mini|Litografisk portrett av Marcus Thrane. Arbeider-Foreningernes Blad var eit norsk radikalt blad, eller snarare arbeidaravis, som blei grunnlagt av Marcus Thrane og var knytt til thranerørsla. Den fyrste utgåva kom ut i Drammen den 5. mai 1849. Om formålet med avisa skreiv Marcus Thrane den 31. mars 1849 at hensikta med utgjevinga var:
Innhald Arbeider-Foreningernes Blad kom ut kvar veke med fire sider, og hadde i hovudsak artiklar som skulle fremja det politiske grunnsynet til thranerørsla. På grunn av dei radikale standpunkta sine, og for agitasjonen for at arbeidarane skulle organiserte seg, blei redaksjonen utsett for omfattande forfølgingar. Som ledd i verksemda, og for å skapa leselyst, blei avisa også utstyrt med satiriske illustrasjonar i xylografisk attgjeving av den fyrste xylografen i Noreg, Haakon Adelsten Lunde. Marcus Thrane var sjølv ein dyktig teiknar, og verker å ha stått bak mesteparten av biletstoffet til bladet. Eit par teikningar er òg trekte fram som moglege verk av Henrik Ibsen.
7. juli 1851 blei fleire personar knytte til verksemda til bladet arresterte. Bladet kom no ut i Drammen. Samstundes bidrog politiske usemjer i rørsla til å marginalisera bladet, og det var òg nedlagt ein periode i 1854. Året etter flytta blada til Kristiania.
Redaktør frå januar 1851 var Theodor Abildgaard fram til han blei arrestert i juli. Bladet kom framleis ut med ulike redaksjonar og redaktørar, men blei stadig utsett for beslagleggingar av politiet. Hans Hanssen var redaktør fram til han døydde i 1853, og blei erstatta av Bastian Paulsen. Bladet blei lagt ned av sentralstyret i rørsla i 1854 fordi Thrane vann ein rettssak mot sentralstyret om eigedomsretten til bladet. Støttspelarane til Thran gjenetablerte blada i Drammen med Paulsen som redaktør, men etter fire utgåver tok kona til Thrane, Josephine Thrane, over som redaktør fram til nedlegginga ved utgangen av 1856.
Opplaget varierte naturleg nok, og var truleg høgast like før styresmaktene starta arrestasjonane av arbeidarrørsleleiarar sommaren 1851. Tala for 15 veker i 1851, for perioden 16. juni til 29. september, er kjend og gjengitt i Arbeider-Foreningernes Blad. I denne perioden var det gjennomsnittlege distribuerte opplaget 5 096 eksemplar per veke. Vidare er opplagia kjende for perioden 18. april til 1. juli 1852, då det i 10 utgåver blei trykt 32 375 blad, som gjev eit gjennomsnitt på 3 237 trykte blader per veke.
Etter nedlegginga og gjenetableringa blei utbreiinga til bladet svekka.
Redaktørar
1849-1850 Marcus Thrane 1850-1851 Theodor Abildgaard 1851 Bernhard Hansen 1851-1853 Hans Hanssen 1853-1854 Bastian Paulsen 1854-1856 Josephine Thrane
Kjelder
Denne artikkelen bygger på «Arbeider-Foreningernes Blad» frå , den 4. september 2026.
Litteratur Arbeider-Foreningernes Blad. Aargang 1849–1856. Oddvar Bjørkelund: Marcus Thrane. En stridsmann for menneskerett og fri tanke. Tiden Norsk Forlag. Oslo 1951. Erik Henning Edvardsen: Gammelt nytt i våre tidligste ukeblader. Aktstykker om folketro og sagn i Illustreret Nyhedsblad og Norsk Folkeblad Norsk Folkeminnelags skrifter nr. 143 / Aschehoug & Co. (W. Nygaard), Oslo 1997. ISBN 82-03-17965-7. Halvdan Koht: Arbeider-rørsla av 1848 i Noreg. Norske Folkeskrifter Nr. 60. Norigs Ungdomslag og Studentmaallaget. Oslo [sic.] 1914. Ole Andreas Øverland: Thraniterbevægelsen. Tillæg til Folkebladet. Oscar Andersens Bogtrykkeri. Kristiania 1903. Arbeider-Foreningernes Blad og ytringsfriheten, artikkel hos Norgeshistorie.no
Kategori:1856 i Noreg Kategori:1849 i Noreg Kategori:Arbeidarrørsla i Noreg Kategori:Tidlegare norske aviser Kategori:Tidlegare norske tidsskrift Kategori:Norsk arbeidarhistorie Kategori:Sosialisme i Noreg