри IV од Франција, на кои прослави била премиерно изведена операта Евридика на Јакопо Пери (најраната опера која преживеала). По смртта на Палавичино во 1601 година, Монтеверди бил прогласен како нов маестро ди капела.Carter and Chew (n.d.), §2 "Mantua"

Артусиконтроверзност и втора практика мини| Единствениот сигурен портрет на Клаудио Монтеверди, од насловната страница на Поетски цвеќиња (Fiori poetici), книга со комеморативни песни од 1644 година за неговиот погребPamela Askew, "Fetti's 'Portrait of an Actor' Reconsidered", The Burlington Magazine, vol. 120, no. 899 (February 1978), pp. 59–65. На крајот на 17 век, Монтеверди се нашол на мета на музички контроверзии. Влијателниот болоњски теоретичар Џовани Марија Артузи ја нападнал музиката на Монтеверди (без да го именува композиторот) во неговото дело L'Artusi, overo Delle imperfettioni della moderna musica (Artusi, или За несовршеностите на модерната музика) од 1600 година, проследено со продолжение во 160 година. Артуси цитирал извадоци од делата на Монтеверди кои сè уште не биле објавени (тие подоцна формирале делови од неговата четврта и петта книга мадригали од 1603 и 1605 година), осудувајќи ја нивната употреба на хармонија и нивните иновации во употребата на музичките модови, во споредба со православната полифонична практика од шеснаесеттиот век. Артуси се обидел да кореспондира со Монтеверди за овие прашања; композиторот одбил да одговори, но нашол шампион во псевдоним поддржувач, "L'Ottuso Academico" ("Тапиот академик").Bowers (2007), p. 59 На крајот Монтеверди одговорил во предговорот на петтата книга на мадригали дека неговите должности на судот го спречуваат да даде детален одговор; но во белешката до „студиозниот читател“, тој тврдел дека наскоро ќе објави одговор, Seconda Pratica, overo Perfettione della Moderna Musica (Вториот стил или совршенство на модерната музика).Bowers (2007), p. 63 Ова дело никогаш не се појавило, но подоцнежната публикација на братот на Клаудио, Џулио Чезаре, јасно ставило до знаење дека seconda pratica што Монтеверди ја бранел не се гледа од него како радикална промена или негов сопствен изум, туку е еволуција од претходните стилови ( prima pratica ) кои биле комплементарни со нив.Bowers (2007), p. 66

Се чини дека оваа дебата во секој случај го подигнала профилот на композиторот, што довело до препечатување на неговите претходни книги со мадригали.Arnold (1980a), p. 515 Некои од неговите мадригали биле објавени во Копенхаген во 1605 и 1606 година, а поетот Томазо Стиљани (1573–1651) објавил пофалба за него во неговата песна „O sirene de' fiumi“ од 1605 година. Композиторот на мадригалските комедии и теоретичар Адријано Банчиери во 1609 година напишал: „Не смеам да занемарам да го спомнам најблагородниот композитор, Монтеверди. ... неговите изразни квалитети навистина заслужуваат највисоки пофалби, а во нив наоѓаме безброј примери на неспоредлива декламација ... подобрена со споредливи хармонии.“Stevens (1995), p. 214 Современиот музички историчар Масимо Оси го ставил прашањето на Артуси во контекст на уметничкиот развој на Монтеверди: „Ако се чини дека контроверзноста ја дефинира историската позиција на Монтеверди, се чини дека станува збор и за стилски развој што до 1600 година Монтеверди веќе бил надраснат“.Ossi (2007), p. 100

Непојавувањето на ветениот објаснувачки трактат на Монтеверди можеби е намерен трик, бидејќи до 1608 година, според пресметките на Монтеверди, Артуси целосно се помирил со современите трендови во музиката, а seconda pratica дотогаш била добро воспоставена; Монтеверди немал потреба повторно да го разгледува ова прашање. Од друга страна, писмата до Џовани Батиста Дони од 1632 година покажуваат дека Монтеверди сè уште подготвувал одбрана на seconda practica, во трактат со наслов Мелодија; тој можеби сè уште работел на ова во моментот на неговата смрт десет години подоцна.Stevens (1995), pp. 420–422

Опера, конфликт и заминување лево|мини| Војводата Франческо IV Гонзага, од студиото на Франс Поурбус Помладиот Во 1606 година, наследникот на Винченцо, Франческо, ја нарачал од Монтеверди операта L'Orfeo, на либрето на Алесандро Стриџо, за сезоната на карневалот од 1607 година. Биле дадени две изведби во февруари и март 1607 година; пејачите го вклучиле, во насловната улога, Раси, кој ја пеел во првата изведба на Евридика на која сведочел Винченцо во 1600 година. После тоа во 1608 година следела операта L'Arianna (либрето на Отавио Ринучини ), наменета за прославата на бракот на Франческо со Маргерита од Савој. Целата музика за оваа опера е изгубена освен „Оплака“ на Аријадна, која станала исклучително популарна. [n 3] На овој период му припаѓа и балетската забава Il ballo delle ingrate.Whenham (2007) "Chronology", p. xviiPryer (2007), p. 12