Odra 1305

mały|System ODRA 1305 w Muzeum Historii Komputerów i Informatyki w Katowicach. Widoczne elementy (od lewej do prawej strony): jednostka centralna, drukarka wierszowa, pamięć taśmowa, jednostka obsługi pamięci na taśmie papierowej, dziurkarka kart perforowanych, dwa napędy pamięci na wymiennych dyskach magnetycznych. Odra 1305 – polski komputer trzeciej generacji serii Odra, produkowany seryjnie od 1973 w Zakładach Elektronicznych Elwro we Wrocławiu; prototyp komputera powstał w 1971.

Architektura komputera wzorowana była na komputerze ICT 1900 z roku 1964; ODRA 1305 umożliwiała używanie standardowego oprogramowania ICL, włączając w to system operacyjny GEORGE 3, kompilatory i istniejące programy.

Po zaprzestaniu produkcji z przyczyn politycznych w roku 1986 na rzecz komputerów RIAD, w 1988 roku opracowano emulator Odry 1305 o nazwie OS 5.01 VS1 lub VM, co umożliwiało uruchamianie na maszynach RIAD „odrowskich” systemów E6RM albo , a tym samym możliwość korzystania z bogatego oprogramowania.

Jedyne działające w Polsce jednostki komputera ODRA 1305 znajdują się w Muzeum Historii Komputerów i Informatyki. Obie jednostki w ekspozycji Muzeum Historii Komputerów i informatyki zostały uruchomione 10 lat po ich wyłączeniu w PKP Lublin Tatary, a tutaj można zobaczyć jak działa komputer ODRA 1305 po ponownym uruchomieniu.

Nieczynne jednostki jednostki centralne ODRA 1305, czytnik – dziurkarka taśmy CDT325-1, jednostka taśmowa PT3M, moduł , klawiatura oraz kilkadziesiąt taśm z programami znajduje się w Muzeum Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej. Statyczne ekspozycje znajdują się także w Narodowym Muzeum Techniki w Warszawie, oraz w Muzeum Inżynierii i Techniki w Krakowie.

Dane techniczne typ: seria: Odra 1300 mikroprogramowany komputer III generacji zbudowany na układach scalonych TTL słowo maszynowe długości 24 bity pełna zgodność funkcjonalna i programowa z systemami komputerów serii ICL 1900 prędkość: cykl mikroprogramu: zależy od mikrorozkazu cykl odczytu pamięci operacyjnej: czas wykonania rozkazów: instrukcja skoku: dodawanie stałoprzecinkowe: mnożenie stałoprzecinkowe: pamięć operacyjna: ferrytowa 24-bitowa + bit parzystości półprzewodnikowa 24-bitowa z korekcją pojedynczych błędów i wykrywaniem wielokrotnych (kod Hamminga), dodana w ramach modernizacji; 25 bit – bit parzystości od 32 do 256 kilosłów (po modernizacji maszyny z Hutmenu i kolejowej stacji rozrządowej Wrocław Brochów otrzymały dwa „banki” po 512 kilosłów) możliwość pracy dwóch jednostek centralnych (JC) ze wspólną pamięcią możliwość pracy w zestawie dwuprocesorowym (hierarchia master – slave) przy pomocy Adaptera Międzymaszynowego ADM-306 w ramach modernizacji maszyny zostały rozbudowane między innymi o kontroler dysków twardych MFM (ST-251) pamięć stała mikroprogramu: pamięć transformatorowa, 1024 słów 48-bitowych. interfejsy: szafa podstawowa (procesor): kanał priorytetowy – 1 kanał (współpraca z Systemem Modułowej Automatyki) kanał monitora 2, 3 (obsługa konsoli FACIT) – 2 kanały kanał znakowy o szybkości znaków 6-bitowych/sekundę (czytnik/perforator taśmy papierowej lub kart, drukarka wierszowa itp) – 10 kanałów kanał multiplekserowy – specyficzny kanał znakowy mogący obsługiwać multiplekser wraz z maksymalnie 32 terminalami kanały autonomiczne o szybkości 500 000 znaków 6-bitowych/sekundę (pamięci taśmowe PT-3, bułgarskie napędy dyskowe itp.) kanał Jednolitego Systemu służący do współpracy JC Odra 1305 z urządzeniami peryferyjnymi RIAD – jeden kanał, opcjonalnie szafa dodatkowa: kanały znakowe (zewnętrzne) – 7 kanałów kanały autonomiczne (zewnętrzne) – 4 kanały kanały Jednolitego Systemu – 3 kanały zamiennie z kanałami autonomicznymi zewnętrznymi masa: JC ważyła (zależnie od wyposażenia), cały system mógł ważyć ponad (zależnie od wyposażenia) Nie jest do końca jasne, ile sztuk komputera wyprodukowano. Pojawiająca w publikacjach się ilość 346 sztuk jest wartością niepewną, gdyż w Narodowym Muzeum Techniki w Warszawie znajduje się jednostka o numerze seryjnym 426, co sugeruje produkcje przekraczającą ilość podaną w oparciu o inne artykuły w sieci. Według danych zgromadzonych przez Muzeum Historii Komputerów i Informatyki w Katowicach, ilość wyprodukowanych JC 1305 mogła przekraczać 460 sztuk. Ostatnie komputery Odra z serii 1305 data uruchomienia data wyłączenia miejsce uwagi Historia komputerów serii ODRA 1300 - Adam Urbanek Hutmen, Wrocław Jeden z ostatnich komputerów Odra 1305, wyprodukowany przed 30 laty przez Elwro został 18 lipca 2003 wyłączony na zawsze. Przez 30 lat służył we wrocławskim Hutmenie. Latem 1995 roku rozpoczęto migrację danych i zadań Odry na komputery PC. Kiedyś w dziale informatycznym Hutmenu pracowało 60 osób, obecnie 6 na wymienionym nowoczesnym sprzęcie komputerowym. Odra działała podobno bezawaryjnie, zużywały się tylko części i odmawiała włączenia, gdy było za zimno, dlatego w pomieszczeniu utrzymywano stałą temperaturę . Trafiła do powstającego muzeum przemysłu dolnośląskiego. Odra pracująca poprzednio w Hutmenie znajduje się w skansenie kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej, któremu obecni właściciele chcą nadać szerszy charakter muzeum zabytków techniki. ? PKP, Ostróda Do lata 2006 roku PKP w Ostródzie używały maszyny cyfrowej Odra 1305. Prawdopodobnie w całości zezłomowana. ? PKP, Wrocław Brochów Do 1 kwietnia 2010 roku przedostatnia Odra 1305 pracowała na stacji towarowej Wrocław Brochów. Maszyna służyła do zdalnej inwentaryzacji składów i zestawiania pociągów towarowych. Jeden z zespołów systemu ODRA 1305 obecnie jest wyeksponowany jako monument w Gdańskim Parku Naukowo Technologicznym PKP, Lublin Tatary 1 maja 2010 roku o godzinie 9:18 została wyłączona ostatnia w Polsce działająca maszyna tego typu. Była nią Odra 1305 z JC 1305M, zainstalowana na stacji Lublin Tatary. Komputer został wyłączony i zastąpiony przez system korzystający z sieci InternetOstatni komputer polskiej produkcji Odra, który funkcjonował w lubelskich PKP nieprzerwanie od 1974 r., zakończył swą pracę, „Polska The Times” (PAP – 10-05-2010 05:03).. Maszyna przypominała wielką szafę, a nie powszechnie znany komputer typu PC. Zajmowała . Na początku produkcji takie modele zamiast dysku twardego miały szpule z taśmami magnetycznymi. Taka pamięć taśmowa miała ok. pojemności (sto tysięcy razy mniejszą niż ma teraz wiele komputerów domowych).

Uzupełnienie: na stacji Lublin Tatary były dwie JC systemu Odra 1305, jedna z nich została odkupiona przez Muzeum AGH w 2011, a obecnie po odrestaurowaniu była prezentowana w trybie pracy w Muzeum Historii Komputerów i Informatyki w Katowicach. Po jego zamknięciu została przekazana wraz z resztą zbiorów do krakowskiego Muzeum Inżynierii i Techniki.

Odra w muzeach Wszystkie informacje przedstawione poniżej, znajdują się w ciągle uzupełnianej monografii maszyny na stronie Muzeum Historii Komputerów i Informatyki,

ODRA 1305

Muzeum Historii Komputerów i Informatyki posiada trzy systemy Odra 1305:

1 szt. JC 1305 – na przekazanym w 2012 systemie z Muzeum Wojsk Lądowych rozpoczęto w 2017 prace konserwatorskie i uruchomieniowe całego systemu 1 szt. JC 1305M – system komputerowy przekazany przez Muzeum AGH w 2018, w trakcie uruchamiania JC. 1 szt. JC 1305 – duży system komputerowy uratowany przed złomowaniem, prawdopodobnie z zakładów zbrojeniowych

Systemy, bądź jednostki Odra 1305 znajdują się także w muzeach:

2 szt. JC 1305 – Muzeum Techniki i Kolejnictwa w Jaworzynie Śląskiej, pochodzący z wrocławskiego Hutmenu 1 szt. JC 1305 – Park Naukowo Technologiczny w Gdańsku 1 szt. JC 1305 – Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie 1 szt. JC 1305 – Narodowe Muzeum Techniki w Warszawie

Zobacz też Rodan 15 – mobilna wersja militarna Odry 1305 SKOK

Przypisy

Linki zewnętrzne Andrzej Krajewski, ODRA 1305: Cud techniki po polsku, Newsweek.pl, 28 maja 2010 Jednostka centralna: Składniki systemu (film): ODRA JC 1305 Muzeum Historii Komputerów i Informatyki Katowice ODRA JC1305 Prezentacja działającej jednostki w Muzeum Historii Komputerów i Informatyki w Katowicach Operacja Thanasis – restauracja i uruchomienie komputera ODRA 1305 w Muzeum Historii Komputerów i Informatyki (MHKI) w Katowicach Spis lokalizacji jednostek centralnych Odry 1305 Prezentacja Odry 1305 w Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej

1305