Lo tèrme cana de sucre designa un ensems d'espècias de plantas de la familha de las Poaceae e del genre Saccharum. Son cultivadas per las cambas, que se ne trai de sucre. Amb un volum annadièr de produccion superior a 1,7 miliard de TonasFAO, 2008., son las primièras plantas cultivadas pel mond amb prèp de 23 % de la massa totala producha en agricultura pel mond.
Èran fins al començament del sègle XIX la sola font importanta de sucre e representan encara 65 a de la produccion de sucreFAO, en linha]..
Descripcion thumb|La cana de sucre dins une sèrre dels Kew Gardens
La cana de sucre es una granda graminèa tropicala erbacèa de potada a la dels canavèras, d'una nautor anant de 2,5 a https://web.archive.org/web/20141009174139/http://www.maep.gov.mg/filtecanesucre.htm. Las canas, d'un diamètre de 1,5 a , son plenasal contrari de las mai Graminèas, la mesolha demòra.. Las fuèlhas, altèrnas, son repartidas en doas filas oposadas e an un limb de prèp de long sus 2 a de larg. Son al nombre de dètz sus las plantas de plena creissença, la partida inferiora de la tija se desnudant a mesura que las fuèlhas basas se dessecant.
L'inflorescéncia es una panicula terminala de cinquanta centimètres a un mètre de long. En cultura, la cana es mai sovent copada abans la florason. Est una planta vivaça per sa soca rizomatosa.
Origina et distribucion La planta existís pas pus a l'estat salvatge. Lo seu luòc d'origina seriá l'archipèla de Nòva Guinèa, que seriá estat espandida per l'òme d'en primièr dins totas las illas del Pacific e dins l'ocean Indian fins en Malàisia, o ben dins la peninsula indochinesa. L'espandiment poiriá èsser ligat a l'espandiment dels Austronesians mejans l'Insulíndia e lo Pacific.
De diferentas espècias presentas dins aquelas regions, Saccharum officinarum es aquela que foguèt domesticada. Mai tard foguèt crosada amb las espècias salvatges (Saccharum robustum, Saccharum barberi, Saccharum spontaneum e Saccharum sinense) per melhorar lo rendement en sucre e la resisténcia als diferents climas, [lien=https://web.archive.org/web/20040605201813/http://umr-pia.cirad.fr/recherche/pcanne.html Analisi citogenetic de la cana a sucre](Centre de cooperacion internacionala en recerca agronomica per lo desvelopament (.
Ara, es cultivada dins totas los païses tropicals o temperats cauds.
Cultura
L'airal de culture de la cana de sucre s'espandís de 37° de latitud nòrd a 30° de latitud sud. La cana de sucre suporta pas lo fret, demanda fòrça de solelh e grandas quantitats d'aiga, e ama los sols rics s'assecant plan. D'origina tropicala, es cultivada de en America del Sud subretot (e al Brasil, primièr productor mondial), en Índia, en Asia (subretot en China), dins fòrça illas tropicalas, mas tanben en Austràlia e en America del Nòrd (subretot en Florida).
Reproduccion thumb|Dessenh botanic de cana de sucre en flor.
La cana de sucre es una graminèa: produch de granas, mas la reproduccion es subretot assegurada per plançonatge (reproduccion asexuada). Dins la natura, la cana de sucre acaba per se colcar, e de brots e racinas se desvelopan a cada nos e a la tèsta, çò que li permet de colonizar fins a una distança de 2 a . Lo pè de la planta maire dona tanben naissença a fòrça brots. Dins la cultura commerciala, la cana madura es copada en seccion de dos noses o mai, puèi enterrada en linha dins un selhon. La reproduccion sexuada de la cana per pollinizacion puèi per semenada de las granas es pauc estudiada e practicada. Amb lo nòu de l'interés per aquela cultura dins l'encastre de la produccion d'etanòl pels biocarburants, dels laboratòris d'agronomia faguèron d'estudis per desvelopar de nòvas varietats, subretot per crear de varietats resistentas a de malautiás de la cana.
De crosaments foguèron realizats entre Saccharum officinarum e d'autres espècias del genre per obtenir d'ibrids. Lo genòm de la cana de sucre cultivada es fòrça complèxe.
La cana de sucre regropa mai d'una espècias e ibrids, e mai de varietats foguèron identificadas, que: Isautier Mapou Tamarin R 570 Otaiti (originari Tahiti)
Semenason
Dins las culturas comercialas de canas, dels plants de canas sans e vigoroses venent de plantolièrs son seccionadas puèi plantadas en linha jos una sisa de 3, 5 e fins a de tèrra segon lo nivèl d'umiditat dels sols determinat per la qualitat dels sols, lor perméabilitat e lo nivèl de precipitacion. Las seccions son de preferançat copadas dins la partida nauta de la cana, los brots venent de la partida inferiora se desvelopant mens ben e mai lentament. Las canas sont plantadas dins un selhon anant fins a de prigondor, de plan o de lièchs suselevats (sgon la qualitat d'assecament dels sols). La cana demanda fòrça aiga, mas ama pas los terrens faunhejats. Los selhons o rengs son espaçats de 1,5 a , pel trabalh de las maquinas, obbièr e asagatge. Aquel abitud fa que la densitat de las expleitacions ès flaca, e un augment dels rendements es permes per de densitats mai nautas mas fa de dificultats per la mecanizacion. Dins la natura, la cana buta a de densitats fòrça mai nautas, anant fins a 5 o d'espaçament entre los plantshttps://web.archive.org/web/20130619051956/http://www.patentstorm.us/patents/6543373/description.html.
Aprèp qualques semanas, los remplaçaments dels plants n'avent pas butat son fachs amb de plants levats d'un plantolièt plantat al meteis temps que los camps, çò que permet de mantenir l'uniformitat de la talha dels plants dins los camps. La cana de sucre demanda un deserbatge mecanic, quimic o per palhatge perque la concurréncia de las adventiças al començament de cultura fa plan mermar los rendements finals en sucre. Un còp los plants pron desvelopats, la cobertura vegetala que fotmant sufís a empachar que las adventiças tornan.
Asagatge Los camps de canas demandant fòrça aiga, de a per ectara e par an amb de sistèmas d'assagatges pauc performants. Per exemple, un premièr assagatge se fa lo quita jorn de la semenason o l'endeman, pèi una semana aprèp, puèi per interval de 3 semanas fins al periòde de maturaduratat de la cana quand la planta a besonh que s'arresta l'irigacion. Los camps so mai sovent asagats per simple gravitacion, un tudèl perçat versant fòrça quantitats d'aiga dins cada rega. L'aiga raja fins al tèrme del camp, sovent a mai d'un quimomètre de distança per las grandas expleitacions. Los plants al començament del camp son negats jos de quantitats d'aiga tròp importantas, una granda partida de l'aiga utilizada ne servís sonque al deplaçament de la colada, e una bona partida es perduda per evaporacion. Una expleitacion pau eficaça pòt encara aumentar lo degalhatge a cauda del delai de desplaçament de l'expleitant entre un tèrme del camp a l'autre per detectar l'arribada de l'aiga puèi tornar tapar las vanas.
D'autres biais d'asagatge existisson, amb de sistèmas mobils linears, d'aspersadors fixes o mobils https://web.archive.org/web/20160303190017/http://www.canne-progres.com/irrigation/irrigation-03.pdf. Aqueles sistèms provòcan tanben d'importantas perdudas per evaporacion e de problèmas de reparticion de l'auga dins lo camp per l'aura.
De biais d'asagatge per gotejadors de superfícia o enterrats foguèron desvelopats, subretot al Brasil. Aqueles sistèmas fan mermar la quantitat d'aiga utilizada (de 40 a 90 %) se son plan gerits, e permeton al meteis temps la portada de nutriments dins d'engrais liquids o solubles. Semandon al contrari una bona mestresa tecnologica, dels dispositius de contraròtle de l'umiditat dels sols, del material per assegurar la bona mantenéncia del sistèma. Un l'inconvenient es de provocar una concentracion del sistèma racinari de plantas jos los des gotejadors, un sosdesvelopament del rèste del sistèma racinari, e doncas una granda fragilitat en cas de mancaments del sistèma.http://www.afcas.info/documents/t3a-a-31_ABDEL-AZIZ.pdf. Lo sistèma de gotejador enterrats permet l'utilizacion de la tecnica del brutladís abans recòlta, de melhors rendement per l'irrigacion (de 10 a ), e una expleitacion mecanica dels camps de cana per la culhida, l'aspersion d'engrais, pesticids e erbicids, e la luta contra las èrbas marridas pel sarclatge. Quand es plan mantengut, demanda mens de reparacions e possedís una durada de vida possible de 5 a 10 ans, çò que correspond a la durada de vida maximala d'una plantacion de cana de sucre. La cana de sucre necessita un periòde final de maduretat, tipicament a la sason seca quand manca d'aiga, e atal aumenta lo taus de sucre. Una bona mestresa de l'assagatge, subretot per gotejador, permet teoricament de contrarotlar lo moment de la maturedat en arrestant l'irrigacion https://web.archive.org/web/20160303231325/http://www.canne-progres.com/irrigation/irrigation-05.pdf.
Abondiments
La cana de sucre ama los sols rics en matèria organica, e un pH neutre o leugièrament acid (6,5 a 7,5)https://web.archive.org/web/20140803075112/http://vohikala.net/telecharger/canne-a-sucre.pdfhttps://web.archive.org/web/20120117013356/http://www.unctad.org/infocomm/francais/sucre/culture.htm. Supòrta pasmens una granda varietat de tipes de sols, dels pH anant de 5 a 8,5, e quitament une leugièra salinitat que pasmens merma los rendements.
NPK Los besonh en azòt (N) son modearts, e subretot concentrats pendent lo periòde de fòrta creissença intermediari, alara que son reduchs pels joves plants o las canas en maduracion. Aqueles besonhs son mai sovent abonduts pendent la semenason e aprèp la copa pels futurs rebrots, tradicionalament amb de fums o du compòst. Un manca en azòt es marcat per una coloracion verd clar de las fuèlhas que venon jaune, e una mòrt prematurada de las fuèlha d'edat. La cana de sucre pòt servar l'azòt absorbit mas d'abondaments en fin de cicle de cultura provòcan un aument del taus d'umiditat e de la tenor en sucres reductors, çò que provòca una bassa du rendement en produccion sucrièrahttps://web.archive.org/web/20160303231312/http://www.canne-progres.com/fertilisation/fertil_azote.php. En Austràlia, dels ensags de cultura de sòja coma engrais plantat tornant al sol, abans la cultura de la cana, capitèron a fornir l'equivalent dels besonh en azòt de dos ans de cultura de cana. Des varietats de cana semenadas amb un simbiòt (Glucoacetobacter diazotrophicus) fixant l'azòt de l'aire foguèron desvolopats.Yamada, Y., Hoshino, K. & Ishikawa, T. (1998). "Gluconacetobacter corrig. (Gluconoacetobacter [sic]). In Validation of Publication of New Names and New Combinations Previously Effectively Published Outside the IJSB, List no. 64. Int J Syst Bacteriol 48:327-328.Z. Dong et al., A Nitrogen-Fixing Endophyte of Sugarcane Stems (A New Role for the Apoplast), Plant Physiology, 1994, Vol 105, Issue 4 1139-1147R. M. Boddey, S. Urquiaga, V. Reis and J. Döbereiner, Biological nitrogen fixation associated with sugar cane, Plant and Soil, Volume 137, Number 1 / November, 1991.
La cana demanda una bona quantitat de fosfòr (P), mai sovent prtat abans la semenason per de fums. Un manca de fosfòr se manifèsta sus la cana de sucre per de fuèlhas primas vert escur que viran cap al blau, de fuèlha d'edat que jaunisson e que las puntas secan, e un sosdevelopament racinarihttps://web.archive.org/web/20160303170340/http://www.canne-progres.com/fertilisation/fertil_phosphore.php.