Monodora myristica er eit tropisk tre i familien Annonaceae i rekkja dekkfrøplantar. Arten stammar frå tropiske delar av Afrika, frå Sierra Leone i vest til Tanzania i aust. Frøa blir brukt til krydder i heimeregionen, og blei tidlegare kjende som ei billigare erstatning for muskat. Andre namn på plantener calabash nutmeg, Jamaican nutmeg, ehuru, ariwo, awerewa, ehiri, airama, afrikansk orkide nutmeg, muscadier de Calabash og lubushi.
Historie Treet veks naturleg i eviggrøne skogar frå Liberia til Nigeria og Kamerun, Ghana, Angola og i Uganda og Vest-Kenya. På grunn av slavehandelen på 1800-talet blei treet introdusert til karibiske øyar, der det etablerte seg og blei kjent som jamaikansk muskat. I 1897 blei Monodora myristica introdusert til Bogor Botanical Gardens i Indonesia, der trea blømer jamleg men ikkje danna frukt. På grunn av dei store og orkideliknande blomane sine blir treet òg dyrka som prydplante.
Botanikk
Stamme og blad Monodora myristica kan nå ei høgd på 35 meter med ein diameter på 2 meter i brysthøgd. Greinene er horisontale. Blada sit skruestilt og nedhengande. Blada er avlange og kan bli opptil 45 cm × 20 cm.
Blomar Blomen veks ut frå basen til nye skot og sit einsleg og hengande. Han er stor og duftande. Blomeskaftet har ein bladliknende dekkblad og kan nå ei lengd på 20 cm. Begerblada til blomen er raudflekka og krusa med ei lengd på 2,5 cm. Kronblada består av seks blad der dei tre ytre har ei lengd på 10 cm har krølle rander og raude, grøne og gule flekkar. Dei tre indre blada er nesten trikanta og dannar ein kvit-guleg kjegle som er raudflekka på utsida og grøn på innsida. Arra til blomen blir mottakelege før mjølberarane mognar og sleppar ut pollen. Pollenet blir gjeve ut som permanente tetradar. Blomen blir pollinert av insekt.
Frukt og frø høgre|mini|Frø Frukta er eit bær med ein diameter på 20 cm og er glatt, grøn og rundvoren. Ho blir vedaktig. Frukta sit på ein lang stilk som er opptil 60 cm lang. Inne i frukta er det eit eit kvitleg duftande fruktkjøt med mange avlange 1,5 cm lange bleikbrune frø i. Frøa inneheld 5-9 % av ei fargelaus eterisk olje.
Bruk
Frukt og frø Lukta og smaken til Monodora myristica-frø liknar muskat og det blir brukt som ein populær krydd i vestafrikansk mat. Fruktene blir samla frå ville tre. Frøa blir tørka og selde heile eller malne og blir brukt i stuingar, supper, kaker og dessertar. Dei blir også brukt som urtemedisin som stimulans, for magen, mot hovudpine, sår og blir òg nytta som insektmiddel. Frøa kan òg nyttast til å laga smykke.
Ved og bork Veden til Monodora myristica er hard, men lett å arbeida med, og blir brukt til snikkararabeid og interiør. Innan urtemedisin blir bork brukt i behandlingar av magepine, febersmerter, augesjukdommar og hemorroidar.
Kjemisk innhald Den eteriske olja som kan vinnast ut frå blada inneheld β-kariofilen, α-humulen og α-pinen. Dei viktigaste sambanda som finst i eteriske olja frå frøa er α-fellandren, α-pinene, myrcen, limonen og pinen.
Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Monodora myristica» frå , den 10. desember 2025.
Bakgrunnsstoff
Kategori:Fortjukkingsmiddel Kategori:Krydder Kategori:Afrikansk mat