ORP Noteć – polski średni okręt desantowy (ODS) z okresu zimnej wojny, jedna z dziewięciu zbudowanych dla Polski jednostek projektu 770D. Jego wyporność pełna wynosiła 751 ton, a napęd stanowiły silniki wysokoprężne, umożliwiające osiągnięcie prędkości 18,5 węzła. Uzbrojenie okrętu składało się z podwójnego zestawu armat automatycznych AK-230 kalibru 30 mm oraz dwóch wyrzutni niekierowanych pocisków rakietowych kalibru 140 mm. Jednostka mogła przewozić maksymalnie pięć czołgów T-54 lub PT-76.
Okręt został zwodowany 17 lutego 1965 roku w Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte w Gdańsku, a 6 czerwca 1965 roku wcielono go do służby w Marynarce Wojennej. Jednostka, nosząca kolejno numery taktyczne 899, 832 i 854, była intensywnie eksploatowana w 2 Brygadzie Okrętów Desantowych 8 Flotylli Obrony Wybrzeża w Świnoujściu. ORP „Noteć” został skreślony z listy floty w październiku 1989 roku, po ponad 24 latach służby.
Projekt i budowa Głównym zadaniem polskiej Marynarki Wojennej, wyznaczonym przez ZSRR w ramach istniejącego od 1955 roku Układu Warszawskiego, miał być w planowanych działaniach ofensywnych przeciwko NATO współudział w operacji desantowej na Półwysep Jutlandzki, co umożliwiłoby opanowanie Cieśnin Duńskich i wyjście na Morze Północne. Wobec braku nowoczesnych środków desantowych w polskiej Marynarce Wojennej w 1957 roku w gdańskim Centralnym Biurze Konstrukcji Okrętowych nr 2 (CBKO-2) rozpoczęto prace nad projektem okrętu desantowego o numerze 765 i nazwie kodowej Orkan. W 1959 roku Polska otrzymała od ZSRR wytyczne i wymagania dotyczące budowy średniego okrętu desantowego na potrzeby radzieckiej marynarki wojennej, znacznie różniące się od założeń polskiego projektu, nad którym w konsekwencji przerwano prace.
Pierwszy wariant nowego projektu, oznaczonego numerem 770 i dostosowanego do radzieckich wymagań, opracowano pod kierunkiem mgr. inż. Stanisława Wojnowskiego w czerwcu 1960 roku. Ani ten wariant, ani dwa następne nie uzyskały akceptacji; dopiero czwarty, oznaczony symbolem 770D, został przyjęty przez stronę radziecką do realizacji. Jednostka miała być średniej wielkości okrętem desantowym (ODS – okręt desantowy średni), przeznaczonym do transportu sprzętu bojowego i jego desantowania na wszystkich teatrach działań marynarki ZSRR z wyjątkiem Oceanu Spokojnego. Jednopokładowy okręt miał być zdolny do żeglugi przy stanie morza 6 oraz prowadzenia operacji desantowych przy stanie morza 2. Jego ładownia mogła pomieścić sprzęt wojskowy o łącznej masie 183 ton: cztery czołgi ciężkie (IS-2), pięć czołgów średnich (T-34/85) lub pływających (PT-76), a zamiennie także trzy haubice kalibru 122 lub 152 mm, dziewięć samochodów ciężarowych (ZiS-151) albo 19 samochodów terenowych (GAZ-69).
Zamówienie na budowę jednostek projektu 770D złożono w Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte w Gdańsku, która 15 lipca 1961 roku rozpoczęła budowę okrętu prototypowego o numerze stoczniowym 770D/1. Po wejściu do służby we Flocie Czarnomorskiej w 1962 roku otrzymał on oznaczenie SDK-22. Wkrótce rozpoczęto budowę serii kolejnych 14 okrętów, z których dziewięć miało trafić pod polską banderę (jednostki o numerach stoczniowych 770D/5, 6, 7, 10, 11, 12, 13, 14 i 15).
Przyszły ORP „Noteć” zbudowano w Stoczni Północnej im. Bohaterów Westerplatte w Gdańsku pod numerem stoczniowym 770D/15. Stępkę okrętu położono 20 lutego 1964 roku, a jednostkę zwodowano 17 lutego 1965 roku. Okręt otrzymał nazwę Noteci – rzeki związanej z historią polskiej wojskowości. Jego cena bez uzbrojenia wynosiła około 58 mln złotych.
Dane taktyczno-techniczne thumb|left|alt=Zestaw artyleryjski AK-230 eksponowany w Parku Militarnym Muzeum Wojska w Białymstoku. Przed dwulufową wieżyczką stoi manekin ubrany w polski mundur marynarza|Zestaw artyleryjski AK-230 eksponowany w Parku Militarnym Muzeum Wojska w Białymstoku Jednostka była płaskodennym okrętem desantowym średniej wielkości. Długość całkowita wynosiła 73 metry (70 metrów między pionami), szerokość 8,62 metra, a zanurzenie od 0,9 metra na dziobie do 1,85 metra na rufie. Wykonany ze stali, całkowicie spawany kadłub miał na tępym dziobie dwuskrzydłowe, otwierane na boki wrota o wymiarach 3,7 × 3,26 metra. Wyładunek sprzętu wojskowego odbywał się przez nie za pomocą opuszczanej i wysuwanej rampy zjazdowej. Mechanizm otwierania wrót i opuszczania rampy był napędzany wyciągarkami elektrycznymi za pośrednictwem systemu linowego. W przebiegającym niemal na całej długości kadłuba dnie podwójnym mieściły się zbiorniki balastowe, paliwa i wody. Większa część pokładu pozostawała niezabudowana ze względu na znajdujące się na nim dwa przesuwne luki prowadzące do ładowni, o wymiarach 15 × 2,7 metra na dziobie i 3 × 2,7 metra w części rufowej. W wolnych miejscach rozmieszczono natomiast liczne pojemniki z pneumatycznymi tratwami ratunkowymi. Ładownia miała długość 41,8 metra, szerokość 5,3 metra i wysokość 3,36 metra. Na lewej burcie znajdowała się winda kotwiczna służąca do obsługi umieszczonej w kluzie kotwicy.
Kadłub za ładownią był podzielony na cztery przedziały wodoszczelne, przy założeniu dwuprzedziałowej niezatapialności. W pierwszym, dwukondygnacyjnym przedziale znajdowały się pomieszczenia oficerskie i podoficerskie, centrala artyleryjska, pomieszczenie z logiem, echosondą i żyroskopem oraz pomieszczenie dla żołnierzy desantu. Drugi przedział zajmowała siłownia okrętowa, w której oprócz silników głównych i agregatów prądotwórczych znajdował się kocioł parowy. W trzecim mieściły się pomieszczenia załogi i żołnierzy desantu, natomiast czwarty, stanowiący skrajnik rufowy, zajmowała maszyna sterowa. Rufa była zakończona pawężą, do której zamocowano dodatkową kotwicę, mogącą służyć do awaryjnego ściągnięcia jednostki z plaży w razie nieskuteczności systemu opartego na zbiornikach balastowych.
W części rufowej pokładu znajdowała się wykonana z hydronalium nadbudówka z masztem i niewielkim, opływowym kominem, a za nią urządzenia kotwiczne oraz łódź ratunkowa wraz z żurawikami. Dolna kondygnacja nadbudówki mieściła barbetę stanowiska artyleryjskiego, kabiny dowódcy i oficerską, kambuz z magazynem żywności, mesę, pomieszczenie akumulatorów, filtry powietrza, rozbieralnię, umywalnię oraz ubikacje oficerskie i załogi. Na drugiej kondygnacji ulokowano opancerzone główne stanowisko dowodzenia, sterówkę oraz pomieszczenia nawigacyjne i łączności, a powyżej znajdowało się otwarte, obrotowe stanowisko dowodzenia z celownikami broni artyleryjskiej i rakietowej. Wyporność standardowa wynosiła 704 tony, pełna 751 ton, a maksymalna 771 ton.
Okręt napędzały dwa nawrotne, 12-cylindrowe, dwusuwowe silniki wysokoprężne 40D, każdy o mocy nominalnej 1620 kW (2200 KM) przy 750 obr./min i maksymalnej 1840 kW (2500 KM) przy 760 obr./min, napędzające dwie stałe śruby. Maksymalna prędkość okrętu wynosiła 18,5 węzła. Zasięg wynosił 1000 Mm przy prędkości 16 węzłów. Energię elektryczną zapewniały cztery generatory główne produkcji zakładów z Andrychowa o mocy 52 kVA każdy, składające się z samowzbudnej prądnicy synchronicznej i silnika wysokoprężnego S324 o mocy 55 kW (75 KM) przy 1500 obr./min. W normalnych warunkach wykorzystywano trzy generatory, a czwarty pełnił funkcję awaryjnego. Autonomiczność okrętu wynosiła pięć dób.
Uzbrojenie artyleryjskie jednostki stanowił początkowo jeden podwójny zestaw armat automatycznych AK-230 kalibru 30 mm, umieszczony przed nadbudówką na osi symetrii okrętu i wyposażony w celownik elektromechaniczny Kołonka. Zestaw, z łącznym zapasem 1000 nabojów, zamontowano w 1967 roku. Ponadto na pokładzie głównym, po jednej na każdej burcie, znajdowały się dwie osiemnastolufowe wyrzutnie WM-18 niekierowanych pocisków rakietowych kalibru 140,4 mm, z łącznym zapasem 180 pocisków. Pocisk odłamkowo-burzący M14-OF miał długość 1,085 metra i masę 39,6 kg, jego prędkość początkowa wynosiła 400 m/s, a zasięg sięgał 9,8 km. W 1971 roku dodano drugie stanowisko AK-230 na przedłużonej rufowej części nadbudówki, zwiększając jednocześnie zapas amunicji do 2000 naboi na stanowisko ogniowe. Między 1983 a 1986 rokiem na pokładzie głównym przed nadbudówką zainstalowano dwie poczwórne wyrzutnie Fasta-4M rakiet przeciwlotniczych bardzo bliskiego zasięgu Strzała-2M, samonaprowadzających się na podczerwień, z łącznym zapasem 16 pocisków. Jednostka była również wyposażona w zrzutnie dla sześciu świec dymnych.
Wyposażenie radioelektroniczne obejmowało radar nawigacyjny Doniec, radar kierowania ogniem artyleryjskim MR-104 Ryś, system identyfikacji „swój–obcy” Chrom-K, radiostację UKF R-609M, nadajnik SF/KF Jorsz-R, dwa odbiorniki Wołna-K, żyrokompas Kurs-4, kompas magnetyczny YKP-M3, kompas namiarowy YKP-M1, echosondę NEŁ-5, log MGŁ-25, pracujący w podczerwieni system pływania zespołowego Chmiel oraz rozgłośnię okrętową Kasztan.
Ładownia jednostki mogła wariantowo pomieścić:
pięć czołgów średnich lub lekkich T-54A, T-55, T-34/85, PT-76; cztery czołgi ciężkie IS-2; pięć samobieżnych dział przeciwlotniczych ZSU-57-2; pięć transporterów opancerzonych TOPAS, BTR-60P; cztery transportery pływające , PTS; dziewięć samochodów ciężarowych ZiŁ-151; 19 samochodów terenowych GAZ-69; trzy haubice kalibru 122 mm wraz z trzema ciągnikami artyleryjskimi ATS-1; trzy haubicoarmaty kalibru 152 mm wraz z trzema ciągnikami artyleryjskimi ATS-1.
Oprócz sprzętu okręt mógł przewozić od 20 do 200 żołnierzy desantu, z których 21 miało zapewnione miejsca sypialne.
Załoga okrętu liczyła 42 osoby – 4 oficerów, 14 podoficerów i 24 marynarzy.
Służba thumb|left|alt=Trzy polskie okręty desantowe projektu 770D podczas ćwiczeń desantu morskiego|Polskie okręty desantowe projektu 770D podczas ćwiczeń Okręt został przekazany Marynarce Wojennej 31 maja 1965 roku. 6 czerwca 1965 roku odbyła się uroczystość wcielenia do służby OORP „Noteć” i „Warta”, na mocy rozkazu dowódcy MW nr 036/org. z 1 czerwca 1965 roku. Jednostka otrzymała numer burtowy 899. Pierwszym dowódcą „Noteci” został kpt. mar. Stanisław Jamborski. W chwili wejścia do służby jednostka nie miała zamontowanego stanowiska armat AK-230 ani radaru kierowania ogniem MR-104 Ryś. ORP „Noteć” wszedł w skład 1. dywizjonu 2 Brygady Okrętów Desantowych 8 Flotylli Obrony Wybrzeża w Świnoujściu. W miarę zwiększania się liczby okrętów projektu 770D w 1. dywizjonie utworzono trzy grupy, a „Noteć” znalazła się w III grupie jako okręt grupowy, wraz z „Wartą”, „Odrą” i „Nysą”. W 1967 roku w Stoczni Marynarki Wojennej w Gdyni zainstalowano na okręcie stanowisko AK-230 wraz z celownikiem Kołonka.
Podczas służby jednostka wraz z siostrzanymi okrętami desantowymi uczestniczyła w licznych ćwiczeniach polskich sił desantowych oraz manewrach flot sojuszniczych. Tylko w 1967 roku przeprowadzono cztery większe ćwiczenia sił desantowych: sztabowe, Lato-67, Neptun-67 i Wrzesień-67.
W 1971 roku w macierzystej stoczni przeprowadzono modernizację uzbrojenia okrętu. Wzmocniono uzbrojenie artyleryjskie, instalując drugie stanowisko AK-230 na przedłużonej rufowej części nadbudówki i zwiększając zapas amunicji do 2000 naboi na stanowisko ogniowe. Maszt kratownicowy zastąpiono słupowym, na którym umieszczono antenę zainstalowanego wówczas radaru MR-104 „Ryś”. 30 listopada 1972 roku ORP „Noteć” uzyskał miano przodującego okrętu Marynarki Wojennej za rok szkoleniowy 1972. Między 1972 a 1977 rokiem wymieniono również radar Doniec na polski TRN-823, a system rozpoznawczy „swój” Chrom-K zastąpiono systemem „swój-obcy” Nichrom-RR.
W maju 1975 roku, w związku z wprowadzeniem przez MW systemu zmiennych numerów burtowych, numer jednostki zmieniono na 832. W połowie 1976 roku okręt otrzymał kolejny numer burtowy – 854. Do pierwotnego stałego numeru 899 powrócił w połowie 1978 roku.