Архе́й (др.-греч. ἀρχαῖος — «древньый») — єден из чотырёх еонӱв історії Земли, осягавущый час уд 4,031 ±0,003 до 2,5 млрд рокӱв назад.
Зачав ся по кӱнцёви Пӱзнёго тяжкого бомбардованя дас 3,8 млрд рокӱв назад и продовжав ся до Квасородного дійства коло 2,5 млрд рокӱв назад. Архей осягать період уд первых усокотившых ся цільных горных пород, ужек мавшых сліды развитої прокаріотичного житя у формі повноцінных бактеріалных матӱв, до появліня еукаріот.
Термін «архей» предложив у 1872. році америцькый ґеолоґ Джеймс Дана.
Архей розділеный на чотыри еры (уд майбӱлш пӱзнёї до майбӱлш раннёї):
неоархей (2,8—2,5 млрд рокӱв назад), мезоархей (3,2—2,8 млрд рокӱв назад), палеоархей (3,6—3,2 млрд рокӱв назад), еоархей (4,031±0,003—3,6 млрд рокӱв назад).
Живот и атмосфера Біота Земли у архейськый еон представляла собов общины анаеробных прокаріот. Ґеобіолоґічні изслідованя осадковых пород архея кажуть, ож прокаріотичный живот на Земли екзістовав бӱлше 3,7-3,8 млрд рокӱв назад, но вопрос за тото, коли взник оксиґенный фотосинтез, до типирь обстає ся без доброго удвіта. Перві окамінілости, на котрых, ге думать ся, удпечатали ся нитчаті фотосинтезувущі орґанізмы, были датовані у 3,4 млрд рокӱв. У тот же період активно формувуть ся многі ныні екзістувущі и розвідані залежі сіры, ґрафіта, желіза и нікеля.
У ранньӱм архёви атмосфера и гідросфера, по-видкому, представляли змфшану парогазову масу, котра мӱцныв и плотныв плінов закутовала усю планету. Проникнӱсть її про сонячні лучі была дуже слаба, того и на повирьхови Земли цариі мрак. Парогазова пліна складала ся из парӱв воды и даякого числа квасных дымӱв. Йӱв присущна была высока хемічна активнӱсть, у наслідок чого она активно воздійствовала на базалтовый повирьх Земли. Горный ландшафт, руно ге и глубокі упадины, на Земли не екзістовали. Рахує ся, ож плотнӱсть и давліня атмосферы у пӱзнёму архёви были значно выше нынішньых, єднак по резултатам дакотрых новых изслідовань их значіня уступали современным май бӱлш ге у два разы. У епоху архея проходила діференціація парогазової пліны на атмосферу и гідросферу. Архейськый океан быв мілкым, а воды ёго представляли кріпкый и паскудно квасный солянчаный розтворДокембрийский этап геологической истории ..
Согласно изслідованёви Танаі Кардона (Tanai Cardona) и ёго колеґ из Имперського коледжа Лондона оксиґенный фотосинтез (фотосистема II) объявив ся у раннёму археёви 3,5 млрд рокӱв назад, задовго до появліня первых цианобактерій и «квасородної катастрофы», трафившої ся 2,45 млрд рокӱв назад.
Удкликованя
Катеґорія:Архей Катеґорія:Ґеолоґічні еоны Катеґорія:Історія Земли