Varés o Varèç [ba'rɛs] Bénédicte Boyrie-Fénié, Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 287-288 o per prudéncia Varès (Varès en francés) es una comuna agenesa situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. Varès es lingüisticament gascon https://www.gasconha.com/spip.php?article1621.
Geografia Lo borg, recent e d'abitat completament dessarrat, es sus l'importanta RD 120, entre las glèisas de las tres parròpias d'origina : Varès (lo Vièlh), Vilòtas e Senta Marta.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia Las fòrmas ancianas van pas avant lo sègle XVI e son contradictòrias : Beate Marie de Varetz, en 1504, r. Beate Marie de Bareas (seré una maishanta lectura segon Durengues), en 1520, Varios, en latin, en 1593, eccl. Beate marie Desprats de Varès, en francés, cap a 1630. La prononciacion es [ba'rɛs] . Bénédicte Boyrie-Fénié, la prumèira que donèt una explicacion, utiliza la fòrma de 1504 per la raprochar de Vares (fòrma occitana mausegura), escrit Varetz en 1290 e adara en francés e estudiat per Ives Lavalada, que l'explica per un nom latin d'òme, Varicius, shens sufixe. Lo nom agenés poiré benlèu s'explicar, segon la toponimista, coma lo nom lemosin; mès constata que Varicius donaré [ba'res] damb un e barrat. Escriu çaquelà lo toponime Varèç. Dens lo cas d'una origina mau assegurada, la prudéncia recomandaré la grafia pus simpla, Varès.
Cau considerar lo Vièlh Varès e pas lo borg actuau. Es dens una ribèira, près deus ajustants de dos rius, Tolzac e Le Petit Tolzac (noms francés) e près d'un aute riu. La temptacion seré de cercar un derivat de vallis, qu'a donat vath. Se la finala èra diferenta, lo sufixe -ensem convendré : *vallensem > *Varés (en gascon); mès la finala es en -ès. lo sufixe rare èc, deu latin -eccus, damb un plurau, poiré explicar la fòrma de 1504; mès se junh puslèu aus adjectius. Lo gallic uèria, uera, « cors d'aiga » poiré tanben convenir, damb un sufixe convenable.
Varès es au contacte deu gascon e deu lengadocian e tanben de las prononciacions [-ə] e [-ɔ] de -a finala atòna. Aquò's benlèu una causa de perturbacions. Las fòrmas Bareas e Varios poirén se justificar mutualament, en supausant la segonda lengadociana; mès coma arribar a la prononciacion actuala ?
Istòria La comuna sembla formada de tres parròpias : Nòsta Dòna de Varès https://archive.org/stream/pouillhistoriq00dure#page/618/mode/2up, Sent Cirgue (Durengues escriu Saint-Cirice) de Vilòtas https://archive.org/stream/pouillhistoriq00dure#page/596/mode/2up e Senta Marta, annèxa de Gratalop https://archive.org/stream/pouillhistoriq00dure#page/594/mode/2up, escrita curiosament Marthe sus la mapa de Cassini. Lo borg actuau es absent au sègle XVIII.
Administracion
Demografia
En la populacion èra de abitants e la densitat èra de ab/km².
Lòcs e monuments
Personalitats ligadas damb la comuna
Veire tanben Comunas d'Òut e Garona
Ligams extèrnes
Nòtas
Categoria:Comuna d'Òlt e Garona Categoria:Comuna de Guiana Categoria:Comuna d'Agenés