Cerkiew Narodzenia Matki Bożej (, Cerkowʹ Rożdiestwa Bogorodicy) – cekiew Skitu Pieryńskiego znajdującego się w uroczysku Pieryń pod Nowogrodem Wielkim. Świątynia powstała w XIII w.

Cerkiew wpisana jest na listę obiektów dziedzictwa kulturowego Rosji oraz listę światowego dziedzictwa UNESCO jako część zabytków historycznych Nowogrodu i okolic.

Historia Powstanie Badania naukowe świątyni zaczęto dopiero w połowie XX w. Pierwszą publikacją jest ta wydana przez Raisę Kacnielson w 1952 r. na podstawie badań wykopaliskowych wewnątrz świątyni z 1948 r. przeprowadzonych przez Artiemija Arcychowskiego.

Dokumenty historycznie nie pozwalają na określenie czasu i okoliczności budowy kamiennej cerkwi w Pieryni. Według tradycji drewniana cerkiew miała zostać wzniesiona w 995 r. Badacze datują powstanie kamiennej cerkwi na kilka wieków później: architekt datuje na lata 1230–1240, badaczka Kacnielson na XII – początek XIII w., archeolog na pierwszą połowę XIII w., na koniec XIII – początek XIV w., chociaż łączy dach cerkwi pieryńskiej z tym z z 1292 r. W pracy grupowej nowogrodzkich konserwatorów nazwano cerkiew pieryńską pierwowzorem świątyni lipeńskiej.

Dalsza historia Pierwsza wzmianka o cerkwi pochodzi z 1615 r.; wzmianka podaje że cerkiew jest pod wezwaniem Wniebowzięcia Matki Bożej, chociaż wszystkie późniejsze źródła twierdzą, że jest ona pod wezwaniem Narodzenia Matki Bożej. Informacja z 1617 r. wspomina o „zrujnowanej” świątyni bez cel mniszych i ogrodzenia, a w klasztorze miał przebywać jeden starzec o imieniu Maksim; w skarbcu miał znajdować się tylko krucyfiks i 5 ksiąg; te samo źródło podaje później że klasztor jest pusty.

Klasztor pieryński został zlikwidowany 1764 r. w wyniku , a pierwszy bardziej szczegółowy opis klasztoru i cerkwi powstał w latach 1768–1769: „[cerkiew] długa na pięć i pół sążni, z ołtarzem i kruchtą o szerokości trzech i pół sążni”.

XIX-wieczny arcybiskup Makary podaje, że cerkiew była cerkwią parafialną od 1764 do 1826 roku i że świątynia została odrestaurowana „bez zmiany jej dawnej prostej architektury” i konsekrowana w 1828 roku.

Klasztor pieryński ostatecznie stał się własnością monasteru św. Jerzego, największego monasteru Nowogrodu, źródła podają jednak różne daty tego przejęcia: 1634, 1671, 1824, lub 1826 r.

Klasztor został zamknięty w 1920 r., a potem cerkiew służyła jako magazyn. Podczas II wojny światowej cerkiew została uszkodzona: utracono dach kopuły i część głównej bryły budynku, szkielet kopuły uległ deformacji, zniszczono mur sklepienia i gzyms bębna, uszkodzono tynk na ścianach.

Współcześnie W 1991 roku skit został przekazany Kościołowi i reaktywowany jako skit Narodzenia Narodzenia Matki Bożej należący do klasztoru św. Jerzego. 10 marca 2001 r. arcybiskup nowogrodzki i staroruski Lew poświęcił odrestaurowaną świątynię.

Galeria

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Zabytkowe cerkwie i sobory w obwodzie nowogrodzkim Kategoria:Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO w Rosji