Чече́ньскый язы́к () — суть языком Чеченцїв на Севернім Кавказї, выходокавказьскый язык, приналежный до северокавказьской языковой ґрупы. Тыж суть єдным з штатных языків в російскый субєктах: в Чеченьскій републіцї і Даґестанї.
Історія
Чеченьскый язык, єден з найважнїшых елементів націоналного ідентітету чеченьского народа, має глубоку і богату історію. Ёго розвиток є тїсно повязаный з історічныма подїями, што вплинули на Кавказьскый реґіон.
Зачаткы і розвиток Чеченьскый язык приналежный до нахско-даґестаньской родины кавказьскых языків, што робить го єдным з найстаршых языків реґіону. Першы писемны істочникы про чеченьскый язык сягають до середнёвіку, хоць документів і артефактів є з того періоду дуже мало.
Ісламскый вплив Іслам досяг Кавказу в VIII. сторочи, і з ним прийшли новы слова і выразы, особливо в реліґійній і адміністратівній сферах. Арабьскый алфавіт став ся поужывати на записованя чеченьского языка, што внесло значну зміну до языка і го писемности.
Колоніална ера В XVIII. і XIX. сторочах Російска імперія розшырює своє панованя на Кавказ, што вплинуло на чеченьскый язык. Почас того періоду вплив російского языка были веце чутным. Російскый язык став урядным языком адміністрації і освіты, што стало прічінов на часткову русіфікацію чеченьского народа.
Совєтьскый період Почас Совєтьского союзу, чеченьскый язык пережыв неєднозначны зміны. В 1920-х роках латиньскый алфавіт став ся поужывати ся для чеченьского языка, але вже в 1930-х роках быв зміненый на кіріліцю. Тоты зміны в алфавітній сістемы дали певну нестабілность і складности в школованї і писемности.
Днешнёсть По розпаду Совєтьского союзу і почас двох чеченьскых воєн у 1990-х роках, чеченьскый язык став сімболом націоналного спротиву і одроджіня ідентітету. Нынї чеченьскый язык має урядный статус в Чеченській републіцї в складї Росії і актівно ся поужыває в вшыткых сферах жывота.
Алфавіт
Кіріліця Назва буквы Латиніка Назва буквы Высловность (МФА)А ааA aaАь аьаьÄ ääБ ббэB bbeВ ввэV vveГ ггэG ggeГӀ гӀгӀаĠ ġġaД ддэD ddeЕ ееE eeЁ ёёyo jne.Ж жжэeЗ ззэZ zzeИ ииI iiИй ий Ii ii Й й(я, ю, е)доца иY ydoca iК ккK kkaКкх ккх Kk kkКх кхкхQ qqaКхкх кхкх Qq qqКъ къкъаaКӀ кӀкӀаKh khkhaЛ ллэL lelМ ммэM memН ннэN nenО ооO ooОь оьоьÖ ööП ппэP ppeПп пп Pp ppПӀ пӀпӀаPh phphaР ррэR rerРхӀ рхӀ Rh rhС ссэS sesСс сс Ss ssТ ттэT tteТт тт Tt ttТӀ тӀтӀаTh ththaУ ууU uuУв ув Uu uu Уь уьуьÜ üüФ ффэF fefХ ххэX xxaХь хьхьаaХӀ хӀхӀаH hhaЦ ццэC cceЦӀ цӀцӀаĊ ċċeЧ ччэÇ ççeЧӀ чӀчӀаeШ шшэŞ şşaЩ щщэ (Ъ) ъчӀогӀа хьаьркƏ əoġa ärk(Ы) ыы (Ь) ькӀеда хьаьрк Э ээE ee jne.Ю ююyu jne.Юь юьюьyü jne.Я яяya jne.Яь яьяьyä jne.Ӏ ӀӀаJ jja
Референції
Катеґорія:Языкы
Література Chechen language / Wikipedia Ethnologue / Chechen language Languages of the World / Languages of the Caucasus