Johannesnøklar (Orchis militaris) er ei plante i vårmarihandslekta Orchis i orkidéfamilien (marihandfamilien) Orchidaceae. Ho veks ikkje i Noreg.
Systematikk I Plants of the World Online og WFO – The World Flora Online reknar ein med desse underartane:
Orchis militaris subsp. militaris Orchis militaris subsp. stevenii (Rchb.f.) B.Baumann, H.Baumann, R.Lorenz & Ruedi Peter: Iran, Kaukasus, Tyrkia
Utbreiing I Sverige finst johannesnøklar først og fremst på Öland og Gotland, der han er ganske vanleg, og arten har òg nokre funnstader på fastlandet. Arten (svensk namn johannesnycklar) er rekna som livskraftig (LC).
I Danmark var arten (dansk namn ridder-gøgeurt) berre kjend frå ein einskild funnstad på Amager i København. Han var ikkje raudlistevurdert, men skildra som «sjælden». Den eine planta er no gått ut, og arten finst truleg ikkje lenger i Danmark.
I Finland har arten (finsk namn soikkokämmekkä) nokre få spreidde funnsteder i det sørlige delen av landet, og arten er rekna som sterkt truga (EN).
Johannesnøklar (engelsk namn military orchid) veks heilt søraust i Storbritannia. I den britiske raudlista har arten status som sårbar (VU), det same som lokalt i England.
I Estland (estisk namn hall käpp) veks johannesnøklar mest på øyane og vest på fastlandet, noko meir spreidd i sør. Han er rekna som livskraftig (LC). I Latvia (latvisk namn bruņcepuru dzegužpuķe) er arten i tilbakegang og er klassifisert som sjeldan (kategori 3 – samazinās). I Litauen (litauisk namn šalmuotoji gegužraibė) er arten og i sterk tilbakegang og finst no mest i den nordlege delen av landet. Han er rekna som sterkt truga (EN).
I Benelux veks arten (nederlandsk namn soldaatje, fransk namn orchis militaire) i Nederland mest i Limburg. I Belgia veks han spreidd og er sjeldan både i Flandern og i Vallonia. I den nederlandske raudlista er arten rekna som sårbar (VU, kwetsbaar). I Belgia er han rekna som nær truga (NT, bijna in gevaar) i Flandern og sterkt truga (EN, en danger) i Vallonia. I Luxembourg er han rekna som sårbar (VU).
I Tyskland er arten (tysk namn Helm-Knabenkraut) rekna som sårbar (VU, gefährdet). I Polen (polsk namn storczyk kukawka) veks han spreidd i det meste av landet og blir rekna som sårbar (VU, narażony).
Hybridar I England har johannesnøklar danna hybridar med Orchis simia (Orchis militaris × simia eller Orchis ×beyrichii). Hybriden har vore påvist i Oxfordshire, men foreldreartane finst ikkje lenger i same område. Det har òg vore rapportert om hybridar i England med purpurnøklar (Orchis militaris × purpurea eller Orchis ×hybrida). I Benelux er dette truleg den vanlegaste hybriden, men i Nederland berre i Limburg. Denne hybriden er òg registrert i Polen. I mange tilfelle kryssar han seg tilbake med opphavsartane.
Referansar
Bakgrunnsstoff
Kategori:Orkidear i Sverige Kategori:Orkidear i Danmark Kategori:Orkidear i Finland Kategori:Orkidear i Storbritannia Kategori:Orkidear i Estland Kategori:Orkidear i Latvia Kategori:Orkidear i Litauen Kategori:Orkidear i Nederland Kategori:Orkidear i Belgia Kategori:Orkidear i Luxembourg Kategori:Orkidear i Tyskland Kategori:Orkidear i Polen Kategori:Vårmarihandslekta