Franciszek Wyleżuch (ur. 2 stycznia 1931 w Strumieniu) – polski malarz, grafik oraz twórca dekoracji architektonicznych: mozaik, polichromii i płaskorzeźb.
Życiorys Franciszek Wyleżuch urodził się w 1931 w Strumieniu na Śląsku Cieszyńskim. Po ukończeniu Liceum Pedagogicznego w Cieszynie (1949) pracował w szkołach podstawowych w Orzeszu, Gardawicach i Zabłociu koło Strumienia.
W latach 1951–1957 studiował w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych w Katowicach (później II Wydział Grafiki Propagandowej Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie), gdzie uczył się u Aleksandra Raka i Bogusława Góreckiego, zaraz po obronie dyplomu zamieszkał w Tychach, gdzie przez trzy lata uczył rysunku w szkołach podstawowych i średnich, a także prowadził ogniska plastyczne m.in. w Szkole Podstawowej Nr 5, w Domu Kultury Młodzieży. W 1960 rozpoczął pracę w redakcji „Trybuny Robotniczej” jako grafik. W tym okresie Wyleżuch zajął się również plakatem, projektowaniem okładek i ilustracjami książkowymi. Współpracował z Wydawnictwem Naukowym „Śląsk” oraz Wydawnictwem Artystyczno-Graficznym „WAG”.
W 1964 miała miejsce pierwsza indywidualna wystawa Wyleżucha (w lokalu Biura Wystaw Artystycznych w Katowicach przy ulicy Dworcowej).
Działalność artystyczna mały|Franciszek Wyleżuch, Janusz Włodarczyk – mozaika na elewacji Teatru Małego w Tychach Franciszek Wyleżuch zajmuje się malarstwem, grafiką użytkową i warsztatową. Jest autorem monumentalnych dekoracji architektonicznych takich jak mozaiki, polichromie i płaskorzeźby. Jego grafiki wykonywane są głównie w technice linorytu. Cechą najwcześniejszych są dominujące białe i czarne płaszczyzny o syntetycznych formach. Jeden z pierwszych przykładów jego malarstwa architektonicznego to droga krzyżowa w kościele św. Jana Chrzciciela w Tychach – syntetyczne, czarne przedstawienia twarzy, dłoni lub symboli męki Pańskiej na białych prostokątach były malowane wprost na ceglanej ścianie. Stacje połączone były czarnymi śladami stóp. Dzieło to nie znalazło uznania wśród wiernych, a na skutek protestów kuria biskupia wydała nakaz ich zamalowania.
Na przełomie lat 50. i 60. XX wieku Franciszek Wyleżuch rozpoczął współpracę z architektami działającymi na terenie Tychów, ozdabiając budynki mozaikami, płaskorzeźbami i dekoracjami malarskimi.
Wybrane dzieła Droga krzyżowa w kościele św. Jana Chrzciciela w Tychach (1960/1961) – malarstwo naścienne, zamalowane w 1962, mozaika we wnętrzu sklepu obuwniczego „Chełmek”, Tychy, osiedle C (1960), mozaika w holu Szkoły Podstawowej nr 15 obecnie III Liceum Ogólnokształcące w Tychach (1963), mozaika na elewacji Teatru Małego w Tychach, razem z arch. Januszem Włodarczykiem (1964), dekoracje malarskie we wnętrzu Teatru Małego w Tychach – niezachowane, mozaika na murze ogradzającym teren Szkoły Podstawowej nr 18 w Tychach, mozaika na budynku Zakładu Elektroniki Górniczej w Tychach (ok. 1969), obecnie przy Zespole Szkół nr 4, fontanna – mozaikowa ryba na osiedlu F – nie istnieje, mozaika we wnętrzu pływalni Szkoły Podstawowej nr 19 (ok. 1970, we współpracy ze Stanisławem Kluską) – nie istnieje, mozaiki w budynku Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tychach, filia nr 5, ul. Dąbrowskiego, mozaika na elewacji budynku Tyskiej Spółdzielni Mieszkaniowej „Oskard” (lata 70. XX wieku), mozaiki na elewacji i we wnętrzu budynku Urzędu Miasta w Tychach, we współpracy ze Stanisławem Kluską – nie istnieje, mozaika w kinie „Złote Łany” w Bielsku-Białej.
Nagrody i wyróżnienia 1975 – III nagroda w Ogólnopolskim konkursie plastycznym na plakat 1-majowy, 1975 – I i III nagroda w konkursie na plakat z okazji 22-lipca zorganizowany przez katowicki oddział Krajowej Agencji Wydawniczej, 1976 – I wyróżnienie za grafikę w konkursie Ochrona środowiska człowieka, Katowice, 1977 – wyróżnienie za grafikę w konkursie Świat w którym żyjemy, Katowice, 1977 – I nagroda w ogólnopolskim konkursie na plakat z okazji Święta Odrodzenia, 1978 – wyróżnienie w ogólnopolskim konkursie graficznym im. Józefa Gielniaka.
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Polscy graficy Kategoria:Polscy malarze XX wieku Kategoria:Ludzie związani z Tychami Kategoria:Urodzeni w 1931