Włośnianka wielkozarodnikowa (Hebeloma gigaspermum Beker, Gröger & Zschiesch.) – gatunek grzybów należący do rodziny pierścieniakowatych (Strophariaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Hebeloma, Strophariaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy opisali go w 1981 r. Frieder Gröger i Gerhard Zschieschang w Niemczech. Synonim: Hebeloma gigaspermum var. inodorum J.Aug. Schmitt 2022 Hebeloma groegeri Bon, Docums Mycol. 2002 Polska nazwa na podstawie rekomendacji Komisji ds. Polskiego Nazewnictwa Grzybów przy Polskim Towarzystwie Mykologicznym.
Morfologia Kapelusz Średnica 1,8–5 cm, kształt płaskowypukły, szeroko dzwonkowaty z tępym garbkiem, lekko ekscentryczny. Brzeg podwinięty do późnej starości i nigdy nie karbowany, często nieregularny, czasami lekko owłosiony. Powierzchnia w stanie wilgotnym idealnie naga i nieco kleista, szybko wysychająca, bardzo rzadko biaława (głównie na podwiniętym brzegu), na obrzeżach ochrowa, czerwonawoochrowa lub dymnobrązowa, poza tym żółtoochrowa, żółtobrązowa lub brudno czerwonawoochrowa, w środku czerwonawoochrowa. Blaszki Dość rzadkie i niezbyt szerokie (u dojrzałych owocników w części środkowej do 5 mm szerokości i 2–3 mm pod kapeluszem), lekko pofałdowane, szeroko przylegające, początkowo ochrowe lub mlecznokawowe, potem dymnobrązowe, jasnooliwkowe. Krawędzie białe, ząbkowane. Trzon Wysokość 3–6,5 cm, grubość 0,3–0,7 (1) cm, u młodych okazów blady, potem brązowiejący (poczynając od podstawy), w górnej części omączony lub oprószony, prawie nagi lub włókienkowaty, mniej więcej równy, czasem lekko rozszerzony u nasady, często prawie wrzecionowaty, zakorzeniony w podłożu. Miąższ Biały, w stanie wilgotnym częściowo szklisty, tylko pod skórką kapelusza lekko zabarwiony, u nasady trzonu czerniejący. Zapach przyjemny, podobny do zapachu włośnianki słodkowonnej. Cechy mikroskopowe Podstawki czterozarodnikowe, 39,5–46 × 10–12,5 μm. Bazydiospory długie, cytrynowate lub migdałowate, duże i raczej nierówne, (11) 12–15,5 (17–19) × 6,5–7,8 (8,5) µm, wyraźnie brodawkowate, żółtoczerwonawobrązowe, częściowo lekko brodawkowate, z podwójną ścianką, exosporium wyraźnie rozluźnione. Cheilocystydy przekraczające 35–40 μm brzegu blaszek, w młodym wieku niemal maczugowate i silnie główkowate, później bardziej cylindryczne do wąsko maczugowatych, 57–85 × (6) 7,5–12 (14–15) μm. Epicutis nieco zżelatynowany, zbudowany ze strzępek o szerokości 2,5–4,5 µm, splątanych z szerokimi strzępkami. Gatunki podobne Najbardziej podobna jest włośnianka słodkowonna (Hebeloma sacchariolens). Różnią się siedliskiem (w. słodkowonna występuje w bardziej suchych siedliskach w lasach i ogrodach), oraz rozmiarem zarodników (u H. gigaspermum są większe).
Występowanie Podano stanowiska Hebeloma gigaspermum w Ameryce Północnej, Europie i Azji. Brak tego gatunku w opracowanym w 2003 r. przez Władysława Wojewodę wykazie wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski, ale podano jego stanowiska w późniejszych latach. Prawdopodobnie nie jest rzadki, ale mylony jest z włośnianką słodkowonną. Gatunki te dawniej nie były odróżniane i wiele stanowisk podanych jako w. słodkowonna dotyczy Hebeloma gigaspermum.
Naziemny grzyb mykoryzowy. Występuje na terenach podmokłych, zwłaszcza pod wierzbami i olszami w łęgach.
Znaczenie Nie wiadomo, czy jest grzybem jadalnym, ale biorąc pod uwagę, że niektóre włośnianki to grzyby trujące, nie należy jej zbierać do celów spożywczych.
Przypisy
Kategoria:Mykobiota Polski Kategoria:Pierścieniakowate