Stanisław Helski (ur. 29 września 1929 w Tereszpolu, zm. 23 lipca 2004 w Ząbkowicach Śląskich) – polski rolnik, działacz opozycji antykomunistycznej.
Życiorys Młodość, wykształcenie i praca zawodowa Od 1943 do 1944 był żołnierzem Batalionów Chłopskich, następnie został uwięziony w obozie koncentracyjnym na Majdanku. Pracował jako referent w spółdzielni w Osuchach oraz bibliotekarz w Tereszpolu. W latach 1948–1951 odbył zasadniczą służbę wojskową. Od 1951 do 1956 pracował w rodzinnym gospodarstwie w Rozdołach. Był także zatrudniony w urzędach w Zamościu oraz Wrocławiu. W 1957 ukończył Technikum Mechaniczne we Wrocławiu, a w latach 1964–1968 studiował prawo na Uniwersytecie Wrocławskim. Od lat 1972 prowadził gospodarstwo rolne w Kobylej Głowie k. Ząbkowic Śląskich. W latach 1978–1989 był członkiem Wojewódzkiego Związku Hodowców Owiec w Wałbrzychu.
Działalność opozycyjna w okresie PRL W 1979 został członkiem wspierającym Konfederacji Polski Niepodległej. W sierpniu 1980 był członkiem delegacji chłopskiej podczas strajku w Stoczni Gdańskiej im. Lenina. 1 września 1980 założył punkt konsultacyjny Chłopskiego Komitetu Inicjatywy Społecznej w Ciepłowodach. Był założycielem Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Chłopów Województwa Wałbrzyskiego. Wraz ze Stanisławem Janiszem, Michałem Bartoszcze, Romanem Bartoszcze organizował ogólnopolski Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Rolników Indywidualnych „Solidarność Chłopska” i wszedł w skład prezydium Krajowej Rady Porozumiewawczej tej organizacji. Był członkiem Krajowego Komitetu Koordynacyjnego Chłopskich Związków Zawodowych. W lutym 1981 organizował ogólnopolski protest głodowy chłopów w świdnickim kościele pod wezwaniem św. Józefa będący protestem solidarnościowym ze strajkującymi w Ustrzykach Dolnych. Pełnił funkcję przewodniczącego struktur NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” w województwie wałbrzyskim. Był autorem i drukarzem ulotek i pism podziemnych oraz autorem w niezależnym piśmie „Rola”.
Od 1982 do 1989 współpracował z Solidarnością Walczącą. W latach 1983–1984 pisał w podziemnym piśmie „Gospodarz”, a w okresie 1983–1989 współpracował z Komitetem Pomocy Więzionym i ich Rodzinom w Wałbrzychu. W latach 1983–1987 był współzałożycielem i członkiem Komitetu Obrony Praw Człowieka we Wrocławiu. W okresie 1987–1988 był autorem w podziemnym kwartalniku „Obecność”. 15 sierpnia 1986 skierował do Sejmu PRL wniosek o postawienie przed Trybunałem Stanu gen. Wojciecha Jaruzelskiego. W 1986 był współzałożycielem Tymczasowej Krajowej Rady Rolników „Solidarności” oraz Konwentu Seniorów Ruchu Ludowego „Solidarności”. W 1988 był współorganizatorem jawnych tymczasowych struktur NSZZ Solidarność Chłopska w województwie wałbrzyskim.
Represje Po wprowadzeniu stanu wojennego nie zaprzestał działalności opozycyjnej. W odwecie ówczesne władze rozpoczęły wobec niego szykany. Wiosną 1982 naczelnik gminy Ciepłowody wydał Helskiemu nakaz obsiania pól jęczmieniem, do którego Helski nie zastosował się, gdyż nakaz ten uważał za bezprawny. W maju 1982 pod eskortą milicji na pola Helskiego wjechało 14 ciągników z siewnikami. Dokonano przymusowego zagospodarowania i pola Helskiego obsiano jęczmieniem. Kosztami całej akcji obciążono rolnika.
Po kilkunastu dniach Helski zaorał niewyrośnięte zboże na własnym polu, za co został aresztowany 21 czerwca, a następnie został pobity w areszcie Rejonowej Komendy Milicji Obywatelskiej w Dzierżoniowie. 6 lipca został zwolniony z aresztu, a następnie przewieziony do szpitala, po czym 14 lipca ponownie został aresztowany. We wrześniu 1982 był internowany w Nysie, następnie przetrzymywany w Komendzie Wojewódzkiej MO w Wałbrzychu, gdzie podjął strajk głodowy. Zwolniono go 27 września z uwagi na stan zdrowia i ponownie przewieziono do szpitala. Został skazany na łączną karę 6 lat pozbawienia wolności za wszystkie popełnione czyny. Komornik zajął i zlicytował maszyny rolnicze i sprzęty Helskiego. Ponadto jego jedyny syn został wcielony do wojska.
Po wyjściu z więzienia, zrujnowany finansowo, rozpoczął bez pomocy adwokatów, wieloletnią batalię z systemem prawnym PRL o uniewinnienie. Trzykrotnie w jego sprawie wyrokował Sąd Najwyższy oraz wielokrotnie Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty jednak nie zostały oddalone, a sprawy sądowe ucięła amnestia, którą ogłoszono po zniesieniu stanu wojennego. Helski bezskutecznie usiłował odrzucić postanowienie o amnestii wobec siebie i domagał się uniewinnienia, które dawałoby mu podstawę prawną do dochodzenia roszczeń za bezprawne działania urzędników, doznane krzywdy i utracone zdrowie. Sytuacji nie zmieniły zmiany ustrojowe po 1989. Wszystkie skargi do organów władzy państwowej i do Rzecznika Praw Obywatelskich pozostawały bez odpowiedzi.
Incydent zamachu Domagał się postawienia Wojciecha Jaruzelskiego przed Trybunałem Stanu, a kopię wniosku w tej sprawie zaniósł osobiście Jaruzelskiemu jesienią 1992 na spotkanie, na którym Jaruzelski promował swoją książkę w księgarni przy pl. Legionów (dawniej pl. PKWN) we Wrocławiu.
Jego apele o rozliczenie stanu wojennego pozostawały bez odpowiedzi. Jesienią 1994 Wojciech Jaruzelski wydał książkę Stan wojenny, dlaczego?. Helski w akcie desperacji na spotkaniu autorskim zorganizowanym w tym samym miejscu, co poprzednim razem, 11 października 1994 uderzył Wojciecha Jaruzelskiego zawiniętym w gazetę kamieniem w twarz. Stanisława Helskiego umieszczono w zakładzie psychiatrycznym i wytoczono proces. Został skazany na 2 lata pozbawienia wolności w zawieszeniu oraz 200 zł grzywny. Na wniosek posła Andrzeja Micewskiego, 28 października 1994 r. komisja odpowiedzialności konstytucyjnej Sejmu RP potępiła atak Stanisława Helskiego. Generał Jaruzelski zwracał się do sądu o niekaranie i publicznie wybaczył Helskiemu zamach. 1 czerwca 1995 wyrokiem Sądu Rejonowego dla Dzielnicy Wrocław-Śródmieście Stanisław Helski został skazany na 2 lata pozbawienia wolności w zawieszeniu na 3 lata, grzywnę i nawiązkę.
Działalność polityczna w III RP W wyborach parlamentarnych w 1989 kandydował bez powodzenia do Senatu w okręgu wałbrzyskimObwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 8 czerwca 1989 r. o wynikach głosowania i wynikach wyborów do Senatu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej przeprowadzonych dnia 4 czerwca 1989 r. ().. W wyborach parlamentarnych w 1993 ubiegał się o mandat poselski z listy Koalicji dla Rzeczypospolitej. Ponownie bezskutecznie ubiegał się o mandat senatora z ramienia własnego komitetu wyborczego w wyborach uzupełniających w 2000 w okręgu wrocławskimObwieszczenie Państwowej Komisji Wyborczej z dnia 26 czerwca 2000 r. o wynikach wyborów uzupełniających do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, przeprowadzonych w dniu 25 czerwca 2000 r. ()..
Odznaczenia W 2022 pośmiertnie odznaczony Krzyżem Wolności i SolidarnościPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 marca 2022 r. nr rej. 82/2022 o nadaniu odznaczeń (). oraz Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia PolskiPostanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 11 marca 2022 r. nr rej. 90/2022 o nadaniu orderów i odznaczenia ()..
Upamiętnienie 2 czerwca 2023 w Dolnośląskim Centrum Filmowym we Wrocławiu odbyła się premiera filmu dokumentalnego w reż. Michała Torza pt. Stanisław Helski. Dlatego. Zrealizowany przez Instytut Pamięci Narodowej film w 2022 otrzymał główną nagrodę w ramach I Pitching Forum podczas Międzynarodowego Festiwalu Filmowego o Totalitaryzmach „Echa Katynia”. W 2023 podczas 15. Festiwalu Filmowego NNW w Gdyni zdobył nagrodę główną w konkursie Dokument Polski.
Przypisy
Linki zewnętrzne Wspomnienie Jerzego Przystawy o Stanisławie Helskim Blog rodziny Stanisława Helskiego
Kategoria:Absolwenci szkół średnich we Wrocławiu Kategoria:Drukarze podziemni w PRL (1976–1989) Kategoria:Działacze NSZZ Rolników Indywidualnych „Solidarność” Kategoria:Internowani w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1945–1980 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wolności i Solidarności Kategoria:Politycy Konfederacji Polski Niepodległej Kategoria:Politycy polskiego ruchu ludowego Kategoria:Polscy rolnicy Kategoria:Uczestnicy protestów głodowych w Polsce Ludowej Kategoria:Uczestnicy strajków rolników w Polsce Ludowej Kategoria:Uczestnicy wydarzeń Sierpnia 1980 Kategoria:Więźniowie KL Lublin Kategoria:Więźniowie polityczni w Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej 1957–1989 Kategoria:Żołnierze Batalionów Chłopskich Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Zmarli w 2004