Oliana es un municipi de la província catalana de Lhèida, de la comarca de l'Aut Urgèl (Catalonha), que s'estend entre l'esquèrra del flume Segre, entre la sèrra de Turp e lo congost dels Espluvins. Oliana es lo segond municipi en nombre d'abitants del Naut Urgèl. Lo nuclèu ancian es segut naut d'un tuc, al marge esquèrre de la larga val e al quite pè dels primièrs contrafòrts dels Pirenèus: lo massís de Sant Honorat e las Sèrras de las Canals, d'Oliana, d'Aubenç e de Turp. La vila d'Oliana es traversada per la rota C-14, que jonh (pel sud) amb Ponts e amb la Seu d'Urgèl (pel Nòrd).
Lo vilatge es conegut pel fach d'aculhir la palun que pòrta lo meteis nom.
Toponimia Oliana La prononciacion es [u'lianə] a Cardona, [u'liana] a Coll de Nargó, [aw'liana] a Cabanabona (Noguera). Las fòrmas ancianas son Huliana en 839, Uliana en 854 o 911, 1029, 1034, 1093, 1094, 1126, 1259, Oliana en 1040, 1089, 1093, 1259, 1280, 1349, Aullana en 1616 (militar castelhan). L'etime es Oleius ambe'l sufixe -anum o puslèu -ana (un nom en -lia- auriá menat a -lla-). D'autra part -eia- non pòt menar a -eja- dins l'airal de puiar, Meià (de Medianum, etc. I a pas d'impossibilitat fonetica Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. VI, p. 25-26 https://web.archive.org/web/20211026191656/https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=28978. Les Anoves La prononciacion es [lez a'nɔbes]. Las fòrmas ancianas son Lezonosas en 839, Lezonoues dins lo capbreu del cartulari, Lezenoues en 1164 (Leonoves a l'indèx), rector de Onoves en 1609. Es un nom de planta format ambe -osa, pr'aquò dins l'airal -s- se pèrd, encara mai quand i a dissimilacion pr'amor d'una autra s. Per exemple Avellanua, Gargallua, L'Avedoga, etc. Mès i a pas cap de planta catalana que se prèste a la solucion. Dins de lengas prèpas coma l'occitan o lo sard, dins lo nom de l'arboç, en latin unedo, -onis, -n- es dissimilat en -l- : sard olidone, girondin ledoune, ledouney, lanusquet odoung, odouè (Gerhard Rohlfs). Donc, unedonosas, « arboçosas, arboçars » > -Lezonosas (839), viste redusit en Lezonoas, puèi -v- s'intercala [Lesonoves] e Les- es interpretat coma article. Cèrtas, los arboces non son tant abondoses coma dins las comarcas pus orientalas e litoralas, mès justament un fitonime es mai productiu en toponimia quand es rare Joan Coromines, etc, Onomasticon Cataloniæ, vol. II, p. 200-201 https://web.archive.org/web/20250529083702/https://oncat.iec.cat/veuredoc.asp?id=2972.
Situacion Oliana se tròba al sud de la comarca de l'Aut Urgèl. Limita amb la comarca del Solsonés a l'èst. Al nòrd limita amb la municipalitat alturgellenc de Coll de Nargó, a l'oèst amb Peramola e al sud amb Bassella.
Demografia
Nòtas
Categoria:Comuna d'Aut Urgèl