høgre|mini|Jan Kochanowski med den daude dottera si i eit måleri inspirert av diktaren sine klagesongar i Treny. Klagesong er eit lidenskapleg uttrykk for sorg, ofte i form av musikk, poesi eller song. Sorga er oft forårsaka av anger eller tap. Klagesongar kan òg uttrykkast som tale der deltakarane klager over noko dei angrar eller nokon dei har mista, og dei kan vera følgde av sukk eller gråt.Piotr Michalowski, trans., Lamentation over the Destruction of Sumer and Ur (Winona Lake, Ind.: Eisenbrauns, 1989), 39–62; cited in Nancy Lee, Lyrics of Lament: From Tragedy to Transformation (Minneapolis: Augsburg Fortress, 2009) Klagesong er ei av dei eldste formene for litteratur, og det finst døme i ei rekkje menneskelege kulturar.

Historie mini|portrett|Egyptiske kvinner som gret og klager. Mange av dei eldste og mest varige dikta i menneskeleg historie har vore klagesongar. traces the literary rhetoric evoking a voice crying. «Klagesongen over Sumer og Ur» kan daterast minst 4000 år tilbake til det gamle Sumer, den fyrste bysivilisasjonen i verda. Det finst klagesongar i både Iliaden og Odysseen, og klagesongar blei sungne i ein type elegiar, i lag med aulos, i det klassiske og hellenistiske Hellas.Margaret Alexiou, Ritual Lament in Greek Tradition (Cambridge University Press) 1974 Det finst element av klagesongar i Beowulf, i dei indiske Vedaene og i gamle religiøse tekster frå Det nære austen. Dei er del av dei mesopotamiske byklagesongane som Klagesongen over Ur og i den jødiske Tanakhen, eller det kristne Gamle testamentet.

I mange munnlege tradisjonar, både eldre og moderne, har klagesongen vore ein sjanger som vanlegvis blei utført av kvinner.Alexiou 1974; Angela Bourke, "More in anger than in sorrow: Irish women's lament poetry", in Joan Newlon Radnor, ed., Feminist Messages: Coding in Women's Folk Culture (Urbana: Illinois University Press) 1993:160–182.

Klagesongane i Det gamle testamentet er ei poetisk samling av klager over øydelegginga av Jerusalem. Sørginga over Kristus er eit felles emne frå Kristi liv i kunst, som viser sørging ved den døde kroppen til Jesus etter krossfestinga. Jesus sjølv sørga over det komande fallet til Jerusalem då han og læresveinane gjekk inn i byen før lidinga hans.: see sub-heading for this section in the Jerusalem Bible (1966)

Klagesongen til ei heltinne er ein konvensjonell del av barokk opera seria, vanlegvis akkompagnert av berre strenger, i søkkande tetrakordar.Ellen Rosand, 2007. Opera in Seventeenth-Century Venice (University of California Press), "The lament aria: variations on a theme". pp. 377ff. Eit tidleg døme er Ariadne sin arie «Lasciatemi morire», som er den einaste overlevande delen av Claudio Monteverdi sin tapte opera Arianna. Operane til Francesco Cavalli utvida lamento-formelen. Av mange døme kan ein merka seg Ciro sin «Negatemi respiri» frå operaen Ciro."Negatemi respiri" and several others are noted by Rosand 2007:377f.

Andre døme er «Dido's Lament» («When I am laid in earth» frå Dido and Aeneas av Henry Purcell, «Lascia ch'io pianga» frå Rinaldo av George Frideric Handel, «Caro mio ben» av Tomaso eller Giuseppe Giordani. Klagesongen heldt fram med å representerta eit musikalsk-dramatisk høgdepunkt i seinare verk. I samband med opera buffa kom klagesongen til grevinna, «Dove sono», som ei overrasking for publikum i Figaros bryllup av Wolfgang Amadeus Mozart. I Barberen i Sevilla av Gioachino Rossini blir Rosina sine klagande ord ved den tilsynelatande forlatinga si følgde, ikkje av den forventa klagesongarien, men av eit levende orkesterinterludium av storm-musikk. Klagesongen til heltinna var ein vanleg del av romantisk opera, og Feldmarschallin sin monolog i 1. akt av Der Rosenkavalier kan sjåast som ein djup psykologisk klage.

Skotske klagesongar Den reine instrumentelle klagesongen er ei vanleg form i piobaireachd-musikk for skotsk sekkepipe. «MacCrimmon's Lament» går tilbake til jakobittopprøret i 1745. Melodien blir rekna for å ha blitt skriven av Donald Ban MacCrimmon, sekkepipespelaren til MacLeod-klanen frå Dunvegan, som støtta hanoverarane. Det blir sagt at Donald Ban, som blei drepen ved Moy i 1746, hadde ei aning om at han ikkje ville koma tilbake."MacCrimmon's Lament", Foghlam Alba

Ein velkjend gælisk voggesong er «Griogal Cridhe» (‘Elska Gregor’). Han blei komponert i 1570 etter at Gregor MacGregor blei avretta av Campbell-klanen. Den sørgande enkja, Marion Campbell, skildrar kva som skjedde medan ho syng til barnet sitt."Lullabies and Dandlings", Foghlam Alba

«» (‘Klagesong for barna’) er ein pìobaireachd samla av Padruig Mór MacCrimmon tidleg i 1650-åra. Det blir generelt sagt at verket byggjer på tapet av sju av MacCrimmon sine åtte søner til koppar i løpet av eitt år, kanskje etter at sjukdommen kom til Skye på eit spansk handelsskip. Forfattaren Bridget MacKenzie fortel i Piping Traditions of Argyll at det skal visa til drapa på MacLeod-folk som kjempa mot styrkan til Cromwell i slaget ved Worcester. Det kan ha vore inspirert av begge desse."Pibroch songs and canntaireachd", Education Scotland

Kjelder

Denne artikkelen bygger på «Lament» frå , den 12. juli 2025.

Bakgrunnsstoff

Kategori:Sorg Kategori:Åtferd Kategori:Muntleg kommunikasjon Kategori:Melankoli Kategori:Dødsskikkar Kategori:Lyrikksjangrar Kategori:Tradisjonar Kategori:Sosialfilosofi