Йосиф (Иванов) Архий (*20. фебруар 1920, Радванка, Чехословакия – †3. апрѣль 1996, Ужгород, Украина) — педагог, подкарпатскый поет.
Биография Школованя Походив з родины мурника з роботницкого предмѣстя Радванка (нынѣ микрорайон) лѣвобережного Ужгорода. Закончивши Ужгородску гимназию (1939), учив ся гуманитны наукы на Дебреценской универзитѣ (1939–1941), продовжив науку и дипломовав на Будапештской универзитѣ (1941–1943).Хланта І. В., 2008. Прилучѣня ку литературѣ В Будапештѣ в той добѣ зобрала ся велика група штудентох з бывшой Подкарпатской Руси, зчасти вдякы тому, же школске про них было в десяткы раз менше обычайного. Их прилучѣня ку литературной творбѣ подтримовали професор Хустской гимназии Петро Линтур (русофилскый напрям) и неофициалный продиректор Подкарпатского Общества Наук Федор Потушняк (украинофилскый напрям). Йосиф Архий належав до групы штудентох, котры уже в Будапештѣ в часѣ штудий под вплывом лекций професора Иштвана Кньежи перешли на украинофилску ориентацию.Розумик Т.
Педагогична карьера Од року 1943 преподавательом Ужгородской реалной гимназии, од року 1945 паралелно з учительсков роботов сполупрацуе в главной областной новинцѣ Закарпатська правда. В роках 1949–1961 — урядник Закарпатского областного оддѣла народного образованя («облоно»). Од року 1961 — учитель Ужгородской интернатной школы №1, а по ей ликвидации — в середньой школѣ №15, одкы и пензионовав в септембрѣ 1976.Хланта І. В., 2007.
Литературна творба Йосиф Архий зачав публиковати свои поезии, писаны по русскы в новинках Карпаторусский голос, Русское слово, зборнику Наканунѣ (1941). В року 1941 вышла его властна поетична зберька С полетом дней. Од року 1942 зачав писати по украинскы и публиковав свою творбу в новинцѣ Литературна недѣля тай иншых выданях. В року 1943 Подкарпатске Общество Наук спонзоровало выданя колективной поетичной зберкы Перед сходом трьох авторох, Й. Архия, Ю. Барвѣнка (Ю. Керекеша) и К. Вершана (К. Галаса), котры зачали писати по украинскы. Лем една мадярска новинка позитивно оцѣнила тоту зберку, а была то социал-демократична Népszava. В Литературной недѣли появили ся тыж его курты повѣданя Парцелы (1942), Петро Гринюк (1943), критична статья Поезія (1944), переклад верша Гете, (1944). В совѣтской добѣ лишив ся поезии, хоть зрѣдка его поезии появили ся в ретроспективных антологиях (1965, 1974). В року 2005 вышло посмертне выданя Й. Архия Чуття вогненне молоде.
Интересны факты Учительом Йосифа Архия в гимназии быв Йосиф Бокшай, котрый найшов во своем ученикови малярске наданя.Ганна Іваночко Йосиф Архий учив латину, нѣмецкый и русскый язык.Ганна Іваночко Радостьов и утѣхов Йосифа Архия поза фахом было загородництво.Ганна Іваночко Йосиф Архий выдав лем едну властну книгу: поетичну зберку С полетом дней (1941), написану по русскы.
Жерела и одказы Тамара Розумик: І мовознавець, і педагог, і поет, і публіцист (До 90-річчя з дня народження К. Й. Галаса) //Мовознавство. Науковий вісник Ужгородського університету, 2011. Серія: Філологія. Соціальні комунікації. Випуск 25. Сс. 4–14. Хланта І. В. (2007): Архій Йосип Іванович //Енциклопедія Закарпаття: Визначні особи XX століття. — Видавництво «Ґражда», 2007. —400 c. Сс. 14–15.
Референції
Катеґорія:Русиньскы педаґоґы Катеґорія:Русскоязычны писателе Катеґорія:Украинскы писателе Катеґорія:Писателе 20. стороча