Lo mite de fondacion o mite fondator, es un recit etiologic explicant l'origina d'un rite o d'una ciutat.
Dempuèi l'apareisson de las primièras ciutats, entre lo milenari IV e II AbC, de Mites contan la fondacion d'unas d'aquelas. L’epopèa de Gilgamesh a Babilònia, lo mite de Romul e Rème a Roma, lo mite d'Erectèa a Atenas e lo Kalevala en Finlàndia son de mites de fondacion: d'un biais general, cada pòble a besonh de dire sas originasAqueles tipes de mite de Fondacion son totes inventoriats dins lo Motif-lndex of Folk-Literature amassat per Stith Thompson dins lo capítol A900-A999 Topological.
Aquel mite etiologic fai partit dels mites de las originas que son de recits legendaris dels començaments d'un pòble, d'una ciutat, de l'umanitat, de la tèrra, de la vida e de l'univèrs (cosmogonie). Se diferéncia tanben del mite de la creacion que fa referéncia a l'idèa d'un començament del mond.
Mites antics right|thumb|200x200px|Naissença d'Erictonios: Atena recep lo recent nascut de las mans de Gaïa, Sègle V AbC, Staatliche Antikensammlungen Los mites de fondacions pòdon desvelopar dos tipes de recits d'originas: autoctonics - del grèc auto-khthôn, « aquel qu'es nascut de la quita tèrra » - o de las originas alloctonics - allo-khthôn, « aquel qu'es nascut d'una autra tèrra », vengut d'endacòm maiThomas Römer, Entre autochtonie et allochtonie. .
Lo primièr tipe, pro frequent dins los mites grècs antics, fa per exemple nàisser los òmes de la Tèrra tot coma lo mite atenian d'Erictonios - nascut espontaneament de la Tèrra (seguent Pindar) o d'una union entre Efèst e la Tèrra (seguent Omèr) - o encara dels Esparts (los « òmes semenats ») nascuts de la tèrra en armadura, semenats de las dents d'un dragon tuat per Cadmosvoir , cité par Thomas Römer, op. cit, 2014.
Lo segond tipe, que se troba tanben dins los recits grècs, prepausa de recits de colonizacion o d'exòdi: venèm proprietaris d'un territòri en seguida d'un colon acompanhat d'un grop que - sus òrdre divin o d'un oracle - prenguèt lo territòri promés. Aqueles recits, sovent militaristas o guerrièr, troban sovent lor origina dins una situacion d'opression qu'obliga la partençaThomas Römer, Entre autochtonie et allochtonie. .
Mites modèrnes thumb|American progress, John Gast, 1872 Aquel tipe de recits existís tanben dins la construccion de recits de fondacion modèrnes, utilizats o bastits de sègles après los eveniments que contanThomas Römer, Entre autochtonie et allochtonie. . Venguèt tanben corrent de parlar de « mites fondator » per de recits d'originas mai recent: Soïssa, Estats Units d'America, França, Israèl, eca.
Notas e referéncias
Bibliografia Élise Marienstras, Les Mythes fondateurs de la nation américaine, Éditions Complexe, 1992
Anita Shapira, L'Imaginaire d'Israël : histoire d'une culture politique, Calmann-Lévy, 2005 Idith Zertal, Israel's Holocaust and the Politics of Nationhood, Cambridge, Cambridge University Press, 2005, ISBN 0521850967
Vejatz tanben
Articles connèxes
Mites fondators Euròpa: Mite de las originas troianas França: Legenda de l'origina trioana dels Francs Bretanha: Legenda de l'origina troiana dels Bretons Roma: Fondacion de Rome Marselha: Mite fondator de Marselha Soïssa: Mites fondators de la Soïssa Acadia: Mites fondators de l'Acadia Catalònha: Legendas fondatriças de Catalònha Finlàndia: Kalevala Islàndia: Landnámabók: tradicion orala, puèi escricha dempuèi de la cinquena generacion dels colons
Generalitats Sinecisme Cosmogonia