Blåtrast (Monticola solitarius) er ein steintrast i flugesnapparfamilien Muscicapidae. Han hekkar i Sør-Europa, Nordvest-Afrika og frå Sentral-Asia til Nord-Kina og Malaysia. Blåtrasten er nasjonalfuglen til Malta.
Taksonomi
Blåtrasten vart skildra av Carl von Linné i 1758 i den 10. utgåva av Systema Naturae under det binomiale namnet Turdus solitarius. Typelokaliteten er Italia. Det vitskaplege namnet kjem frå latin: slektsnamnet Monticola er sett saman av mons, montis «fjell» og colere «å bu, halde til», medan artepitetet solitarius tyder «einsleg».
Fem underartar er anerkjende:
M. s. solitarius (Linnaeus, 1758) – Nordvest-Afrika, Sør-Europa, Nord-Tyrkia til Georgia og Aserbajdsjan M. s. longirostris (Blyth, 1847) – Hellas og vestlege og sørlege Tyrkia gjennom Midtausten til nordvestlege Himalaya og til Nordaust-Afrika og India M. s. pandoo (Sykes, 1832) – sentrale Himalaya til Aust-Kina og Nord-Vietnam og til Dei store Sundaøyane M. s. philippensis (Statius Müller, 1776) – Aust-Mongolia til Sakhalin og Sør-Kurilane og via Japan til nordlegaste Filippinane og frå Nordaust-Kina til Indonesia M. s. madoci Chasen, 1940 – Malayahalvøya og Nord-Sumatra
Skildring
Blåtrasten er ein fugl på storleik med ein stare, 21–23 cm lang, med langt og smalt nebb. Hannen i hekkedrakt av nominatforma er lett å kjenna att med blågrå fjørdrakt over det heile, bortsett frå mørkare venger. Hoer og unge fuglar er langt mindre iaugefallande, med mørkebrune oversider og lysare brun, skjelmønstra underside.
Hannen av underarten M. s. philippensis har raudbrun kastanjefarga fjørdrakt frå midt på brystet og ned til underhaledekkfjørene. Begge kjønn manglar dei raudlege ytre halefjørene som er typiske hos andre steintrastar.
Fuglane i Europa, Nordvest-Afrika og delar av Søraust-Asia er i hovudsak standfuglar, bortsett frå høgdetrekk. Andre asiatiske populasjonar er meir trekkfuglar og overvintrar i Afrika, på Den arabiske halvøya og Det indiske subkontinentet og Søraust-Asia.
Åtferd
Blåtrasten hekkar i opne fjellområde. Han byggjer reir i holrom i berg og murar, nokre gongar i eit holt tre, og legg vanlegvis 3–6 egg. Arten er altetande og et eit breitt spekter av insekt og små krypdyr i tillegg til bær og frø.
Lydytringar
Både dei europeiske og asiatiske gruppene har ein «kort song og ein lang song», som består av liknande melodiske plystringar, trillar og meir raspande tonar. Generelt er lydytringane like i begge gruppene. Grunnleggjande eigenskapar ved lydane overlappar ofte, til dømes lengda på frasar og tonar og minimums- og maksimumsfrekvens. Fleire tonar er identiske. Den lange songen er noko vanlegare hos dei asiatiske populasjonane. Hos populasjonar i Indonesia er det registrert fire grunnleggjande rop.
Liknande artar
Slekta Monticola er ei monofyletisk gruppe, der alle artane deler ein felles stamfar. M. solitarius liknar særleg på blåstrupesteintrast (M. cinclorhynchus) – med sterkt blått hovud og kastanjefarga buk; på kastanjebuksteintrast (M. rufiventris) – kjenneteikna av kastanjefarga buk; steintrast (M. saxatilis) – med blågrått hovud, kvit ryggflekk og kastanjefarga buk; dvergsteintrast (M. rufocinereus) – med blågrå overside og oransje buk; samt kvitstrupesteintrast (M. gularis) – med blått hovud, oransje buk og kvit flekk på svarte venger.
I kulturen
Blåtrasten er djupt forankra i maltesisk kultur, det maltesiske namnet er merill. Han vart nasjonalfugl i 1971. Arten var avbilda på éin-lira-mynten i den tidlegare valutaen til landet. Fuglen har òg inspirert stadnamn, songar, frimerke, teikneseriar, dikt og litteratur, samt eldre uttrykk knytte til pratsamheit. Namnet vert òg brukt av eit investeringsfond og eit barneomsorgssenter.
Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Blue rock thrush» frå , den 1. april 2026
Referansar
Bakgrunnsstoff
Kategori:Flugesnapparfamilien Kategori:Fuglar i den palearktiske regionen Kategori:Fuglar i den orientalske regionen Kategori:Fuglar i den afrotropiske regionen