Andrzej Houwalt (ur. 18 lipca 1924 w Warszawie, zm. 31 marca 2007 tamże) – polski chemik i metrolog, kapral podchorąży Armii Krajowej, pracownik Głównego Urzędu Miar i Politechniki Warszawskiej
Życiorys
Okres do 1945 roku Był synem Jerzego i Anny z Hersów. Naukę w zakresie szkoły powszechnej pobierał w majątku rodziców Mejszagoła. W latach 1935–1939 uczęszczał do gimnazjum oo. Jezuitów w Wilnie – mieszkał w tym czasie w internacie przy szkole. Po opuszczeniu w 1940 roku Wileńszczyzny, zamieszkał w Warszawie i tu w latach 1940–1942 uczył się w Państwowej Szkole Chemiczno–Ceramicznej, którą ukończył z dyplomem technika–chemika. W 1942 rozpoczął studia na Wydziale Chemii Technicznej w dwuletniej Państwowej Wyższej Szkole Technicznej utworzonej na terenie Politechniki Warszawskiej. Studiował tam do do wybuchu powstania warszawskiego, w którym wziął udział w stopniu kaprala podchorążego Armii Krajowej.
Pod koniec wojny przyjechał do Krakowa, gdzie w lutym 1945 roku rozpoczął studia na III roku Wydziału Hutniczego Akademii Górniczej.
Okres powojenny W kwietniu 1945 roku został wcielony do II Armii Wojska Polskiego, do lutego 1946 roku odbywał czynną służbę w Szkole Oficerskiej Wojsk Łączności w Zamościu i Sieradzu. Po zwolnieniu z wojska wznowił studia na Wydziale Chemicznym Politechniki Warszawskiej i ukończył je w listopadzie 1950 roku uzyskując dyplom magistra nauk technicznych – inżyniera chemika. Rok wcześniej rozpoczął pracę na macierzystej uczelni i pozostał z nią związany przez dwadzieścia pięć lat. Początkowo pracował w Katedrze Chemii Fizycznej jako asystent, potem awansował na kolejne szczeble drogi naukowej, poczynając od stanowiska asystenta, starszego asystenta i adiunkta. W 1957 roku uzyskał stopień naukowy kandydata (doktora) nauk chemicznych po obronie pracy doktorskiej, w 1963 roku – stopień doktora habilitowanego na podstawie oceny ogólnego dorobku naukowego i przedłożonej rozprawy habilitacyjnej pt. Elektrolityczny rozkład wody pod obniżonym napięciem przy użyciu węglowych elektrod proszkowych, a w 1965 roku został mianowany docentem. W latach 1965–1970 pracował w Katedrze Chemii Nieorganicznej PW jako docent, jednocześnie w latach 1966–1969 pełnił funkcję prodziekana ds. naukowych Wydziału Chemicznego. W marcu 1968 roku wziął czynny udział w strajku studentów. W latach 1967–1970 pracował także jako docent etatowy w Wyższej Szkole Oficerskiej Wojsk Łączności w Zegrzu k. Warszawy. Po zmianach organizacyjnych przeprowadzonych na Politechnice Warszawskiej był w latach 1971–1973 dyrektorem Instytutu Chemii Ogólnej i Technologii Nieorganicznej. Z dniem 1 października 1974 roku został przeniesiony służbowo do pracy w Polskim Komitecie Normalizacji Miar i Jakości (PKNMiJ) i powołany na stanowisko docenta, a dwa tygodnie później został kierownikiem Zakładu Metrologicznego Termodynamiki. Stanowisko to zajmował do końca marca 1982 roku, gdy jako aktywny członek NSZZ „Solidarność”, w wyniku represji po wprowadzeniu stanu wojennego, otrzymał wypowiedzenie pracy. W latach 1982–1983 pracował w Centralnym Ośrodku Badawczo–Rozwojowym Centralnego Związku Spółdzielczości Inwalidów jako kierownik zakładu, a w latach 1983–1989 w Instytucie Organizacji, Zarządzania i Ekonomiki Przemysłu Budowlanego ORGBUD jako kierownik pracowni. Do pracy w Polskim Komitecie Normalizacji, Miar i Jakości powrócił w wyniku przemian ustrojowych z dniem w grudniu 1989 roku, służbowo przeniesiony na prośbę tej instytucji. Został tu początkowo zastępcą kierownika Zakładu Metrologicznego Termodynamiki, a w połowie 1990 roku otrzymał mianowanie na stanowisko kierownika tego zakładu, którym kierował do przejścia na emeryturę w dniu 31 grudnia 1992 roku. Pracę zawodową kontynuował jeszcze przez rok, zatrudniony na pół etatu jako doradca prezesa PKNMiJ.
Działalność naukowa na Politechnice Warszawskiej Pracując na Politechnice Warszawskiej w latach 1967–1974 był przewodniczącym Komisji Programów i Podręczników Zawodowych Szkół Chemicznych w Ministerstwie Oświaty, a w latach 1971–1974 – przewodniczącym Komitetu Głównego Olimpiady Chemicznej. W okresie pracy w PKNMiJ Houwalt jako kierownik, a potem dyrektor Zakładu Metrologicznego Termodynamiki kierował pracami naukowo–badawczymi z dziedziny objętej tematyką zakładu: pomiarami objętości, przepływów cieczy i gazu, ciepła, ciśnienia i temperatury. Pod jego kierunkiem opracowywano przepisy i instrukcje metrologiczne, budowano stanowiska pomiarowe. Przewodniczył lub był członkiem delegacji polskich metrologów na międzynarodowe posiedzenia metrologiczne. Był członkiem Rady Naukowej ds. Metrologii PKNMiJ i członkiem Rady Programowej miesięcznika Normalizacja wydawanego przez PKNMiJ. Był organizatorem i przewodniczącym komisji egzaminacyjnej języków obcych w PKNMiJ i członkiem komisji ds. specjalizacji zawodowej inżynierów w tym Komitecie. Był autorem lub współautorem szeregu publikacji o charakterze naukowym lub technicznym.
Zmarł w Warszawie 31 marca 2007 roku i został pochowany w grobie rodzinnym na cmentarzu Powązkowskim (kw. 205 rząd 1–6 miejsce 11–18). thumb|right|Grobowiec rodziny Herse na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie (kwatera 205) – miejsce pochowania Andrzeja Houwalta
Odznaczenia i wyróżnienia W uznaniu osiągnięć zawodowych i naukowych otrzymał szereg odznaczeń i wyróżnień m.in.:
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1979), Złoty Krzyż Zasługi (1973), Medal Komisji Edukacji Narodowej (1973), Brązowy Medal za Zasługi dla Obronności Kraju (1968), Złotą Odznakę Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Chemicznego (1979), Medal pamiątkowy 60–lecia Polskiej Służby Miar (1980), Medal 75–lecia Głównego Urzędu Miar (1994).
Publikacje
Witold Tomassi, Andrzej Houwalt, Étude des électrodes au chlorure d'argent par la méthode des électrodes à poudre [w:] "Bulletin de la Classe des sciences", seria 5, tom 44, nr 3 (1958), s. 244–266 E. R. Hope, Andrzej Houwalt, Witold Tomassi, Potentials of metallic electrodes in pure water, Ottawa 1959 Kazimierz Fajans, Kwantykułowa teoria wiązania chemicznego, przygot. do dr. Józef Hurwic ; większość tekstów obcojęz. przetł. Andrzej Houwalt, Warszawa 1961 Milton K. Snyder, Chemia : struktura i reakcje, tłumaczenie z języka angielskiego W. Czarnecka, A. Houwalt, H. Kołakowska–Rembertowicz, E. Weroński, Warszawa 1970 Metodyka nauczania chemii, pod red. A. Bogdańskiej–Zarembiny i A. Houwalta, Warszawa 1970 A. Houwalt, J. Butkiewicz, J. Szamotulski, Pomiary wybranych wielkości termodynamicznych, [w:] "Normalizacja"1979, nr 8–9, s. 25–29. A. Houwalt, Konwikt, [w:] "Gimnazjum Ojców Jezuitów w Wilnie w latach 1922–1940 (monografia)", pod red. R. Cybulskiego, A. Houwalta, J. Jasieńskiego i in., Bydgoszcz 2000, s. 133–143.
Przypisy
Bibliografia Magdalena Klarner–Śniadowska, Barbara Piotrowska, Słownik biograficzny pracowników Głównego Urzędu Miar, wyd. 2, Warszawa 2019,
Linki zewnętrzne Więcej na temat majątku Houwaltów w Mejszagole
Kategoria:Powstańcy warszawscy Kategoria:Urodzeni w 1924 Kategoria:Zmarli w 2007 Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy metrolodzy Kategoria:Polscy chemicy Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Warszawskiej Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa)