Potres u Šensiju 1556. (kineski: 华县 大 地震; pinjin: -{Hua Xian dà dìzhèn}-) ili Đađinški potres (kineski: 嘉靖 大 地震; pinjin: -{jiājìng dà dìzhèn}-) je najsmrtonosniji zemljotres zabeležen u modernoj ljudskoj istoriji, i jedna od najsmrtonosnijih prirodnih katastrofa u kineskoj istoriji. Zemljotres se dogodio 23. januara 1556. ujutro, u provinciji Šensi, Kina. Više od 97 okruga u provincijama Šensi, Šansi, Henan, Gansu, Hebej, Šandung, Hubej, Hunan, Đangsu i Anhuej je bilo pogođeno tom katastrofom.Science Museums of China Museum of Earthquakes, Ruins of Hua County Earthquake (1556) Prostor u krugu od 840 km je bio uništen, a u nekim okruzima 60% stanovništva je poginulo.Earthquake page of Dr. George P. C. Većina stanovništva u tom području je u to vreme živela u veštačkim tzv. „Jaodong” pećinama (sastavljenim od lesa), od kojih su se mnoge urušile tokom katastrofe s velikim gubitkom života. Moderne procene procenjuju da je direktnih smrtnih slučajeva u zemljotresu bilo preko 100.000, dok je preko 700.000 migriralo ili umrlo od gladi i kuge, što predstavlja ukupan gubitak od 830.000 ljudi u carskim zapisima.颤抖的地球—地震科学 [Trembling Earth: On Seismology] (2005). Researched by China Earthquake Administration seismologists 冯万鹏,薑文亮,龚丽霞,公茂盛,胡进军; Revised by CEA seismologists 王文清,续春荣,张宝红; Edited by CEA chiefs 谢礼立,张景发. Tsinghua University Press. Pages XIII, 162. "1556年陕西华县8级大地震，死亡的83万人中, 据估计死于瘟疫者不下七八成" [Among the 830,000 died, it is estimated that no less than 70% or 80% died from plagues]
Tektonska postavka
Huasjen se nalazi u basenu Vejhe, jednom od riftovih basena koji formiraju južne i istočne granice bloka Ordos. Na istoku basen se nastavlja sa sistemom rifta Šansi. Bazen Vejhe se formirao tokom paleogena kao odgovor na proširenje usmereno u pravcu severozapad-jugoistok. Nakon tektonski mirnog perioda tokom kasnog paleogena, riftni baseni su ponovo postali aktivni u neogenu kao odgovor na proširenje usmereno u pravcu NNW–SSE, što je aktivnost koja se nastavlja do danas. Baseni u Vejhe-Šansi riftnom sistemu su ograničeni velikim normalnim rasedima, koji su bili odgovorni za velike istorijske zemljotrese. Bazen Vejhe ima sveukupnu geometriju polugrabena, sa glavnim kontrolnim rasedima, kao što su rased Huašan i rased Severni Ćinling, koji formiraju južnu granicu.
Zemljopis Potres u Šensiju je imao epicentar u dolini reke Vej u provinciji Šensi, u blizini gradova Huasjen, Vejnan i Huajin. U Huasjenu, svaka zgrada i dom se urušio, ubivši više od polovine stanovnika grada, a broj tamošnjih žrtava procenjuje se u desetinama hiljada. Slična situacija je bila i u Vejnanu i Huajinu. U nekim mestima, pukotine duboke 20 metara otvorene su u zemlji. Razaranje i smrt su bili svugde. Neka mesta koja su bila i do 500 kilometara udaljena od epicentra, su bila pogođena katastrofom. Potres je takođe potstakao odrone zemlje, što je doprinelo masovnom broju poginulih.
Zemljotres se dogodio za vreme vladavine cara Đađinga tokom dinastije Ming. Stoga se u kineskoj istoriji ovaj potres često spominje i kao „Đađingov veliki zemljotres“ (kineski: 嘉靖 大 地震; pinjin: -{jia Jing dà di Zhen}-).
Moderne procene, na temelju geoloških podataka, stavljaju jačinu zemljotresa na oko 8,0 na Rihtervovoj skali u trenutku magnitude ili -{XI}- na Merkalijevoj skali. Iako je to najsmrtonosniji zemljotres (drugi najsmrtonosniji, zemljotres u Tangšanu 1976, koji je takođe pogodio Kinu 400 godina kasnije, uprkos velikim štetama odneo je „samo” 250.000 života, što je za dve trećine manje od ovogMost Destructive Known Earthquakes on Record in the World USGS.gov) i treća najsmrtonosnija prirodna katastrofa u istoriji, bilo je i zemljotresa sa znatno većim magnitudama.
Nakon zemljotresa, manja podrhtavanja tla javljala su se i nekoliko puta mesečno narednih pola godine.
Izveštaji
Većina pogođenih gradova izvestilo je da su se gradski zidovi urušili, gotovo sve kuće su se raspale, i malo je ljudi preživelo. Tek naselja i gradovi udaljeni više od 800 km od epicentra bili su izvan dosega katastrofe i nisu imali štete. Dodatne informacije dao je Gu, et.al.: „U Huasjenu, gradski zidovi, hramovi, uredi i kuće su uništene, ni jedan zid nije ostao čitav ... Tlo je potonulo. Voda je izlazila na površinu i formirala kanale. 60% stanovnika je poginulo ... U Vejnanu, gradski zidovi, hramovi, trgovine, uredi i kuće su se potpuno urušili ... U gradu, tlo je potonulo više od tri metra.”
Lesne pećine
Milioni ljudi su živeli u to vreme u veštačkim lesnim pećinama na visokim liticama u tom području Lesnog platoa. Les је glinasto zemljište koji su oluje vremenom nanele na plato. Mekana lesna glina je formirana tokom mnogih hiljada godina nanošenjem depozita iz pustinje Gobi dejstvom vetrom. Les je veoma erozivna zemlja, koja je podložna silama vetra i vode.
Lesni plato i njegovo prašnjavo tlo pokriva skoro celokupne provincije Šansi, Šensi, i Gansu i delove drugih. Znatan deo populacije je živeo u staništima zvanim jaodunzi na tim liticama. To je bio glavni faktor koji je doprinio vrlo visokom broju poginulih. Zemljotres je srušio mnoge pećine i uzrokovao klizišta, koja su uništila još mnogo veće površine.
Trošak
Trošak štete nastale zemljotresom gotovo je nemoguće izmeriti u današnjim normama. Broj poginulih, međutim, tradicionalno se daje kao 820.000 do 830.000. Prateća imovinska šteta bila je neprocenjiva - cela regija unutarnje Kine je bila uništena, a procenjuje se da je 60% stanovništva ove regije poginulo.
Strana reakcija
Portugalski dominikanski kaluđer Gaspar da Kruz, koji je posetio Guangdžou kasnije 1556. godine, čuo je o zemljotresu, i kasnije izvestio o tome u zadnjem poglavlju svoje knjige, Rasprava o Kini (1569). On je smatrao da je zemljotres moguća kazna za ljudske grehove, i da je Velika kometa iz 1556. verovatno bila znak ove nesreće (a možda i znak rođenja antihrista). (Translation of da Cruz's 1569 book, with C.R. Boxer's comments)
Reference
Literatura
.
Spoljašnje veze
Ruins of Hua County Earthquake
Шенси Категорија:Кина у 1556.