miniatura|John Rawls, un dij pì amportant filòsof polìtich dël sécol XX
La filosofìa polìtica a l'é na branca dla filosofìa ch'a studia la natura dël podèj, dlë stat, dla libertà, dla giustissia e dël drit. A serca ëd rësponde a question fondamentaj com: "Lòn ch'a l'é në stat giust?", "Che sòrt d'autorità a l'é legìtima?" e "Lòn ch'a son ij drit fondamentaj dij sitadin?".
Stòria La riflession filosòfica an sla polìtica a armonta a l'antichità: Platon e soa Repùblica a descriv na società ideal giusta Aristòtil a analisa le diverse forme ëd govern ant soe Polìtiche Ant ël Medioev, Tomà d'Aquin a l'ha arformà la filosofìa polìtica cristian-a Ant ël sécol XVII, Thomas Hobbes a l'ha dësvlupà la teorìa dël contrat social John Locke a l'ha anfluensà ël liberalism modern con soe teorìe sij drit naturaj Jean-Jacques Rousseau a l'ha elaborà soa version dël contrat social Ant ël sécol XX, John Rawls a l'ha rivolussionà la filosofìa polìtica con soa teorìa dla giustissia
Tema prinsipaj
La giustissia Coma as peul definì na società giusta? A-i son doe posission prinsipaj: Teorìa procedural: la giustissia a dipend dal process ëd decision Teorìa sostansival: la giustissia a dipend dal contnù dle decision
La libertà Che sòrt ëd libertà a deuv garantì në stat? Isaiah Berlin a l'ha distinguù antra: Libertà negativa: assensa d'antërferense esterne Libertà positiva: capacità d'esse padron ëd soa vita
Ugualiansa Che tipo 'd ugualiansa a deuv esse garantìa? Ugualiansa d'oportunità o ugualiansa ëd resultà?
La legitimità Da andoa a ven ël drit dël podèj ëd comandé? Le prinsipaj teorìe a son: Teorìa dël mandà divin Teorìa dël contrat social Teorìa dël consens dij governà
Scòle ëd pensé
Liberalism A fortiss la priorità dij drit individuaj e la limitassion dël podèj statal. Esponent: John Locke, John Stuart Mill, John Rawls.
Conservatorism A valorisa la tradission, l'órdin social e la continuità stòrica. Esponent: Edmund Burke, Michael Oakeshott.
Socialism A sosten l'ugualiansa social e econòmica e la proprietà coletiva dij mojen ëd produssion. Esponent: Karl Marx, Rosa Luxemburg.
Anarchism A arfuda minca forma ëd podèj statal e a propon na società basà an sla cooperassion volontaria. Esponent: Pierre-Joseph Proudhon, Mikhail Bakunin.
Feminism polìtich A critica le struture patriarcaj e a chërd l'ugualiansa dij géner. Esponent: Simone de Beauvoir, Nancy Fraser.
Filòsof amportant Platon Aristòtil Niccolò Machiavelli Thomas Hobbes John Locke Jean-Jacques Rousseau Karl Marx John Stuart Mill John Rawls Jürgen Habermas
Vëdde ëdcò Teorìa polìtica Drit naturaj Contrat social Democrassìa Giustissia social Drit ëd l'òm
Bibliografìa Rawls, J. Una teoria della giustizia, 1971 Nozick, R. Anarchia, stato e utopia, 1974 Hobbes, T. Il Leviatano, 1651 Rousseau, J.J. Il contratto sociale, 1762
Categorìa:Filosofìa Categorìa:Polìtica Categorìa:Artìcoj scrivù con l'AI