Helena Reutt-Tymieniecka (ur. 31 grudnia 1901 w Bucharze, zm. po 1958) – polska prezenterka radiowa, śpiewaczka i aktorka, pierwsza spikerka Polskiego Radia Katowice w latach 1927–1939, a po 1945 roku związana z Wojewódzkim Domem Kultury w Katowicach.
Życiorys Urodziła się 31 grudnia 1901 roku w Bucharze na obszarze obecnego Uzbekistanu, gdzie jej ojciec Antoni Reutt służył w armii carskiej. Jej matką była Leonilda Czerkasówna. Pochodziła z zamożnej ziemiańskiej rodziny. Jako dziecko odbywała dalekie podróże: do Taszkentu, Samarkandy, a następnie przez Mandżurię i Władywostok trafiła do Japonii, Indii, Chin i Turcji. Wychowywała się i uczyła na pensji św. Katarzyny w Petersburgu. Studiowała malarstwo dekoracyjne i śpiew.
Po powrocie do Polski, do 1925 roku była związana z warszawską Redutą. Po przeniesieniu teatru do Wilna, przyjechała na Górny Śląsk. Była zamężna z muzykiem Stefanem Tymienieckim, który objął stanowisko dyrektora rozgłośni Polskiego Radia w Katowicach. Ona sama została pierwszą spikerką radia, które zaczęło działalność 4 grudnia 1927 roku.
mały|lewo|Helena Reutt-Tymieniecka w studiu rozgłośni Polskiego Radia w Katowicach
W Polskim Radiu Katowice prowadziła jako „Ciocia Hela” skrzynkę pocztową dla dzieci, która cieszyła się dużą popularnością wśród najmłodszych słuchaczy. Pomysł na audycje dla dzieci zrodził się w 1928 roku. W latach 30. XX wieku powstał przy rozgłośni zespół dziecięcy „Kukiełki Śląskie”, który często występował przed mikrofonem. W związku z dużym powodzeniem tych audycji w katowickim radiu zaczęto rozbudowywać program adresowany dla dzieci, wzbogacając go o słuchowiska, odczyty czy felietony o tematyce dziecięcej. Audycje dla dzieci były stałym elementem katowickiej rozgłośni aż do wybuchu II wojny światowej.
Pomagała mężowi w redagowaniu i prowadzeniu audycji pn. La boîte aux lettres – Skrzynka francuska, skierowaną dla zagranicznych słuchaczy, prowadzoną w języku francuskim. Po raz pierwszy wyemitowano ją 22 lutego 1928 roku, a Reutt-Tymieniecką szybko zaczęto nazywać „Tante Hélène”.
Pod koniec 1930 roku brała udział w sesji nagraniowej trzech ludowych śląskich piosenek: „Idzie Karolka do Gogolina”, „Wczora była niedzieliczka” i „Gnała pastereczka doliną”.
W czerwcu 1932 roku przybyła do Grandson w Szwajcarii na pierwszy zjazd Katowicardów – miłośników katowickiej rozgłośni, gdzie została przyjęta z entuzjazmem. W tym samym roku na zaproszenie kierownictwa stacji w Mediolanie koncertowała w tamtejszym studiu muzycznym, wykonując polskie pieśni ludowe. Została ciepło przyjęta przez słuchaczy i Luizę Rizzi Marconi.
Z Polskim Radiem Katowice związana była do wybuchu II wojny światowej. 2 września 1939 roku opuściła Katowice i z zespołem rozgłośni wyjechała do Warszawy. Po wojnie wróciła do Katowic, gdzie szkoliła instruktorów teatrów niezawodowych, zapowiadała występy artystów podczas spotkań organizowanych w Teatrze Śląskim im. Stanisława Wyspiańskiego i w kawiarni „Astoria” oraz poranków filmowych w kinie „Rialto”. Pracowała m.in. w Wojewódzkim Domu Kultury w Katowicach (przed 1945 rokiem Dom Oświatowy).
Już 24 czerwca 1945 roku w parku T. Kościuszki w Katowicach zapowiadała występy podczas pierwszego Wielkiego Festiwalu Świetlicowego z udziałem 22 zespołów artystycznych z katowickich świetlic fabrycznych, a w lipcu tego samego roku występowała podczas koncertu z okazji rocznicy bitwy pod Grunwaldem. We wrześniu 1945 roku otworzyła studium artystyczno-wychowawcze oraz Teatr Dorotki, który korzystał z pomieszczeń Wojewódzkiego Domu Kultury. W 1946 roku zapraszała na sztukę Wędrowna menażeria, przygotowaną przez jej teatrzyk na podstawie wierszy Jana Brzechwy i Juliana Tuwima.
Wstąpiła do Śląskiego Klubu Literackiego w Katowicach. Była autorką opowiadania Dziwny sen, opublikowanego w czasopiśmie „Naszym Dzieciom” w listopadzie 1946 roku.
W latach 50. XX wieku wyjechała do Wenezueli, gdzie w 1958 roku otrzymała obywatelstwo tego państwa. Jej dalsze losy nie są znane.
Upamiętnienie W ramach obchodów 80. jubileuszu Polskiego Radia Katowice, 4 grudnia 2007 roku jej imię otrzymało studio emisyjne (A-2) w siedzibie rozgłośni przy ulicy J. Ligonia 29 w Katowicach. W tym samym roku jej wizerunek pojawił się na okolicznościowej kartce pocztowej, a w Urzędzie Pocztowym Katowice 1 stosowano okolicznościowy datownik, na którym także została ona uwieczniona.
14 grudnia 2024 roku z Rynku w Katowicach odbył się spacer, podczas którego opowiadano historię zasłużonych dla historii Katowic kobiet, w tym Heleny Reutt-Tymienieckiej.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Urodzeni w 1901 Kategoria:Ludzie urodzeni w Bucharze Kategoria:Nieznana data śmierci Kategoria:Polskie wokalistki Kategoria:Polskie aktorki Kategoria:Artyści związani z Katowicami Kategoria:Artyści związani z Warszawą Kategoria:Artyści związani z Petersburgiem Kategoria:Ludzie związani z Polskim Radiem Katowice Kategoria:Wenezuelczycy pochodzenia polskiego Kategoria:Zmarli w XX wieku