Kamienica przy ulicy Dworcowej 17 w Katowicach – kamienica mieszkalno-handlowa w Katowicach, położona przy ulicy Dworcowej 17, na obszarze dzielnicy Śródmieście. Powstała w 1875 roku i architektoniczne nosi cechy stylu modernistycznego. W latach międzywojennych była siedzibą Ogólno-Miejscowej Kasy Chorych na miasto Katowice.
Historia lewo|mały|Fragment ulicy Dworcowej w latach międzywojennych; po lewej stronie, na prawo od wieży wodnej kamienica pod nr. 17 lewo|mały|Fragment ulicy Dworcowej w okresie niemieckiej okupacji; po lewej stronie widoczna kamienica pod nr. 17
Kamienica została wzniesiona w 1875 roku (bądź podobnie, jak sąsiednia pod nr. 15, pod koniec lat 90. XIX wieku), a jej projektantem był prawdopodobnie Heinsle. Fasadę zaprojektował Leon Goldstein. Powstała jako budynek mieszkalny. W 1890 roku wybudowano jej boczną oficynę.
Pod koniec kwietnia 1927 roku kamienica została zakupiona przez Ogólno-Miejscową Kasę Chorych na miasto Katowice za kwotę 230 tys. złotych. Stała się ona jej siedzibą, a 16 lipca tego samego roku nastąpiło uroczyste poświęcenie gmachu. W budynku zainstalowano nowoczesne aparaty rentgenowskie i urządzono zakład fizykoterapii. W 1929 roku przebudowano elewację.
W 1935 roku Ogólno-Miejscowa Kasa Chorych na miasto Katowice była dalej właścicielem kamienicy. W tym czasie w budynku działała restauracja oraz gabinet dentystyczny, a także znajdowały się mieszkania. Restaurację prowadził na parterze Filip Taterka.
Po wybuchu II wojny światowej, w okresie niemieckiej okupacji Ogólno-Miejscowa Kasa Chorych została zlikwidowana, a w gmachu działał zarząd państwowych nieruchomości. Zaraz po zakończeniu działań wojennych kamienicę przejął Okręgowy Urząd Likwidacyjny. W 1946 roku w gmachu mieścił się także sekretariat Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Oddziału Wojewódzkiego Śląsko-Dąbrowskiego.
Ubezpieczalnia Społeczna, jako prawny następca Kasy Chorych, wystąpiła na drodze sądowej o rewindykację gmachu. W 1946 roku jej prawo do kamienicy zostało uznane. Okręgowy Urząd Likwidacyjny miał opróżnić cały budynek, ale w 1949 roku zajmował jeszcze 3. i 4. piętro. W 1950 roku zaczęła tu działać Stacja Masowych Badań Rentgenowskich w Katowicach, a pod koniec XX wieku działał tutaj gabinet medyczny.
W 2016 roku kamienica stała pusta, a wcześniej działał tutaj Wydział Nadzoru nad Systemem Opieki Zdrowotnej Śląskiego Urzędu Wojewódzkiego, Wojewódzka Specjalistyczna Przychodnia Stomatologiczna oraz Śląskie Centrum Zdrowia Publicznego.
Pod koniec 2016 roku miasto Katowice wystawiło kamienicę na sprzedaż. Na początku 2017 roku najwyższą ofertę w przetargu na jej zbycie złożyła spółka Engas z Bielska-Białej. Kamienica została sprzedana za kwotę ponad 2,7 mln złotych.
Charakterystyka lewo|mały|Fasada kamienicy w 2011 roku
Kamienica mieszkalno-handlowa położona jest przy ulicy Dworcowej 17 w Katowicach, na obszarze dzielnicy Śródmieście. Jest to obiekt murowany z cegły, wybudowany na rzucie prostokąta, w pierzei zwartej zabudowy. Jest to najwyższy budynek przy ulicy Dworcowej – ma sześć kondygnacji nadziemnych oraz jedną podziemną. Zwieńczona jest czterospadowym dachem krytym papą. Powierzchnia zabudowy kamienicy wynosi 471 m².
Budynek architektonicznie reprezentuje cechy stylu modernistycznego. Ośmioosiowa fasada kamienicy jest otynkowana. W parterze, w osi środkowej znajduje się główne wejście z czterokolumnowym toskańskim portykiem. Jeszcze w 1992 roku, od strony wschodniej usytuowany był drugi otwór wejściowy. Nie ma bramy przejazdowej.
Na czterech środkowych osiach, na poziomie od trzeciej do piątej kondygnacji kamienica ma pseudowykusz, z podziałami w postaci czterech półkolumn jońskich w wielkim porządku, zwieńczony niskim szczytem. Bogato zdobiona fasada dodatkowo jest dekorowana płycinami w podokiennikach, a w wykuszu z motywem koszy kwiatów.
Stolarka okienna na fasadzie kamienicy jest czterokwaterowa ze ślemieniem. Posadzka w sieni wykonana jest z lastriko. Zachowały się dwubiegowe oryginalne schody żelbetowe z balustradą ze stalowych prętów.
Kamienica ma oficyny. Wschodnia przechodzi w tylną w kształcie litery „L”, a zachodnia jest parterowa.
Według danych z systemu REGON, październiku 2025 roku siedzibę miało tutaj tylko Śląskie Centrum Zdrowia Publicznego w likwidacji.
Budynek wpisany jest do gminnej ewidencji zabytków miasta Katowice.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Architektura modernizmu w Katowicach Dworcowa 17 Kategoria:Śródmieście (Katowice) Katowice Kategoria:Obiekty w Katowicach wpisane do gminnej ewidencji zabytków