thumb|right|Dos fumaires d'òpi, una dròga fòrça addictiva que causèt la mòrt de centenaus de miliers d'abitants en China durant lo sègle XIX.
Lo tèrme addiccion designa divèrs situacions patologicas per desciure una inclinacion, una obsession o una dependéncia fisica ò mentala excessiva a una substància ò una activitat (dròga, tabat, jòc, etc.). Lo besonh de l'individú es pus poderós que sa volontat d'arrestar l'activitat addictiva, çò que pòu aver de consequéncias fòrça negativas sus sa vida e sa santat. Lei produchs e leis activitat susceptiblas d'entraïnar una tala situacion son fòrça divèrs : alcòl, drògas (especialament leis opiacèus), jòc, sèxe, manjar, crompas, internet, etc.
Leis addiccions son un problema d'òrdre public e de santat publica conegut dempuei au mens l'Antiquitat Auta. Aquò es a l'origina de lèis, destinadas a redurre leis activitats addictivas (lucha còntra l'alcoolisme, enebiment deis opiacèus, etc.), qu'ocupan encara una plaça importanta dins lo drech dei societats modèrnas. Uei, aquelei lèis son completadas per de politicas de prevencion. Lei tractaments modèrnes son pereu divèrs mai implican generalament una presa en carga medicala.
Istòria
thumb||right|Aficha escolara de 1918 destinada a luchar còntra l'alcoolisme.
Se la conoissença de fenomèns d'addiccion es atestada dins mai d'una region dempuei l'Antiquitat dins de documents escrichs(fr) Pierre-Arnaud Chouvy e Laurent Laniel, « De la géopolitique des drogues illicites », Hérodote, n° 112, 2004, pp. 7-26.La domesticacion de la vinha fèra se debanèt probablament vèrs 5000 avC en Caucàs. La cultura dau pavòt es atestada tre 4000 avC en Mesopotamia , la consumacion de cannabís tre 2700 avC en China e l'utilizacion de la feulha de còca tre 2500-2100 avC en America dau Sud., la nocion actuala estacat au tèrme « addiccion » es pus recenta. Deriva dau latin ad-dicere que conoguèt dos sens similars : dins lo sens « dire a », permetiá de liar leis esclaus, qu'avián pas de nom d'ostau, a lor Pater familias. Designava donc un estat d'abséncia d'independéncia e de libertat. dins lo sens « adonat a », designava la situacion d'un debitor incapable de pagar sei deutes e obligat de liurar sa persona a son creditor. Designava donc tanben un estat pròche de l'esclavatge. Lo segond sens perdurèt durant l'Edat Mejana mai evolucionèt. Tre lo sègle XIV, en Anglatèrra, designèt la relacion contractuala d'obeïssença de l'aprendís envèrs son mèstre. Puei, lo mot integrèt lo parlar popular anglés per designar de passions fòrtas e moralament reprensiblas. Contuniant d'evoluïr, lo tèrme designèt pauc a pauc una afeccion fòrta per una causa. Sa premiera utilizacion escricha dins aqueu sens es generalament atribuïda a William Shakespeare (1564-1616) dins sa pèça Enric V pareguda en 1599En causa d'aquela origina populara, lo tèrme addiction es considerat coma imprecís per fòrça mètges anglosaxons. En plaça, dins la literatura scientifica anglesa, utilizan puslèu dependence..
La nocion medicala d'addiccion es apareguda a la fin dau sègle XIX, principalament après lei trabalhs de Sigmund Freud (1856-1939) sus lei besonhs primordiaus de l'èsser uman. Lo desvolopament de la nocion foguèt un deis aisses centraus de la psicanalisi de la premiera mitat dau sègle XX amb lei recèrcas de Karl Abraham (1877-1925), de Sándor Radó (1890-1972), d'Otto Fenichel (1897-1946) e d'Herbert Rosenfeld (1910-1986). Puei, la nocion passèt pauc a pauc dins lo camp de la psiquatria que teorizèt una vision pus larga dau fenomèn e l'integrèt dins leis obratges medicaus de referéncia (CIM, DSM, etc.). Pasmens, de debats importants existisson sus la validitat d'un concèpte generau en causa dei caracteristicas fòrça diferentas de certaneis addiccions(fr) Eric Loonis, Notre cerveau est un drogué, vers une théorie générale des addictions, Presses Universitaires du Mirail, 1997..
Se la formalizacion scientifica dau fenomèn d'addiccion es donc relativament tardiva, la question dei problemas causadas per lo fenomèn es ben coneguda per leis autoritats. Ansin, tre l'Antiquitat, de lèis assaièron de regular ò d'enebir d'activitats susceptiblas de crear d'addiccions. Per exemple, lei religions abraamicas edictèron rapidament de còdis estrictes per assegurar lo sauvament de l'arma dau fidèu (enebiment de l'alcòl, dau jòc...). Pasmens, d'un biais generau, la lucha còntra leis addiccions es una causa fòrça malaisada car leis individús dependents pòdon prendre de riscs importants per contentar sei besonhsL'exemple pus famós es probable aqueu de la Prohibition ais Estats Units durant leis ans 1920-1930. L'idèa èra d'enebir la produccion e la consumacion d'alcòl dins lo país. Pasmens, aquela decision entraïnèt la formacion de rets criminaus poderós qu'organizèron de sistèmas de produccion e de consumacion clandestin sota la direccion de gangsters coma Al Capone..
Descripcion
L'addiccion es un fenomèn generalament aquistat que dicta sa conducha ai personas dependentas. Lo sistèma de recompensa sembla d'èsser lo pivòt dei fenomèns d'addiccion(en) Steven E. Hyman e Robert C. Malenka, « Addiction and the brain: The neurobiology of compulsion and its persistence », Nature Reviews Neuroscience, vol. 10, no 2, 2001, pp. 695-703.. En temps normau, aqueu sistèma permet de provesir la motivacion necessària a la realizacion de comportaments adaptats a la subrevida (alimentacion, reproduccion, etc.) per l'activacion e lo renforçament de sensasions de plaser. Pasmens, dins lo cas d'una situacion d'addiccion, aqueu sistèma pareis transformat per venir la causa premiera e lo motor de modificacions de comportament.
Mecanisme
Factors favorables
thumb|Esquèma generau d'una addiccion.
Lo mecanisme a l'origina de l'aparicion d'una addiccion es pas encara clarament conegut. Plusors factors pòdon i participar. Lo premier es genetic car de predisposicions geneticas favorizan la mesa en plaça dau fenomèn. Per exemple, de deficiéncias geneticas dins l'expression de l'acetaldeïd desidrogenasa (ALDI) limitan lei reaccions de l'organisme a la preséncia tròp importanta d'etanòl (nausèas, ipotension, etc.) e agravan lei riscs d'alcoolisme(fr) Stefan Silbernagl e Florian Lang, Atlas de poche de physiopathologie, Flammarion, 2010, pp. 354-355.. Ansin, per un fenomèn addictiu donat, solament una part de la populacion serà regardada per lo risc d'addiccion (per exemple, 20 % dins lo cas de la cocaïna(fr) Denis Richard, Jean-Louis Senon e Marc Valleur, Dictionnaire des drogues et des dépendances, Larousse, 2004.).
Lo contèxte sociau es tanben un factor important dins la mesa en plaça d'una addiccion. Segon lei circonstàncias, pòu agravar ò redurre lo risc. Durant la Guèrra de Vietnam, l'utilizacion de drògas èra quasi sistematica dins lo còrs expedicionari estatsunidenc(en) P. Brush, « Higher and Higher : Drug Use Among U.S. Forces in Vietnam », Vietnam, vol. 15, n° 5, 2002.. Pasmens, la màger part dei soudats arrestèron lor consumacion de retorn ais Estats Units.
Efiech de l'acostumança
thumb|Inversion deis efiechs d'una dròga.
Lei fenomèns d'addiccion entraïnan sovent un fenomèn de tolerància (ò acostumança) en leis individús dependents. Aquel efiech se manifèsta per un afebliment de la respònsa a un estimulús en cas d'utilizacion ò de realizacion persistenta. Una pausa sobda pòu entraïnar una inversion de l'efiech. Dins lo cas d'un estimulús frequent, l'accion dau fenomèn addictiu aumenta l'intensitat de l'inversion. Se la persona dependenta desira tornar obtenir lo meteis efiech, dèu alora aumentar sa consumacion e, durant lei periòdes de privacion, pòu aver de simptòmas de manca.
Lei manifestacions de l'efiech de manca pòdon menar a de dependéncias fisica e psiquica. Durant aqueu periòde, la victima desira tornar trobar leis efiechs positius liats a l'addiccion. Pòu tanben aver paur de pèrdre l'accès au fenomèn addictiu. Aquela enveja de tornar trobar leis efiechs positius pòu perdurar durant d'annadas, compres après la disparicion de totei lei simptòmas de manca. L'estrès es tanben un factor de recèrca d'aqueleis efiechs(en) Kenneth G. Walton e Debra K. Levitsky, « Effects of the Transcendental Meditation Program on Neuroendocrine Abnormalities Associated with Aggression and Crime », Journal of Offender Rehabilitation, vol. 36, 2003, pp. 67-87..
Lo ròtle dei vias dopaminergicas
Au començament de la mesa en plaça de l'addiccion, lei vias dopaminergicas mesolimbicas e mesocorticalas semblan de tenir un ròtle important. Per l'activacion d'aquelei vias, per exemple per lo mejan de la consumacion d'alcòl ò d'opiacèus, l'individú dependent assaia d'agantar lo plaser ò l'euforia. Au moment de l'aplant de la consumacion, l'activitat dei sistèmas dopaminergics demenís ò lei cellulas ciblas vènon mens sensiblas. Se fau nòtar qu'es possible de redurre l'intensitat dei simptòmas de manca per l'activacion dei receptors deis endorfinas, dei receptors GABAergics, dei receptors dopaminergics e dei receptors serotoninergics.
Consequéncias
Lei problemas engendrats per una addiccion pòdon aver de consequéncias fisicas, psicologicas, relacionalas, familhalas e socialas. Per exemple, pòdon entraïnar una pèrda de motivacion, una degradacion dei relacions amb lei pròches, un isolament sociau, una pèrda d'emplec, una pauperizacion, etc. Dins lei cas pus grèus, pòu traire de malautiás grèvas (cancèrs, SIDA, etc.) ò de subredòsis. D'un biais generau, fòrça consequéncias dei fenomèns d'addiccion son consideradas coma de problemas de santat publica ò d'òrdre public. Ansin, en 2017, en França, abitants foguèron victimas de malautiás liadas au tabagisme e de malautiás liadas a l'alcoolisme(fr) Alcool, Tabac, Drogues, Ecrans. Plan national de mobilisation contre les addictions 2018-2022..
Diagnostic
Leis addiccions son principalament definidas per sei descripcions dins lo CIM-10 e dins lo DSM-5(en) N. Volkow, G. Koob e T. McLellan, « Neurobiologic advances from the brain disease model of addiction », The New England Journal of Medicine, vol. 374, n° 4, 2016, pp. 363-371.(en) G. Koob, G. Buck, S. Edwards, P. Park, J. Schlosburg et al., « Addiction as a stress surfeit disorder », Neuropharmacology, n° 76, 2014, pp. 370-382.(en) C. Ko, J. Yen e C. Chen, « The association between Internet addiction and psychiatric disorder: A review of the literature », European Psychiatry, vol. 27, n° 1, 2020, pp. 1-8.. Dins lo CIM-10, la definicion regarda subretot l'addiccion ai substàncias psicotropicas. Segon ela, una addiccion es caracterizada per au tres simptòmas de la lista seguenta : desirança compulsiva de consumar lo produch, dificultats per contraròtlar la consumacion, aparicion d'un sindròma de desmamatge en cas d'aplant sobde de la consumacion, acostumança ais efiechs causats per la substància, desinterès globau per lei causas que pertòcan pas sa consumacion e perseguida de la consumacion en despiech dei problemas engendrats. Lei simptòmas dèvon aparéisser durant un periòde d'un an, persistir durant au mens un mes ò aver luòc d'un biais regular.
Dins lo DSM-5, la definicion regarda pereu la consumacion de produchs psicotropics. Segon ela, l'addiccion es caracterizada per l'observacion d'au mens dos simptòmas de la lista seguenta : una consumacion pus importanta ò pus lònga que previst, una desirança persistenta de consumacion ò d'esfòrç infructuós per la redurre, un temps lòng consacrat a la cèrca dau produch, un besonh imperiós de consumar, una consumacion regulara qu'empacha de cumplir d'obligacions socioprofessionalas, l'abandon ò la reduccion deis activitats socioprofessionalas e de leser, una consumacion dins de situacions fisicament perilhosas, una consumacion contuniada en despiech de problemas persistents ò recurrents, l'aparicion d'una acostumança ais efiechs e l'aparicion de sindròma de desmamatge ò la presa de substàncias destinadas a redurre la consumacion dau psicotropic.